III SA/Lu 211/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. P. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi C. P. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze skarżący zwrócił się jednocześnie z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na wezwanie referendarza sądowego urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że nie osiąga żadnego dochodu, jest osobą chorą i chociaż posiada nieruchomości, to opłaty pomaga mu zapłacić rodzina. Oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Odnośnie stanu majątkowego wykazał, że w skład jego majątku wchodzi dom o pow. [...] m2 (współwłasność), mieszkanie o pow. [...] m2, nieruchomość rolna o pow. [...] ha oraz działka o pow. [...] m2 (współwłasność). Na wezwanie referendarza skarżący nadesłał dodatkowe oświadczenie oraz dokumenty źródłowe. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: W myśl art. 246 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Podnieść należy, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, w zakresie całkowitym, bądź częściowym, spoczywa na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się bowiem na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej szeroko pojętej sytuacji materialnej. Oświadczenie skarżącego zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny jego sytuacji materialnej. Z informacji podanych przez skarżącego wynikało, że nie osiąga żadnego dochodu, należało zatem wyjaśnić z jakich źródeł skarżący zaspokaja swoje konieczne potrzeby w zakresie utrzymania. W związku z wykazaniem majątku nieruchomego (dom, mieszkanie, nieruchomość rolna, działka), z którego można czerpać dochód, niezbędne było również uzyskanie informacji, w jaki sposób posiadany majątek jest wykorzystywany. Skarżący nie wyjawił również wielkości stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na koszty utrzymania koniecznego swojego gospodarstwa domowego. W związku z powyższym, pismem z dnia 17 kwietnia 2015 r., skarżącego wezwano do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, celem doprecyzowania jego sytuacji materialnej. W odpowiedzi na powyższe skarżący nadesłał pismo z dnia 11 maja 2015 r. załączając szereg dokumentów źródłowych. W piśmie z dnia 11 maja 2015 r. skarżący oświadczył, że nie posiada kont bankowych, samochodu, ani żadnych papierów wartościowych. Wskazał, że mieszkanie jest zadłużone za dwa miesiące oraz że stan jego zdrowia wymaga stosowania odpowiedniej diety. Oświadczył również, że nie uzyskuje żadnych dochodów, a w utrzymaniu pomaga mu rodzina. Z nadesłanego zaświadczenia urzędu pracy z dnia 10 kwietnia 2015 r. wynika, że skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku od dnia [...] r. Przedstawione decyzje wymiarowe podatku od nieruchomości i podatku rolnego potwierdzają, że skarżący posiada następujący majątek nieruchomy: budynek mieszkalny o pow. [...] m2 wraz z działką o pow. [...] m2 i innym budynkiem o pow. [...] m2, położone w [...] (współwłasność); lokal mieszkalny o pow. [...] m2 wraz z gruntem o pow. [...] m2, położony w [...] (własność); nieruchomość rolną o pow. [...] ha fiz. ([...] ha przel.), położoną na terenie gminy [...] (własność) oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha położoną w [...] (własność). Z informacji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 12 maja 2015 r. wynika, że skarżący nie składał wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich i nie pobierał z tego tytułu dopłat. Na potwierdzenie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem skarżący nadesłał dwie informacje o wysokości opłat za lokal mieszkalny ([...] zł od 1 marca 2015 r.), kserokopie paragonów fiskalnych na dowód zakupów spożywczych oraz kserokopie faktur VAT za leki (np. w kwietniu 2015 r. łączna kwota zakupów wyniosła [...] zł; w styczniu 2015 r. [...] zł). Analiza oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych na wezwanie dokumentów pozwala stwierdzić, że skarżący nie wykazał swojej sytuacji materialnej w sposób rzetelny i wyczerpujący. Przede wszystkim skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób wykorzystuje wszystkie posiadane nieruchomości. Jako właściciel i współwłaściciel dość znacznego majątku (mieszkanie, dom, nieruchomości gruntowe i rolne), ma bowiem możliwość poprzez wynajem, oddanie w dzierżawę czy użytkowanie, wykorzystać posiadane nieruchomości w sposób przynoszący dochód. Skarżący odpowiadając na wezwanie referendarza w ogóle nie ustosunkował się do tego punktu wezwania. Posiadanie majątku, co do zasady wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, a wniosek o udzielenie prawa pomocy nie jest usprawiedliwiony w sytuacji, gdy strona dobrowolnie pozbawia się środków, z których mogłaby pokryć koszty postępowania (por. postanowienie NSA z 10 października 2007 r., II OZ 977/07 Legalis; postanowienie NSA z 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08 Legalis; postanowienie NSA z 17 października 2007 r., II OZ 1022/07 Legalis). Odnośnie kosztów utrzymania koniecznego, to z nadesłanych dokumentów wynika, że oprócz czynszu mieszkaniowego ([...] zł) skarżący wydaje również znaczne kwoty na leki (ok. [...] –[...] zł miesięcznie). W ocenie referendarza skarżący nie wyjaśnił w sposób wiarygodny skąd czerpie środki finansowe na pokrycie kosztów utrzymania koniecznego, które wykazał (czynsz za mieszkanie, leki, podatki za posiadane nieruchomości), a także innych niezbędnych miesięcznych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem (media, środki czystości, bieżące utrzymanie), których wysokości nie podał. Nie można przyjąć za wiarygodne, że wszystkie te wydatki są finansowane przez rodzinę, w sytuacji, gdy skarżący nie wyjaśnił, jaką konkretnie pomoc otrzymuje (finansową, rzeczową), jaka jest częstotliwość tej pomocy, czy środki finansowe od rodziny wystarczają na pokrycie wszystkich jego potrzeb życiowych. Skarżący podając, że prowadzi samodzielne jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nieuzyskującą żadnych dochodów, nie wyjaśnił, kto konkretnie finansuje całość wydatków związanych z jego utrzymaniem. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie wyjaśnił w pełni swojej rzeczywistej sytuacji materialnej, co uniemożliwiło referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe poniesienia przez niego w niniejszej sprawie kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek określonych art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa w zakresie całkowitym, jak również częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.