III SA/Lu 429/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis,, Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz J. D. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu. Na wniosek J. D. złożony w dniu 29 grudnia 2004 r., wpisano ją do ewidencji producentów i nadano numer identyfikacyjny [...] na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76- dalej zwanej k.s.e.p.). Decyzją z dnia [...]., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) odmówił dokonania wpisu J. D. do ewidencji producentów i nadania jej numeru identyfikacyjnego. U podstaw tej decyzji legło ustalenie, że mąż wnioskodawczyni J. D. w momencie składania wniosku, był wpisany do ewidencji i miał nadany numer identyfikacyjny. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji przez J. D., Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Na skutek skargi sądowej złożonej przez J. D., Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 120/10 stwierdził nieważność decyzji wydanych przez organy obu instancji, a nadto uchylił postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...], nr [...] (mocą tego postanowienia wyznaczono Kierownika Biura Powiatowego ARiMR do załatwienia sprawy dotyczącej weryfikacji zaświadczenia o nadaniu J. D. numeru identyfikacyjnego). Sąd uznał, że przy wydawaniu decyzji nastąpiło naruszenie przepisów o właściwości, co stanowi kwalifikowaną wadę prowadzącą do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. (w I instancji orzekał organ niewłaściwy, błędnie wyznaczony do załatwienia sprawy). W następnej kolejności Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 13 ust. 1 k.s.e.p., odmówił dokonania wpisu J. D. do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono m.in., że małżonkowie J. i J. D., za wzajemną zgodą złożyli wnioski o dokonanie wpisu do ewidencji producentów, które zostały uwzględnione. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nadał małżonkom dwa numery identyfikacyjne, uznając każdego z nich za samodzielnych producentów rolnych, posiadających dwa oddzielne gospodarstwa. Organ II instancji zauważył, że zgodnie z art. 12 ust. 4 k.s.e.p.- "W przypadku małżonków oraz producentów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę". We wniosku J. D.- w polu 67, widnieje podpis jej męża oznaczający zgodę na dokonanie wpisu małżonki do ewidencji producentów. W czasie wyjaśniania nieprawidłowości dotyczących posiadania dwóch odrębnych numerów ewidencyjnych przez małżonków J. i J. D., oświadczyli oni, że nie wyrażają zgody na anulowanie dokonanych na ich rzecz wpisów do ewidencji producentów. W ocenie organu odwoławczego, który przytoczył stanowisko judykatury, w przedmiotowej sprawie należało zastosować literalną wykładnię art. 12 ust. 4 k.s.e.p.. W przepisie tym ustawodawca nie zróżnicował sytuacji małżonków, którzy prowadzą wspólnie gospodarstwo rolne z tymi małżonkami, którzy posiadają odrębne gospodarstwa rolne niezwiązane ze sobą funkcjonalnie, organizacyjnie i ekonomicznie. Rozstrzygającym w tej kwestii jest fakt istnienia związku małżeńskiego. Art. 12 ust. 4 k.s.e.p. nie odwołuje się w swej materii do stosunków majątkowych istniejących między małżonkami. Nawet posiadanie gospodarstwa rolnego jako majątku odrębnego przez jednego małżonka- producenta rolnego, nie uprawnia współmałżonka, również posiadającego gospodarstwo rolne stanowiące przedmiot jego majątku odrębnego, do ubiegania się o wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego. J. D. postąpiła wbrew przepisowi art. 12 ust. 4 k.s.e.p., gdyż udzieliwszy uprzednio zgody na wpis do ewidencji producentów swojemu mężowi J. D., sama w późniejszym czasie wystąpiła w charakterze wnioskodawcy wniosku o wpis do ewidencji producentów. Skargę sądową na powyższą decyzję złożyła J. D., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że posiadanie przez małżonków oddzielnych numerów ewidencyjnych było spowodowane tym, że prowadzą oni gospodarstwa rolne stanowiące przedmiot odrębnego majątku małżonków. Gospodarstwa położone są w dwóch różnych miejscowościach, oddalonych od siebie o kilkanaście kilometrów. Stanowią one- każde z osobna, zorganizowaną całość. Są niezależne i samodzielne. Nie