III SA/Lu 281/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Robert Hałabis po rozpoznaniu w dniu 11 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego L.-P. w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 8 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zarejestrowania pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję. Prokurator Rejonowy L.-P. w L. skarży decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 8 listopada 2024 r. nr [...] w sprawie kary pieniężnej za naruszenie art. 73aa ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1251, ze zm.). Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy. Prezydent Miasta [...] (dalej jako "organ I instancji") wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej na M. K. (dalej jako "uczestniczka") za niedopełnienie obowiązku zarejestrowania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Postępowanie to dotyczyło pojazdu marki [...] nr VIN: [...] sprowadzonego przez uczestniczkę w dniu 1 stycznia 2024 r. sprzedanego w dniu 2 stycznia 2024 r. i zarejestrowanego w dniu 3 stycznia 2024 r. przez Starostę Świdnickiego. W toku postępowania, pismem z dnia 28 lutego 2024 r., uczestniczka wniosła o umorzenie postępowania podnosząc, że zgodnie z art. 73aa ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wcześniejsze zbycie pojazdu wyłącza konieczność złożenia wniosku o rejestrację, gdyż obowiązkiem złożenia wniosku objęty jest zawsze właściciel pojazdu, a w momencie zbycia pojazdu podmiot będący dotychczas właścicielem przestaje nim być. W przypadku zbycia pojazdu dotychczasowy właściciel traci interes prawny, a tym samym przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Decyzją z dnia 9 kwietnia 2024 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] nałożył na M. K. karę pieniężną w wysokości 1000 zł z powodu naruszenia obowiązku zarejestrowania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ww. pojazdu marki [...] w terminie 90 dni od dnia sprowadzenia z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 140mb ust. 1 oraz art. 73aa ust. 1 pkt 3 i ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Uczestniczka odwołała się od tej decyzji. Decyzją z dnia 8 listopada 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "organ odwoławczy" lub "Kolegium") uchyliło decyzję organu I instancji w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 73aa ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym właściciel pojazdu jest obowiązany złożyć wniosek o jego rejestrację w terminie 30 dni od dnia odpowiednio nabycia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 1), dopuszczenia do obrotu przez organ Krajowej Administracji Skarbowej pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej (pkt 2), sprowadzenia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej (pkt 3). W przypadku gdy właścicielem pojazdu jest przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w zakresie obrotu pojazdami termin wynosi 90 dni. Kolegium podkreśliło również, że zgodnie z art. 73aa ust. 7 ustawy przepisu ust. 1 pkt 1 nie stosuje się w przypadku, gdy właściciel pojazdu nabytego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokona zbycia tego pojazdu przed upływem terminów, o których mowa w ust. 1 albo 3. Przepis art. 140mb ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu obowiązanym do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie, o którym mowa w art. 73aa ust. 3, nie złoży tego wniosku w terminie, podlega karze pieniężnej w wysokości 1000 zł. Kolegium podzieliło pogląd Ministra Infrastruktury wyrażony w piśmie Departamentu Transportu Drogowego z dnia 4 marca 2024 r. znak [...] zgodnie, z którym obowiązujące przepisy ustawy nie wymuszają obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu nabytego poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30/90 dni, który został zbyty w ww. terminie. Prawo wystąpienia z wnioskiem o rejestrację pojazdu przysługuje jedynie jego właścicielowi, zatem sprzedaż pojazdu przed upływem terminów wyżej wymienionych powoduje utratę przymiotu właściciela, a tym samym legitymację do złożenia wniosku o rejestrację. Wynika to z samej redakcji art. 73aa ust. 1 ustawy, który stanowi, że obowiązek złożenia wniosku o rejestrację ciąży na właścicielu pojazdu. Utrata zaś statusu właściciela powoduje na podstawie art. 61a §1 k.p.a., że ewentualny wniosek byłby wniesiony przez osobę niebędącą stroną. Tym samym