III SA/Lu 288/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 16 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Prorektora Uniwersytetu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu czesnego za powtarzanie semestru postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem o prawo pomocy z dnia 2 lipca 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), złożonym na urzędowym formularzu, skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżąca podniosła, iż pozostaje bez pracy i nie osiąga dochodu, który mogłaby przeznaczyć na opłacenie kosztów postępowania. W dalszej części urzędowego formularza, w części dotyczącej stanu rodzinnego skarżąca wykazała, że nie ma osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Odnośnie stanu majątkowego, skarżąca podała, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, jak też żadnych zasobów finansowych, nie wykazała też żadnych dochodów. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności podnieść należy, że ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. Skarżąca podając, że nie ma żadnego majątku, ani nie osiąga żadnego dochodu nie wykazała, z czego w takiej sytuacji się utrzymuje (skąd pochodzą środki finansowe na ponoszenie kosztów utrzymania koniecznego), do kogo należy zamieszkiwany przez nią lokal, o jakiej jest powierzchni. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak również było oświadczenia wskazującego na wysokość miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego skarżącej i kto je ponosi. W związku z powyższym wezwano skarżącą do nadesłania dodatkowych oświadczeń. W odpowiedzi na powyższe, skarżąca nadesłała pismo z 3 sierpnia 2011 r., w którym złożyła oświadczenie iż mieszka razem z rodzicami w lokalu o pow. [...] m2, który stanowi własność rodziców. Oświadczyła, iż nie może podać kosztów utrzymania koniecznego, gdyż rodzice ponoszą wszelkie koszty jej utrzymania. Dodała, iż nie posiada środków finansowych pochodzących z wynagrodzenia o pracę. Z oświadczenia skarżącej z dnia 3 sierpnia 2011 r. nie wynikało jednakże, jakie są dochody i majątek rodziców, na utrzymaniu których pozostaje, brak było również informacji co do kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, w którym skarżąca pozostaje. Wobec powyższego pismem z dnia 12 sierpnia 2011 r. skarżącą wezwano ponownie do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. Wezwanie powyższe zostało doręczone skarżącej w dniu 1 września 2011 r. (k-99 akt sądowych) i pozostało bez odpowiedzi (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 września 2011 r.). Podkreślić należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek, bądź pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym (z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych osoby wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie musi ponieść w danym postępowaniu. W kontekście oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy oraz oświadczenia skarżącej z dnia 3 sierpnia 2011 r., stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w całkowitym, jak też w częściowym zakresie. W sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy twierdzi, że nie może samodzielnie ponieść kosztów postępowania, to konieczne jest zbadanie, czy przy pomocy osób bliskich pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, nie jest w stanie tego uczynić (por. postanowienie NSA z 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 262/09 LEX 552223). Skoro skarżąca pozostaje na wyłącznym utrzymaniu rodziców, to o przyznaniu jej prawa pomocy decydują możliwości zarobkowe i majątkowe osób zobowiązanych do alimentacji, w tym przypadku rodziców. Rodzice i dzieci są bowiem zobowiązani, na podstawie art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), do wzajemnego wspierania się. W uzasadnionych przypadkach prowadzenia procesu w interesie dziecka, które nie osiągnęło jeszcze możliwości utrzymania się samodzielnie, rodzice powinni wyłożyć potrzebne na ten cel środki do granic zabezpieczenia utrzymania koniecznego rodziny (por. postanowienie SN z 15 maja 1989 r., II CZ 80/89 Legalis). Powyższe uprawnia do wniosku, że dla oceny możliwości płatniczych skarżącej, znaczenie będą miały uzyskiwane przez jej rodziców dochody i ich stan majątkowy. W ocenie referendarza skarżąca nie podając wielkości dochodów i majątku rodziców, na utrzymaniu których pozostaje oraz ponoszonych przez nich miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania koniecznego, uniemożliwiła jednocześnie ocenę jej sytuacji materialnej. Tym samym nie można ustalić możliwości płatniczych skarżącej ponoszenia w tej sprawie kosztów postępowania. Reasumując powyższe, stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek określonych przepisem art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., warunkujących przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.