III SA/Lu 21/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi J. D. na informację Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie wykreślenia z ewidencji producentów i anulowania czynności oddala skargę. Zaskarżona informacja z dnia (...) czerwca 2013 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (...) dotyczy wykreślenia A z ewidencji producentów rolnych oraz nadanego stronie (w 2004 r.) numeru (...) i anulowania czynność materialno – technicznej związanej z nadaniem skarżącej numeru identyfikacyjnego. (...) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą informację, podnosząc, że jest ona wadliwa z powodów formalnych i merytorycznych, ponieważ ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, nie przewiduje rozwiązania przyjętego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (...). Poza tym organ nie wyjaśnił przesłanek prawnych wykreślenia wpisu z ewidencji producentów w sytuacji, kiedy skarżąca od 2005 r. składa wnioski o dopłaty i co roku je otrzymuje. Z art. 12 ust. 4 i 6 ustawy o krajowym systemie (...) oraz z pkt I i II załącznika do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r. wynika, że małżonkom można nadać osobne numery identyfikacyjne, jeżeli między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa i prowadzą oni oddzielne odrębne gospodarstwa rolne, samodzielne pod względem technicznym i ekonomicznym, bądź małżonkowie prowadzą osobne gospodarstwa rolne, stanowiące majątek odrębny każdego z małżonków. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt P 40/2012 orzekł o niezgodności art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie (...) z Konstytucją RP. W tych okolicznościach rozstrzygnięcie organu jest niezgodne z prawem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podkreślając, że bezspornym jest, że A i C są małżeństwem. Nadanie odrębnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków oraz wpisanie ich do ewidencji było czynnością wadliwą w świetle art. 12 ust. 4 w/w ustawy oraz braku informacji o istnieniu rozdzielności majątkowej między małżonkami. Jednocześnie organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w piśmie z dnia (...) grudnia 2013 r. – stanowiącym odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa – i wyjaśniającym, że Trybunał Konstytucyjny we wspomnianym wyroku z dnia 3 grudnia 2013 r. orzekł, że art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie (...) w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji, gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji RP. Powyższy przepis traci moc obowiązującą w terminie 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Zatem do tego czasu przepis ten musi być stosowany przez uprawnione organy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. A i C są małżeństwem. Z akt sprawy wynika, że C w dniu (...) lutego 2004 r. złożył – za zgodą A - wniosek o wpis do ewidencji producentów. W/w wniosek pozytywne rozpatrzono, podobnie jak i złożony za zgodą C, wniosek A z dnia (...) grudnia 2004 r. W rezultacie organ wpisał do ewidencji producentów każdego z małżonków oraz nadał im odrębne numery identyfikacyjne. Organ stwierdził później, że dokonany na rzecz A wpis w ewidencji jest czynnością wadliwą i z tego powodu podlegającą anulowaniu. W toczącej się od 2008 r. sprawie, organ początkowo przyjmował, że wniosek A z dnia (...) grudnia 2004 r. powinien być w tej sytuacji załatwiony poprzez wydanie decyzji administracyjnej odmawiającej dokonania wpisu. Dał temu wyraz między innymi w decyzji z dnia (...) kwietnia 2011 r. (utrzymanej w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia (...) lipca 2011 r.). Stanowisko to zostało zakwestionowane prawomocnym wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 22 listopada 2011 r. sygn. akt III SA/Lu 429/11 (stwierdzającym nieważność obu decyzji). Sąd wyjaśnił, że rzeczą organu było wszcząć postępowanie o uchylenie czynności materialno – technicznej polegającej na wpisaniu A do ewidencji producentów i nadaniu skarżącej numeru identyfikacyjnego. Zatem merytoryczne orzekanie o odmowie nadaniu numeru identyfikacyjnego bez wzruszenia czynności materialno – technicznej stanowiło rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 1 pkt 2 k.p.a. W dalszym toku postępowania organ zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania o uchylenie czynności materialno – technicznej polegającej na dokonaniu wpisu do ewidencji producentów. Po uzyskaniu wyjaśnień ze strony A, organ w piśmie z dnia (...) listopada 2012 r. zawiadomił skarżącą o anulowaniu zaświadczenia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, a następnie decyzją z dnia (...) grudnia 2012 r. wykreślił