irracjonalnym byłoby oczekiwanie złożenia wniosku o rejestrację przez zbywcę pojazdu, następcze wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania i kolejno - wydanie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej z powodu niedopełnienia obowiązku zarejestrowania pojazdu, które jest w danych okolicznościach faktycznych niemożliwe. Można również rozważać wyłącznie językową wykładnię art. 140mb ust. 2 w związku z art. 73aa ust. 1 ustawy, ponieważ w obu przepisach z natury rzeczy nie jest mowa o dokonaniu rejestracji, a o złożeniu wniosku o rejestrację. Tym samym skoro zarejestrowanie pojazdu nie jest możliwe to nic nie stoi na przeszkodzie by taki wniosek strona złożyła i następczo otrzymała jedynie odmowę wszczęcia postępowania, byleby tylko uniknąć sankcji za niedopełnienie obowiązku. Konieczne jest jednak spojrzenie na całe brzmienie przepisu. W ocenie Kolegium, z treści art. 140mb ust. 2 ustawy wynika, że ukarać można jedynie osobę, która spełnia dwa warunki, po pierwsze jest właścicielem pojazdu oraz po drugie nie składa wniosku o rejestrację pojazdu w terminie ustawowym. Jeżeli dany podmiot nie jest już właścicielem pojazdu, a jednocześnie ustawowy termin na realizację obowiązku jeszcze nie upłynął to brak jest racjonalnych przesłanek do inicjowania postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej względem takiej osoby, niezależnie od brzmienia art. 73aa ust. 7 ustawy. Jednocześnie Kolegium zwróciło uwagę na treść art. 7a §1 k.p.a., uznając, że nie ma przeciwwskazań, by zasadę rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony zastosować w niniejszej sprawie. Prokurator Rejonowy L.-P. w L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Prokurator zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 73aa ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 73aa ust. 3 w zw. z art. 140mb ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez błędne przyjęcie, że M. K. nie naruszyła obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie 90 dni od dnia sprowadzenia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, w sytuacji kiedy przed upływem terminu 90 dni przestała być właścicielem przedmiotowego pojazdu, a co za tym idzie błędnie nie została obciążona karą pieniężną w wysokości 1000 zł. Prokurator wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że w sytuacji, kiedy przepis stanowi, że właściciel pojazdu jest obowiązany złożyć wniosek o jego rejestrację we wskazanym ustawowym terminie (30 lub 90 dni), to oczywiste jest, że chodzi o każdego właściciela, dla którego co też oczywiste, bieg ustawowego terminu do dokonania tej czynności będzie inny. Tym samym zarejestrowanie przez kolejnego właściciela pojazdu w ustawowym terminie, który mieści się jednocześnie w terminie, w którym zobowiązany był to zrobić poprzedni właściciel, gdyby pojazdu nie sprzedał, nie oznacza, że strona nie ponosi odpowiedzialności za zaniechanie wykonania ustawowego obowiązku. Istotny jest fakt, że dany podmiot będąc do tego zobowiązany nie dopełnił ustawowego obowiązku przed zdarzeniem, które uczyniło to niemożliwym. Nie budzi wątpliwości, że zbycie pojazdu uniemożliwiło uczestniczce złożenie wniosku o rejestrację pojazdu, gdyż wniosek taki może złożyć wyłącznie aktualny właściciel i jak słusznie zauważa strona z chwilą dokonania czynności zbycia utraciła legitymację do zarejestrowania pojazdu. Prokurator zwrócił uwagę, że istota sprawy nie dotyczy możliwości wykonania tego obowiązku. Zaskarżona decyzja nie dotyczy bowiem nałożenia na uczestniczkę obowiązku zarejestrowania pojazdu, którego już nie jest właścicielem, a nałożenia kary za to, że nie dokonała rejestracji pojazdu sprowadzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, kiedy tym właścicielem była. W ocenie Prokuratora, uczestniczka będąc właścicielem pojazdu zobowiązana była do jego zarejestrowania przed dokonaniem zbycia, które nastąpiło w terminie otwartym na dokonanie rejestracji pojazdu. Słusznie zwraca uwagę Kolegium, że zbycie pojazdu przed upływem terminu do dokonania jego rejestracji było prawem uczestniczki. Nie oznacza to jednak, że ta okoliczność i fakt zarejestrowania pojazdu przez nowego nabywcę zwalania ją z odpowiedzialności za to, że w czasie kiedy była właścicielem tej rejestracji nie dokonała. Prokurator wskazał, że jego legitymacja do wniesienia wynika z treści art. 8 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.". Podkreślił, że nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym, zaś termin do wniesienia skargi przewidziany w art. 53 § 3 p.p.s.a. został zachowany. