III SA/Lu 271/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 lutego 2013 r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. nr 55/2012 Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 i art. 59 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm.) utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. odmawiające przywrócenia K. W. terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności na rok 2011. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że w wyniku kontroli kompletności wniosku K. W. z dnia [...] maja 2011 r. o przyznanie płatności stwierdzono nieścisłości, w związku z czym skierowano do strony wezwanie z dnia 1 lipca 2011 r. do usunięcia braków formalnych wniosku. Wezwanie, po podwójnym awizowaniu przez pocztę, zostało w dniu 21 lipca 2011 r. zwrócone do nadawcy z adnotacją "zwrot - nie podjęto w terminie". Pismem z dnia [...] września 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] pozostawił wniosek bez rozpoznania w części. Wskazane pismo, po podwójnym awizowaniu przez pocztę, zostało zwrócone do nadawcy w dniu 19 października 2011 r. z adnotacją "zwrot - nie podjęto w terminie". W dniu 7 stycznia 2012 r. K.W. wniósł o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku, jednocześnie składając korektę wniosku. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR [...] odmówił przywrócenia terminu. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia wniesionego przez K.W. na powyższe postanowienie. Mając na względzie treść art. 58 k.p.a. organ podniósł, że przywrócenie terminu jest możliwie, o ile łącznie zostaną spełnione wszystkie przesłanki przewidziane w wymienionym przepisie. Organ podkreślił, że o braku winy w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy strona działała z najwyższą starannością, a dopełnienie czynności w terminie było niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od strony. Dopuszczenie się przez stronę choćby najmniejszego niedbalstwa wyklucza zaś możliwość przywrócenia terminu. Przy ocenie braku winy bierze się pod uwagę obiektywny miernik staranności. Strona winna uprawdopodobnić, to jest uwiarygodnić stosowną argumentacją, swoją staranność oraz niezależny od strony charakter przeszkody w uchybieniu terminu. Zdaniem organu będący stroną postępowania administracyjnego K.W. nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności na 2011 rok. K.W. w dniu [...] października 2006 r., na formularzu obejmującym zmianę danych zawartych we wniosku o wpis do ewidencji producentów, podał jako adres do korespondencji – ul. [...]. Wezwanie z dnia [...] lipca 2011 r. do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności, a także pismo z dnia [...] września 2009 r. o pozostawieniu tego wniosku bez rozpoznania w części, zostały wysłane na wskazany przez stronę adres i doręczone zastępczo w sposób przewidziany w art. 44 k.p.a. Przepis art. 41 k.p.a. przewiduje bowiem obowiązek strony zawiadamiania organu administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu, a w przypadku zaniedbania tego obowiązku przewiduje skutek prawny doręczenia pod dotychczasowym adresem. Jednocześnie organ stwierdził, że treść pism złożonych przez stronę wskazuje na wiedzę K.W. o prawdopodobnym nieprawidłowym wypełnieniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2011, w związku z czym strona mogła spodziewać się wezwania w tym przedmiocie. Zdaniem organu podniesiona we wniosku o przywrócenie terminu okoliczność wyjazdu za granicę nie uniemożliwiała stronie wyręczenia się inną osobą, np. pełnomocnikiem, w celu usunięcia braków formalnych wniosku. Zatem, w ocenie organu odwoławczego, określone przez stronę powody uchybienia terminu nie uprawdopodabniają należytej staranności w dochowaniu terminu do usunięcia braków formalnych w wniosku. K.W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] skargę na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2012 r. Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu nierozpatrzenie w całości argumentów podniesionych w zażaleniu, a w szczególności nieuwzględnienie uchybień pracowników Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa począwszy od dnia [...] maja 2012 r., co w ocenie skarżącego miało wpływ na wynik sprawy. Skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w celu doprowadzenia do wypłacenia należnych mu środków z tytułu płatności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), obejmują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Przy tym w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Po dokonaniu według wskazanych zasad kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2012 r. oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Kierownika Biura Powiatowego Agencji [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., odmawiającego przywrócenia K. W. terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności na rok 2011, Sąd stwierdził, że postanowienia te pozostają w zgodzie z prawem i nie zachodzą przewidziane przytoczonymi przepisami podstawy do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do § 2 art. 58 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z powyższej regulacji wynikają następujące przesłanki przywrócenia terminu: 1) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, 2) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi, 3) zainteresowany dopełnił czynności, dla których określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Jak słusznie przy tym wskazano w zaskarżonym postanowieniu, do przywrócenia terminu wymienione przesłanki muszą być spełnione łącznie. Podstawą odmowy przywrócenia terminu w niniejszej sprawie było stwierdzenie przez organ niespełnienia przesłanki w postaci braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu Administracyjnego wnioski wysnute z ustaleń i rozważań poczynionych w tym zakresie przez organ są prawidłowe. Należy podkreślić, że zgodnie ze stanowiskiem powszechnie wyrażanym w doktrynie prawa i orzecznictwie sądów administracyjnym, przy ocenie braku winy jako przesłanki przywrócenia terminu należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności wymagany od strony należycie dbającej o swoje interesy przy prowadzeniu spraw. W konsekwencji o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, zaś dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa wyklucza możliwość przywrócenia terminu. Chodzi przy tym o sytuacje wyjątkowe, nagłe i nieprzewidziane, które uniemożliwiły dokonanie czynności w terminie pomimo podjęcia starannych działań. Ponadto przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 354/08, LEX nr 494229). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności stwierdzić należy prawidłowość ustalenia przez organ skutecznego doręczenia wezwania z dnia [...] lipca 2012 r. do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności na rok 2011 na wskazany przez skarżącego adres do korespondencji przy ul. [...], podany również na kopercie zawierającej wniosek z dnia [...] maja 2012 r. (k. 9 akt adm.). Doręczenie wezwania nastąpiło w trybie zastępczym, unormowanym w art. 44 k.p.a, a to z uwagi na bezsporną sprawie nieobecność adresata. Przesłanki określone w § 1, 2 i 3 tego artykułu, z którymi wiąże się domniemanie doręczenia, w tym co do okresu przechowywania pisma w placówce pocztowej oraz dwukrotnego awizowania ( w dniach 6 i 13 lipca 2012 r.), zostały w sprawie spełnione. Wskazują na to wprost adnotacje i pieczęcie urzędu Poczty Polskiej na kopercie (k. 18-19 akt adm.). W konsekwencji zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. należało uznać doręczenie za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, to jest okresu 14 dni przechowywania pisma w placówce pocztowej, liczonego w okolicznościach sprawy od dnia [...] lipca 2012 r. Bezspornie po powyższym doręczeniu skarżący we wskazanym w wezwaniu terminie nie usunął braków wniosku o przyznanie płatności, w związku z czym doszło do uchybienia terminu do dokonania tej czynności. Wbrew podniesionym w skardze zarzutom ocena organu o nieuprawdopodobnieniu przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu jest prawidłowa. Zasadnie organ przyjął, że w stanie faktycznym sprawy skarżący nie przejawił należytej staranności w dochowaniu terminu do usunięcia braków wniosku o przyznanie płatności, natomiast nie wystąpiła trudna do przezwyciężenia, niezależna od strony przeszkoda w dochowaniu tego terminu. W taki sposób nie można bowiem zakwalifikować samej długotrwałej nieobecności skarżącego poza miejscem zamieszkania, po której, jak wskazano w zażaleniu, K.W. powrócił na wypoczynek zimowy. Trafnie też podniesiono w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący nie zgłaszał organowi swej nieobecności podczas toczącego się z jego wniosku postępowania i nie wskazał innego adresu do odbioru korespondencji. Nadto nie ustanowił także pełnomocnika do prowadzenia sprawy lub do doręczeń. Zatem skarżący nie podjął czynności w celu zapobieżenia uchybieniom terminów do dokonywania czynności w prowadzonym z jego inicjatywy postępowaniu. Jednocześnie zaś z treści wniosku o przywrócenie terminu oraz zażalenia wynika, że skarżący po powrocie do miejsca zamieszkania udał się na pocztę w celu odebrania korespondencji. Zatem skarżący zdawał sobie sprawę i przewidywał możliwość nadejścia różnego rodzaju korespondencji podczas jego nieobecności. Podkreślić również należy, że akcentowana przez skarżącego okoliczność wniesienia wniosku o przyznanie płatności na 2011 rok drogą pocztową, a nie bezpośrednio w siedzibie Agencji, tym bardziej przemawiała za potrzebą podjęcia przez skarżącego czynności, które umożliwiałyby mu ewentualne terminowe uzupełnienie wniosku. Argumentacja podniesiona w tej kwestii w zaskarżonym postanowieniu jest w pełni zasadna, gdyż niewątpliwie skarżący mógł spodziewać się wezwania w tym przedmiocie, a w każdym razie, działając obiektywnie starannie, powinien był przedsięwziąć działania, które pozwalałyby na bieżące zapoznawanie się z tokiem postępowania oraz nadsyłaną korespondencją i podejmowanie czynności w tym postępowaniu w terminie. Skarżący takich działań nie podjął. Zarazem zaś na żadnym etapie postępowania, w tym we wniesionej do Sądu skardze, nie powołał tego rodzaju okoliczności, które mogłyby zostać uznane za mające charakter wyjątkowych, nie do przezwyciężenia w dotrzymaniu terminu wskazanego w wezwaniu organu i które, bez winy skarżącego, spowodowały uchybienie terminu. Sąd ocenił jako chybione podniesione w skardze zarzuty odnoszące się do czynności pracowników Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniu [...] maja 2011 r., które zdaniem skarżącego uniemożliwiły mu złożenie wniosku o płatności bezpośrednio w siedzibie Agencji i konieczność nadania go, w tym samym dniu, na adres Agencji drogą pocztową. Okoliczności te pozostają bowiem bez wpływu na zagadnienie uchybienia terminu do usunięcia braków wniosku oraz przesłanek przywrócenia terminu, o których mowa w art. 58 k.p.a. Ponownie należy zaś podkreślić, że okoliczności powoływane przez skarżącego nie stanowią wyjątkowych i nagłych okoliczności, które uniemożliwiłyby skarżącemu dochowanie uchybionego terminu i nie świadczą o dochowaniu przez skarżącego należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw w postępowaniu, które sam zainicjował. W tej sytuacji organy prawidłowo stwierdziły, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, stanowiącej jedną z niezbędnych przesłanek przywrócenia terminu. Z tych wszystkich względów, uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.