wpis w ewidencji i anulował nadany numer identyfikacyjny. Decyzję tę uchylono w dniu (...) lutego 2013 r. w trakcie kontroli instancyjnej i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Późniejszą decyzją organu odwoławczego z dnia (...) kwietnia 2013 r. uznano, że pismo z dnia (...) listopada 2012 r. o anulowaniu zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym jest decyzją administracyjną, którą trzeba uchylić i sprawę przekazać organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżona informacja z dnia (...) czerwca 2013 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kraśniku dotyczy wykreślenia A z ewidencji producentów rolnych oraz nadanego stronie numeru (...) i anulowania czynność materialno – technicznej związanej z nadaniem skarżącej numeru identyfikacyjnego. Postanowieniem z dnia 14 listopada 2013 r. sygn. akt III SA/Lu 486/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę jako niedopuszczalną z uwagi na fakt, że skarżąca nie wezwała – w trybie art. 52 § 3 p.p.s.a. – organu do usunięcia naruszenia prawa. Postanowieniem z dnia (...) grudnia 2013 r. organ przywrócił skarżącej termin do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa i w piśmie z tego samego dnia wyjaśnił, że zgodnie z prawem dokonano wykreślenia wpisu z ewidencji producentów oraz anulowania czynności dotyczącej nadania numeru identyfikacyjnego. W myśl art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie (...), w przypadku małżonków nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Zgodnie z wnioskiem z dnia (...) lutego 2004 r. numer identyfikacyjny (...) nadano C. Zatem nadanie numeru identyfikacyjnego (...) A nastąpiło niezgodnie z prawem. Organ wyjaśnił dalej, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 grudnia 2013 r. orzekł, że art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie (...) w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji, gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji RP. Powyższy przepis traci moc obowiązującą w terminie 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Zatem do tego czasu przepis ten jako obowiązujący musi być stosowany przez uprawnione do tego organy. Skarga A z dnia (...) stycznia 2014 r. jest nieusprawiedliwiona. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w (...), powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, słusznie wywiódł, że wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego dokonuje się w drodze czynności materialno-technicznej. Zasadnie też wskazał, że brak jest podstawy prawnej do decyzyjnego orzekania w przedmiocie wyeliminowania błędnego wpisu w ewidencji producentów i w tym zakresie przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie (...) nie regulują wprost kwestii wyeliminowania z obrotu prawnego tego rodzaju (wadliwego) wpisu z ewidencji producentów, co nie wyklucza jednak możliwości podjęcia czynności zmierzających do skutecznej weryfikacji takiego wpisu. W ocenie Sądu, przepis art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie (...) określający, że w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę, nie może być odczytywany tak jak tego chce skarżąca, że jeśli małżonkowie posiadają odrębne gospodarstwa rolne i prowadza je samodzielnie, to zasadnym jest i mającym umocowanie na podstawie omawianego przepisu działanie organu polegające na wpisaniu każdego z małżonków do ewidencji producentów i nadaniu małżonkom odrębnych numerów identyfikacyjnych. Posiadanie oddzielnych gospodarstw rolnych oraz samodzielne ich prowadzenie nie jest wystarczającą przesłanką do nadania – w przypadku małżonków – dwóch numerów identyfikacyjnych. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 2013 r. komentowany przepis jest niezgodny z art. 32 ust. 1 oraz art. 18 Konstytucji RP, w zakresie w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne. Odnosząc to do realiów rozpoznawanej sprawy należy podnieść, że skarżąca powołuje się jedynie na fakt posiadania przez nią i prowadzenia samodzielnie odrębnego gospodarstwa rolnego. W tych okolicznościach skarga bezpodstawnie zarzuca organowi naruszenie prawa. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wykazał, że mężowi A (C) został nadany numer identyfikacyjny, za zgodą współmałżonki. Oznacza to, że późniejsze nadanie numeru identyfikacyjnego A, jako odrębnemu producentowi, nastąpiło z naruszeniem prawa (art. 12 ust. 4 ustawy). Skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie można aktualnie odnieść do zdarzeń mających miejsce w 2004 r. kiedy organ dokonał wpisu do ewidencji producentów i nadał skarżącej numer identyfikacyjny. A i C zawarli małżeństwo w 1986 r. Zgodnie z art. 31 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny o opiekuńczy, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Z akt sprawy wynika, że A jest właścicielem działki rolnej nr 456 o pow. 0,54 ha, stanowiącej majątek odrębny skarżącej (w świetle umowy darowizny dokonanej aktem notarialnym z dnia 17 października 1994 r.). Umowa sprzedaży z dnia (...) października 1994 r. na podstawie, której skarżąca nabyła działkę nr 454 o pow. 0,55 ha oznacza, że nieruchomość ta weszła do majątku wspólnego małżonków A i C, pomimo tego, że stroną umowy była skarżąca. Podobnie należy ocenić skutki prawne umowy z dnia (...) września 1990 r. (umowy przekazania gospodarstwa rolnego składającego się z działki (...) działek (...) o łącznej pow. 3,73 ha) na rzecz A. Powyższe wynika z treści art. 31 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W myśl jego art. 33 pkt 2, do majątku osobistego każdego z małżonków należą przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił. Zatem działka nr (...) o pow. 0,54 ha stanowi osobisty (odrębny) majątek skarżącej. Przepisy Kodeksu cywilnego w tym jego art. 553 definiujący gospodarstwo rolne jako grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, nie wprowadzają kryterium obszarowego dla uznania gospodarstwa za gospodarstwo rolne. Takie kryterium wprowadzają inne ustawy. Gospodarstwem rolnym jest nieruchomość (grunt o pow. co najmniej 1 ha użytków rolnych ) w myśl art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. Za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów o łącznej pow. przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym). Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w art. 2 pkt 2 określa, że za gospodarstwo rolne uznaje się gospodarstwo rolne w rozumieniu rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. W świetle art. 2 lit. b/ w/w rozporządzenia, gospodarstwo oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie (...) w wersji obecnie obowiązującej w art. 3 pkt 1 określa, że gospodarstwo rolne oznacza wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu lub gospodarstwo w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, z późn. zm.). W dacie dokonania przez organ wpisu do ewidencji producentów i nadania skarżącej numeru identyfikacyjnego, przepis art. 3 pkt 1 ustawy o krajowym systemie (...), za gospodarstwo rolne uważał wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu. W tych okolicznościach nadanie numeru identyfikacyjnego skarżącej było czynnością nieprawidłową, podobnie jak dokonanie wpisu do ewidencji producentów w świetle przepisu art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie (...) nadal obowiązującego, co wynika z treści wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego, że przepis ten jest niekonstytucyjny w zakresie w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania odrębnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne. Wbrew stanowisku skarżącej, oceny o prawidłowości działań organu nie uzasadnia treść pkt I i pkt II załącznika do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r. zmieniającego decyzję Komisji 200/115/WE odnoszącą się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, dotyczących przeglądów struktury gospodarstw rolnych. Gospodarstwo rolne to samodzielnie zarządzana i ekonomicznie samodzielna jednostka wytwarzająca produkty rolne. Gospodarstwo może dostarczać innych dodatkowych (nierolniczych) produktów i usług (pkt I w/w załącznika). W myśl pkt II gospodarstwo rolne jest definiowane przez kryteria – produkcja produktów rolnych (1.1), samodzielne zarządzanie (1.2), jednostka samodzielna technicznie i ekonomicznie (1.3). Przypadki specjalne, o których mowa w podpunkcie 2.1, 2.2, 2. 3, 2.4 i 2.5 również nie potwierdzają tezy skarżącej o możliwości dokonania skutecznego wpisu do ewidencji producentów w 2004 r. Jak wyżej wykazano w/w rozporządzenie z dnia 24 lipca 2002 r. oraz ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie (...) nie wprowadza kryterium odnośnie powierzchni gospodarstwa rolnego, co nie oznacza, że rozdzielność majątkowa istniejąca w dacie dokonania wpisu do ewidencji i nadania numeru identyfikacyjnego skarżącej usprawiedliwiała podjęcie takiej czynności przez organ. Należy pamiętać, że Trybunał Konstytucyjny wyjaśniając skutki wyroku podał w uzasadnieniu (pkt 12), że wyeliminowanie z porządku prawnego art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie (...) w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne nie jest wystarczające do przywrócenia stanu zgodności z Konstytucją. Niezbędna jest interwencja ustawodawcy. W tym stanie rzeczy skarga podlega oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.