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym po 1 stycznia 2024 r. Formalną podstawę rozstrzygnięcia Kolegium stanowił art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Bezspornym jest, że uczestniczka M. K. prowadząca działalność gospodarczą w zakresie obrotu pojazdami, w dniu 1 stycznia 2024 r. sprowadziła na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej pojazd marki [...] nr VIN: [...] Uczestniczka nie zgłosiła wniosku o jego rejestrację i w dniu 2 stycznia 2024 r. sprzedała go. Pojazd został zarejestrowany w dniu 3 stycznia 2025 r. W stanie faktycznym sprawy organ I instancji uznał, że uczestniczka podlega karze pieniężnej na podstawie art. 140mb ust. 2 w związku z art. 73aa ust. 1 pkt 3 i ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ odwoławczy zakwestionował zasadność nałożenia kary i na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił skontrolowaną decyzją w całości oraz umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości. Powstały spór wywołany skargą Prokuratora dotyczy wykładni przepisów prawa materialnego, które legły u podstaw rozstrzygnięcia Kolegium. Zgodnie z art. 73aa ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym właściciel pojazdu jest obowiązany złożyć wniosek o jego rejestrację w terminie 30 dni od dnia: 1) nabycia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) dopuszczenia do obrotu przez organ Krajowej Administracji Skarbowej pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej; 3) sprowadzenia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej. W przypadku gdy właścicielem pojazdu, o którym mowa w ust. 1, jest przedsiębiorca prowadzący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalność gospodarczą w zakresie obrotu pojazdami, obowiązany jest do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu, o którym mowa w ust. 1, w terminie 90 dni (art. 73aa ust. 3 ustawy). Z zgodnie z art. 140mb ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, kto będąc właścicielem pojazdu obowiązanym do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie, o którym mowa w art. 73aa ust. 3, nie złoży tego wniosku w terminie, podlega karze pieniężnej w wysokości 1000 zł. Z powołanych przepisów wynika generalny obowiązek właścicieli pojazdów do ich rejestracji. Zgodnie bowiem z art. 71 ust. 1 ustawy dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego jest, co do zasady, dowód rejestracyjny. Stosownie do art. 73 ust. 1 ustawy rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela pojazdu, starosta właściwy - wydając decyzję o rejestracji pojazdu, dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice rejestracyjne. Skoro przepis stanowi, że właściciel pojazdu jest obowiązany złożyć wniosek o jego rejestrację we wskazanym ustawowym terminie (30 lub 90 dni), to oczywiste jest, że chodzi o każdego właściciela, dla którego bieg ustawowego terminu do dokonania tej czynności będzie inny. Tym samym zarejestrowanie przez kolejnego właściciela pojazdu w ustawowym terminie, który mieści się jednocześnie w terminie, w którym zobowiązany był to zrobić poprzedni właściciel (czyli w tej sprawie uczestniczka) gdyby pojazdu nie sprzedał, nie oznacza, że uczestniczka nie ponosi odpowiedzialności za zaniechanie wykonania ustawowego obowiązku. Podzielić należy stanowisko Prokuratora, że istotny jest fakt, że dany podmiot będąc do tego zobowiązanym nie dopełnił ustawowego obowiązku przed zdarzeniem, które uczyniło to niemożliwym. Nie budzi wątpliwości, że zbycie pojazdu uniemożliwiło uczestniczce złożenie wniosku o rejestrację pojazdu, gdyż wniosek taki może złożyć wyłącznie aktualny właściciel i jak słusznie zauważa skarżący z chwilą dokonania czynności zbycia utracił legitymację do zarejestrowania pojazdu. Istota sprawy niniejszej nie dotyczy jednak możliwości wykonania tego obowiązku, na co słusznie zwrócił uwagę Prokurator. Zaskarżona decyzja nie dotyczy bowiem nałożenia na uczestniczkę obowiązku zarejestrowania pojazdu, którego już nie jest właścicielką, a nałożenia kary za to, że nie zgłosiła wniosku o rejestrację pojazdu sprowadzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zterytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, kiedy tym właścicielem była. Przepis art. 140mb ust. 2 ustawy stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu, a