III SA/Lu 274/24

Dnia 18 lipca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Asesor sądowy Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 18 lipca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. J.-L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 5 marca 2024 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę. Sygn. III SA/Lu 274/24 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi B. J.-L. (dalej jako ''skarżąca'') jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 5 marca 2024 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przekazanie sprawy o rozgraniczenie do sądu. Stan sprawy przedstawia się następująco. Decyzją Wójta Gminy C. z dnia 1 sierpnia 2019 r. orzeczono o rozgraniczeniu nieruchomości stanowiącej własność skarżącej z nieruchomością stanowiącą własność M. K.. Decyzja o rozgraniczeniu została doręczona pełnomocnikowi skarżącej adw. E. S. w dniu 6 sierpnia 2019 r. W treści decyzji zawarte zostało pouczenie o prawie żądania przekazania sprawy o rozgraniczenie do sądu w terminie 14 dni od daty doręczenia. Z uprawnienia tego skarżąca skorzystała składając w dniu 21 sierpnia 2019 r. stosowny wniosek. W dniu 7 października 2019 r. Wójt Gminy C. przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Chełmie. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2022 r., wydanym w sprawie I Ns 788/19 Sąd Rejonowy w Chełmie dokonał rozgraniczenia pomiędzy działką skarżącej, a działką M. K.. Sąd orzekł również o kosztach postępowania. W wyniku rozpatrzenia apelacji skarżącej od powyższego postanowienia Sądu Rejonowego w Chełmie, Sąd Okręgowy w Lublinie postanowieniem z dnia 19 stycznia 2024 r. w sprawie II Ca 686/22 uchylił zaskarżone postanowienie w całości i odrzucił wniosek, orzekając jednocześnie w przedmiocie kosztów postępowania. W uzasadnieniu Sąd Okręgowy w Lublinie wskazał, że skoro odpis decyzji Wójta Gminy C. o rozgraniczeniu został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 6 sierpnia 2019 r., to 14-dniowy termin na złożenie wniosku o przekazanie sprawy do sądu upływał w dniu 20 sierpnia 2019 r. i upłynął bezskutecznie, skoro wniosek o przekazanie sprawy do sądu złożyła ona dopiero w dniu 21 sierpnia 2019 r. Wobec powyższego Sąd Okręgowy w Lublinie uznał, że wniosek skarżącej, z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej, wobec przekroczenia ustawowego terminu, podlega odrzuceniu na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 w zw. z art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 1550 ze zm.). Postanowienie Sądu Okręgowego jest prawomocne. Pismem z dnia 12 lutego 2024 r. skarżąca wystąpiła do Wójta Gminy C. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przekazanie sprawy o rozgraniczenie do sądu, na podstawie art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej jako "k.p.a." W uzasadnieniu podała, że w dniu 7 lutego 2024 r. za pośrednictwem Portalu Informacyjnego Sądów Apelacji Lubelskiej, pełnomocnikowi wnioskodawczyni doręczono postanowienie Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 19 stycznia 2024 r. Z treści uzasadnienia wynika, iż przyczyną uchylenia postanowienia Sądu Rejonowego w Chełmie i odrzucenia jej wniosku o rozgraniczenie było niezachowanie 14-dniowego terminu do złożenia wniosku o przekazanie sprawy do sądu w związku z kwestionowaniem decyzji o rozgraniczeniu. O tym, że termin ten nie został zachowany skarżąca dowiedziała się z uzasadnienia wymienionego postanowienia. Jednocześnie z uzasadnienia postanowienia wynika, że przekroczenie tego terminu uniemożliwia rozpoznanie sprawy w postępowaniu sądowym, dopuszczalne jest natomiast jego przywrócenie w oparciu o art. 58 k.p.a. Skarżąca wyjaśniła również, że do 7 lutego 2024 r. była przekonana, że jej wniosek o przekazanie sprawy o rozgraniczenie do sądu był złożony w terminie, bowiem ani organ administracji, ani też sąd pierwszej instancji nie kwestionowali zachowania tego terminu, dopiero sąd drugiej instancji poczynił odmienne ustalenia w tym zakresie. Do wniosku skarżąca załączyła odpis postanowienia Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 19 stycznia 2024 r., wydruk potwierdzenia doręczenia pełnomocnikowi odpisu postanowienia oraz wniosek o przekazanie sprawy o rozgraniczenie do sądu. Wójt Gminy C. postanowieniem z dnia 16 lutego 2024 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przekazanie sprawy o rozgraniczenie do sądu. Na wskazane postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie (dalej jako "Kolegium"), postanowieniem z dnia 5 marca 2024 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcia Wójta Gminy C.. W uzasadnieniu Kolegium przywołało treść art. 58 k.p.a. i wyjaśniło, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Kolegium zwróciło wagę, że decyzja Wójta Gminy C. zawierała właściwe pouczenie, została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 6 sierpnia 2019 r., zatem 14-dniowy termin na złożenie wniosku o przekazanie sprawy do sądu upływał w dniu 20 sierpnia 2019 r. (wtorek). Natomiast skarżąca wniosek złożyła 21 sierpnia 2019 r. tj. z przekroczeniem ustawowego terminu. Skarżąca jednocześnie nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. B. J.