są one natomiast powiązane ze sobą funkcjonalnie, organizacyjnie i ekonomicznie. Zdaniem skarżącej- ustawodawca nie przewidział żadnych ujemnych konsekwencji w przypadku dokonania wpisu do ewidencji producentów z naruszeniem przepisów prawa, co oznacza, że raz dokonany wpis i raz nadany numer ewidencyjny pozostają w mocy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak nie z przyczyn w niej wskazanych. Stosownie do art. 11 ust. 1 k.s.e.p. wpisu do ewidencji producentów dokonuje się na wniosek producenta. Jednocześnie z wpisem, nadaje się numer identyfikacyjny (art. 12 ust. 1 k.s.e.p.). W myśl art. 12 ust. 4 k.s.e.p.- w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili zgodę. Przepis ten nie różnicuje małżonków ze względu na istniejący między nimi ustrój majątkowy. Prawnie obojętne dla czynności wpisania do rejestru jest stwierdzenie, że małżonkowie prowadzą odrębne gospodarstwa rolne, nie powiązane ze sobą pod względem funkcjonalnym, czy ekonomicznym. Istotny jest natomiast sam fakt istnienia małżeństwa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 1092/08; z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GSK 23/09). Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest niesporny. J. D. i J. D. są małżeństwem. Z akt administracyjnych wynika, że J. D. w dniu 13 lutego 2004 r. złożył wniosek o wpis do ewidencji producentów. W polu 67 tego w wniosku, J. D. wyraziła na powyższe zgodę (k. 1-1v akt administracyjnych). J. D. został wpisany do ewidencji producentów i otrzymał numer identyfikacyjny [...] (k. 3 akt administracyjnych). J. D. w dniu 29 grudnia 2004 r. również złożyła analogiczny wniosek, zaakceptowany przez małżonka (k. 8-8v akt administracyjnych). Skarżąca została wpisana do ewidencji producentów i otrzymała numer identyfikacyjny [...], co wynika z wydanego zaświadczenia. Bezsporne jest, że dokonany na rzecz J. D. wpis nie został dotychczas usunięty, a nadany numer identyfikacyjny nie został anulowany. Na tle przepisów k.s.e.p. nie budzi wątpliwości, że wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego stanowią czynność materialno- techniczną. Po stwierdzeniu, że J. D. i J. D. uzyskali odrębne wpisy do ewidencji producentów i nadano im indywidualne numery identyfikacyjne, organ I instancji powinien był z urzędu wszcząć postępowanie o uchylenie późniejszej czynności materialno- technicznej polegającej na wpisaniu skarżącej do ewidencji producentów i nadanie jej numeru identyfikacyjnego (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: w Poznaniu- z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt III SA/Po 608/07 i z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt III SA/Po 772/10; w Opolu- z dnia 7 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Op 227/11). W niniejszej sprawie tak się jednak nie stało. Jak wynika z decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...], nr [...], została ona wydana "po rozpatrzeniu wniosku o wpis do ewidencji producentów Pani J. D. z dnia 29 grudnia 2004 r.", który tenże organ rozstrzygnął w ten sposób, że odmówił "(...) wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego J. D., [...]". Tymczasem organom obu instancji uszło uwadze, że postępowanie wywołane wnioskiem skarżącej z dnia 29 grudnia 2004 r. zostało definitywnie zakończone dokonaniem stosownego wpisu i nadaniem J. D. numeru identyfikacyjnego. Zatem merytorycznie orzekanie o odmowie nadania numeru identyfikacyjnego na podstawie art. 13 ust. 1 k.s.e.p., bez wzruszenia czynności materialno- technicznej, o której mowa wyżej stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie można tolerować sytuacji, gdy w obrocie prawnym istnieje zaświadczenie potwierdzające dokonanie wpisu J. D. do ewidencji producentów i nadanie jej numeru ewidencyjnego, jak też decyzja administracyjna odmawiająca dokonanie tejże czynności. Tego rodzaju konstatacja oznacza konieczność stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej jako p.p.s.a.). Z tych względów należało orzec jak w pkt I sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II uzasadnia art. 200 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organy dostosują się do powyższych wskazań.