nie kto jest właścicielem pojazdu, obowiązanym do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie, o którym mowa w art. 73aa ust. 3, nie złoży tego wniosku w terminie, podlega karze pieniężnej w wysokości 1000 zł. Powyższe oznacza, że uczestniczka będąc właścicielem pojazdu zobowiązana była do zgłoszenia wniosku o zarejestrowanie przed dokonaniem zbycia, które nastąpiło w terminie otwartym na dokonanie rejestracji pojazdu. Zbycie pojazdu przed upływem terminu do dokonania jego rejestracji było prawem właściciela. Nie oznacza to jednak, jak już zaznaczono, że ta okoliczność i fakt zarejestrowania pojazdu przez nowego nabywcę zwalania uczestniczkę z odpowiedzialności za to, że w czasie kiedy była właścicielem tej rejestracji nie dokonała. Skoro tego nie uczyniła uczestniczka podlega karze pieniężnej, na podstawie powołanego wyżej przepisu. W aktualnym stanie prawnym tylko w jednym przypadku, o którym mowa w art. 73aa ust. 7 ustawy, zniesiony został obowiązek w zakresie rejestracji. Zgodnie z tym przepisem, przepisu art. 73aa ust. 1 pkt 1 nie stosuje się w przypadku, gdy właściciel pojazdu nabytego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokona zbycia tego pojazdu przed upływem terminów, o których mowa w ust. 1 albo 3. Przypadek ten w niniejszej sprawie nie zachodzi, gdyż nie mamy do czynienia z pojazdem nabytym na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, który został zbyty przed upływem terminu na dokonanie jego rejestracji, a z pojazdem zbytym przed upływem ustawowego terminu do złożenia wniosku o rejestrację przez właściciela, przedsiębiorcę, który sprowadził pojazd z terytorium Państwa UE na terytorium Polski. W ocenie Sądu, treść art. 73aa ust. 7 ustawy potwierdza obowiązek zarejestrowania pojazdu, o którym mowa w ust. 1, przez każdorazowego właściciela. Takiej wykładni nie może zmienić stanowisko Ministerstwa Infrastruktury zawarte w piśmie z 4 marca 2024 r., [...], dotyczące wykładni art. 73aa ustawy, do którego odwołuje się Kolegium. Stanowisko to nie było wiążące dla organu odwoławczego. Trzeba zwrócić uwagę, że zaakceptowanie poglądu prawnego Kolegium mogłoby prowadzić w praktyce do tego, że znaczna część sprowadzanych samochodów w ogóle nie byłaby rejestrowana w Polsce, gdyby były one zbywane przed upływem terminów na dokonanie zgłoszenia rejestracyjnego. Okoliczność, że zbyty przez uczestniczkę w dniu 2 stycznia 2024 r. pojazd został zarejestrowany już w dniu 3 stycznia 2024 r. przez Starostę Świdnickiego, nie podważa oceny o zasadności nałożenia na M. K. administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 1 000 zł. Skład orzekający WSA w Lublinie podziela argumentację prezentowaną m.in. w wyrokach wydanych w sprawach o sygn. III SA/Po 690/24, III SA/Lu 705/24, III SA/Lu 607/24 oraz III SA/Lu 282/25 dotyczących wykładni art. 140mb ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Nie podziela natomiast poglądu, że zbycie przez przedsiębiorcę pojazdu sprowadzonego z kraju członkowskiego UE przed wynikającym z przepisów terminem na złożenie wniosku o jego rejestrację, wyklucza możliwość nałożenia kary określonej przepisem art. 140mb ust. 2 p.r.d. Taki pogląd prawny zaprezentował: WSA w Łodzi w wyroku z 26 marca 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 3/25, z 30 października 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 460/24, z 21 marca 2025 r. sygn. akt III SA/Łd 890/24 oraz WSA w Krakowie w wyroku z 15 stycznia 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 1698/24, z 2 lipca 2025 r. III SA/Kr 1908/24, z 13 sierpnia 2025 r. III SA/Kr 1873/24). W badanej sprawie naruszenie prawa materialnego przez Kolegium miało wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a., Sąd zobowiązany był do uchylenia zaskarżonej decyzji, Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy będzie miał na uwadze, że uczestniczka była zobowiązana do złożenia wniosku o rejestrację spornego pojazdu sprowadzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej (art. 73aa ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym). Uwzględni zarówno to, że obowiązek ten nie został wykonany i nie wygasł on z powodu zbycia pojazdu w dniu 2 stycznia 2024 r., jak i to, że żaden z przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym nie zwalniał uczestniczki z powyższego obowiązku oraz że wystąpiły podstawy do wszczęcia i dalszego prowadzenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 140mb p.r.d.