-L. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zaskarżając w całości postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie i domagając się jego uchylenia, a także zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Wójta Gminy C., podczas gdy zaistniały podstawy do jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, bowiem decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez uznanie przez organ, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie w złożeniu wniosku o przekazanie sprawy o rozgraniczenie do sądu nastąpiło bez jej winy, w sytuacji kiedy prawidłowa ocena dowodów zgromadzonych w sprawie, w tym wniosku i załączonych do niego dokumentów, należycie ocenionych, powinna stanowić dla organu potwierdzenie braku winy w uchybieniu terminu, ponieważ skarżąca podjęła czynności w celu zabezpieczenia zachowania terminu, a także zarówno Wójt Gminy C., jak i Sąd I instancji merytorycznie rozpoznali wniosek, a skarżąca dowiedziała się o uchybieniu terminu dopiero z uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w Lublinie. Skarżąca podkreśliła, że podjęła działania mające na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu - nie będąc podmiotem profesjonalnym, przekazała sprawę profesjonalnemu pełnomocnikowi, od którego oczekiwała staranności w jej prowadzeniu. Nie jest więc prawdą, że sama nie dołożyła należytej staranności w zachowaniu terminu. Skarżąca, będąc w stałym kontakcie ze swoim pełnomocnikiem, mogła oczekiwać, że będzie on działał wyłącznie na jej korzyść, dokonując wszelkich niezbędnych czynności, zachowując wszelkie istotne terminy. Wytworzony stosunek zaufania pomiędzy klientem, a profesjonalnym pełnomocnikiem świadczy w opisywanym stanie faktycznym wyłącznie o tym, że skarżąca bez swojej winy uchybiła terminowi i pomimo, że dołożyła odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, stosunek ten udaremnił dokonanie przez skarżącą samodzielnie czynności we właściwym czasie. W ocenie skarżącej, do momentu powzięcia przez nią informacji o uchybieniu terminu, pojawiło się wiele okoliczności, które wskazywały na prawidłowy tok podjętych przez ówczesnego pełnomocnika czynności. Przede wszystkim, w odpowiedzi na wniosek o przekazanie sprawy o rozgraniczenie do sądu, Wójt Gminy C. przekazał sprawę tak, jakby termin czynności był zachowany. Również Sąd I instancji podjął się merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, co na chwilę rozstrzygania jedynie utwierdzało skarżącą w tym przekonaniu. W czasie trwania postępowania przed Sądem I instancji skarżąca nie z własnej winy pozostawała w błędnym przekonaniu, co do istnienia możliwości rozstrzygnięcia jej sprawy. Tym bardziej zasadnym wydaje się być wniosek skarżącej o przywrócenie terminu. Zdaniem skarżącej uwiarygodniła ona swoją staranność, a nieprofesjonalność pełnomocnika oraz uchybienia organu, a później Sądu I instancji w rozpoznaniu jej sprawy wskazują, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje. Skarga podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że stan faktyczny w sprawie jest bezsporny i wynika z materiału dowodowego. Skarżąca nie kwestionuje, że wniosek o przekazanie sprawy o rozgraniczenie do sądu złożyła z uchybieniem terminu. Jednocześnie w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby. Ze wskazanego uregulowania wynika konieczność uwzględnienia faktu istnienia konkretnego orzeczenia regulującego konkretną sprawę zarówno przez strony postępowania, jak i sąd, który je wydał, inne sądy, inne organy państwowe i organy administracji. Wymienione jednostki nie mogą wskazanego orzeczenia zmieniać ani go pomijać w swoich działaniach. Prawomocny wyrok swą mocą powoduje, że nie jest możliwe dokonanie odmiennej oceny i odmiennego osądzenia tego samego stosunku prawnego, w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych, między tymi samymi stronami. W tym okolicznościach, pomimo, że w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia pełnomocnikowi skarżącej decyzji Wójta Gminy C. – to jednak fakt wydania postanowienia przez Sąd Okręgowy w Lublinie odrzucającego wniosek skarżącej, nie może być pomijany i obliguje Wojewódzki Sąd Administracyjny do uznania, że wskazana decyzja została doręczona pełnomocnikowi -adw. E. S. właśnie w dniu 6 sierpnia 2019 r. Istota sporu sprowadza się jedynie do kwestii, czy skarżąca bez swojej winy uchybiła terminowi, a w konsekwencji czy jej wniosek o przywrócenie terminu z dnia 12 lutego 2024 r. jest zasadny. Zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Pozostaje poza sporem, że sam wniosek o przywrócenie terminu skarżąca złożyła w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Dopełniła również uchybionej czynności. Należy wskazać, że decyzja Wójta Gminy C. została doręczona pełnomocnikowi skarżącej. W związku z tym, jeżeli uczestnik postępowania działa przez pełnomocnika albo przedstawiciela ustawowego, to w zakresie braku winy w uchybieniu terminowi do czynności procesowej należy oceniać okoliczności dotyczące zastępcy procesowego. Przywrócenie terminu w takim przypadku wymaga więc wskazania na nadzwyczajne okoliczności po stronie zastępcy procesowego, które skutkowałyby niemożnością dokonania czynności w terminie. W orzecznictwie wskazuje się, że strona, wybierając pełnomocnika, który następnie postępuje niewłaściwie lub niesumiennie, winna ponosić także niekorzystne skutki jego zachowań (tutaj zaniechań), a decydując się na pełnomocnika, musi zdawać sobie sprawę, że jego zaniechania będą odnosić skutek w stosunku do strony. Innymi słowy, jeżeli strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania szczególnej zawodowej staranności w postępowaniu przez tego pełnomocnika, bowiem to mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika procesowego, tym samym to na stronie ciąży obowiązek starannego wyboru pełnomocnika. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma zaś obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością i zaangażowaniem w sprawę, jak gdyby działał na własną rzecz (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie II OSK 900/14). Skarżąca w toku całego postępowania nie wskazała na chociażby możliwą przyczynę leżącą po stronie jej ówczesnego pełnomocnika, która uprawdopodobniałaby że uchybienie terminu nastąpiło bez winy tego pełnomocnika. Nie wskazała, czy pełnomocnik zachorował, czy miał wypadek lub żadnej innej przeszkody uniemożliwiającej wywiązanie się z obowiązku dochowania terminu. Co ważne sam wniosek skarżącej datowany jest na dzień 19 sierpnia 2019 r., a więc przed upływem 14-dniowego terminu. Natomiast jego złożenie w Urzędzie Gminy C. miało miejsce dopiero w dniu 21 sierpnia 2019 r., a więc dzień po terminie. Skarżąca nie wskazuje również na żadne okoliczności leżące po jej stronie, które mogłyby być podstawą do uznania, że złożenie stosownego wniosku dopiero w dniu 21 sierpnia 2019 r. spowodowane zostało przez zdarzenia od niej niezależne. Innymi słowy, pomimo że sam wniosek datowany jest na 19 sierpnia 2019 r., skarżąca nie wyjaśniła dlaczego w tym dniu nie złożyła pisma w Urzędzie Gminy lub też nie wysłała go listownie, z powodu przeszkody której nie była w stanie przezwyciężyć. Raz jeszcze należy podkreślić, że aby możliwe było przywrócenie terminu strona musi wykazać obiektywne, występujące bez jej woli okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. W przedmiotowej sprawie skarżąca żadnych takich okoliczności nawet nie przytacza. Odnosząc się do przywołanego w skardze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II OSK 1096/11 należy w pełni zgodzić się z przedstawioną w nim argumentacją. Jednak dla niniejszej sprawy wyrok ten nie ma praktycznego zastosowania. W sprawie rozpatrywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny strona podnosiła, że uchybienie terminu wynikało z niezrozumienia treści pouczenia. W sprawie niniejszej skarżąca w ogóle nie podaje jakiejkolwiek przyczyny uchybienia. Mając na uwadze powyższe w ocenie sądu rozstrzygnięcia podjęte zarówno przez Wójta Gminy C. jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie są prawidłowe. Organy nie dopuściły się naruszenia przepisów wskazanych w skardze. Rozstrzygnięcie zostało poprzedzone zgromadzeniem odpowiedniego materiału dowodowego, który następnie poddany został ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów sformułowaną w art. 80 k.p.a. W związku z tym, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako "p.p.s.a.", skargę należało oddalić. Skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie.