III SA/Lu 288/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie WSA Jacek Czaja,, WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek i odsetek za zwłokę oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 13 lutego 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 30 marca 2012 r., odmawiającą D. B. umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego naliczonych na dzień 17 lutego 2012 r. w łącznej kwocie 6.711,48 zł, za okresy sierpień – listopad 2001 r., luty – październik 2002 r., luty – maj 2003 r., sierpień - listopad 2003 r., marzec – lipiec 2004 r., marzec – maj 2006 r., marzec – kwiecień 2007 r., marzec – kwiecień 2008 r., luty – marzec 2009 r., kwiecień 2009 r., wrzesień 2009 r., marzec – kwiecień 2010 r., marzec – czerwiec 2011 r. - wraz z odsetkami za zwłokę od wymienionych składek naliczonymi na dzień 17 lutego 2012 r. w kwocie 4.772 zł. Powyższa decyzja została wydana po uprzednim uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 maja 2012 r. utrzymującej w mocy wskazaną wyżej decyzję z dnia 30 marca 2012 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że wprawdzie opisana w uzasadnieniu decyzji sytuacja rodzinna i finansowa skarżącej nie jest kwestionowana, to jednak organ zaniechał dokonania ustaleń faktycznych dotyczących sytuacji zdrowotnej D. B., ograniczając się do lakonicznego stwierdzenia, że sytuacja zdrowotna nie wskazuje na brak możliwości samodzielnej egzystencji skarżącej lub jej męża, czy konieczności sprawowania opieki przez osobę trzecią z uwagi na przewlekłą chorobę. Sąd wskazał, że stan zdrowia skarżącej wymaga ponownej oceny, bowiem przedstawia się inaczej niż organ brał pod uwagę w chwili wydawania zaskarżonej decyzji. Organ musi przeanalizować wszystkie schorzenia skarżącej i odnieść się do wszystkich przedłożonych przez skarżącą zaświadczeń, ze szczególnym uwzględnieniem choroby nowotworowej, terapii w Centrum Onkologii w Gliwicach i kolejnych kosztów z tym związanych. Z tych też powodów, w ocenie sądu, Zakład nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia 13 lutego 2013 r. organ wskazał, że w stosunku do wnioskodawczyni nie zachodzi całkowita nieściągalność składek, o której mowa w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, ze zm. - dalej wymienianej jako u.s.u.s lub jako ustawa), bowiem zadłużenie nie zostało objęte postępowaniem egzekucyjnym, w związku z czym nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Organ zbadał również przesłanki do umorzenia składek na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy. Zakład ustalił, że źródłem utrzymania wnioskodawczyni i jej męża są dochody z tytułu pobieranego przez wnioskodawczynię świadczenia rentowego z KRUS w kwocie 886,50 zł brutto (761,50 zł netto) oraz świadczenia emerytalnego męża w kwocie 1.538 zł brutto (1.289 zł netto). D. B. figuruje w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą ze statusem wpisu – aktywny, co zdaniem organu wskazuje, że wnioskodawczyni może uzyskiwać dochód również z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Wnioskodawczyni określiła stałe miesięczne wydatki na kwotę około 1.247,50 zł, na co składają się koszty: energii - około 356 zł, gazu – 279 zł, ścieków wraz z wodą – około 167 zł, telefonu – około 193 zł, telewizji – około 15 zł, zakupu węgla 2.850 zł rocznie (237,50 zł miesięcznie). Ponadto wnioskodawczyni udokumentowała wydatki na leki – około 237 zł miesięcznie. Organ zwrócił uwagę na to, że pomimo wezwania, D. B. nie złożyła żadnych dokumentów wskazujących na problemy związane z terminowym regulowaniem bieżących zobowiązań. W oświadczeniu wnioskodawczyni wskazała na ponoszone wydatki na badania lekarskie, na dojazdy do lekarzy specjalistów oraz wydatki na odzież, jednak ich wysokości nie podała. Organ ustalił, że wnioskodawczyni nie korzystała ze świadczeń ośrodka pomocy społecznej udzielanych osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że według publikacji Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych z dnia 30 listopada 2012 r. wysokość minimum socjalnego dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 1.712 zł miesięcznie. Zakład powołał się na przepis § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), dalej wymienianego także jako rozporządzenie, według którego Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ zaznaczył, że przytoczony przepis nie definiuje jednoznacznie podstawowych potrzeb życiowych oraz wysokości wydatków na ich zaspokojenie. Jednak przyjmując wysokość wskazanego wyżej minimum socjalnego oraz obliczoną według danych za rok 2011 kwotę 789 zł zapewniającą minimum egzystencji dla dwuosobowego gospodarstwa domowego Zakład stwierdził, że w sprawie nie występuje przesłanka umorzenia należności określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Okoliczność, że wnioskodawczyni nie korzystała ze świadczeń ośrodka pomocy społecznej udzielanych osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej dodatkowo wskazuje na brak podstawy umorzenia zaległości z powodu przesłanki związanej ze szczególną sytuacją materialną i rodzinną, bowiem korzystanie ze wskazanego wsparcia stanowi dodatkowe potwierdzenie, że dochody osoby zobowiązanej i jej rodziny nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Zakład rozważał też okoliczności mogące uzasadniać umorzenie należności z tytułu składek wymienione w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, to jest przewlekłą chorobę zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiające zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ wskazał, że skarżąca cierpi na nadciśnienie tętnicze, przewlekłą niewydolność serca, cukrzycę, astmę oskrzelową, chorobę zwyrodnieniowa stawów, dyskopatię kręgosłupa, przewlekłą niewydolność krążenia oraz chorobę nowotworową. Na podstawie złożonych przez skarżącą dokumentów organ ustalił, że w dniach od 8 do 12 lutego 2012 r. przebywała ona w szpitalu w Lublinie, gdzie przeszła operację krtani z powodu choroby nowotworowej. Z karty konsultacyjnej z dnia 25 czerwca 2012 r. wydanej przez Centrum Onkologii – Instytut im. Marii Skłodowskiej – Curie Oddział w Gliwicach wynika, że skarżąca jest w trakcie terapii i kolejną wizytę wyznaczono na dzień 18 lutego 2013 r. Udokumentowane przez skarżącą średniomiesięczne wydatki na leczenie wynosiły w 2011 r. około 349 zł, natomiast w 2012 r. około 237 złotych, przy czym skarżąca nie oszacowała kosztów związanych z badaniami lekarskimi i dojazdem do lekarzy specjalistów. Organ stwierdził, że brak jest bezpośredniego związku między powstaniem zadłużenia a pogorszeniem zdrowia wnioskodawczyni. Organ ustalił, że mąż skarżącej także ma problemy zdrowotne, jednak nie zostało wykazane aby potrzebował stałej opieki ze strony wnioskodawczyni. Ustalone okoliczności nie wpływają zatem na możliwość uzyskiwania dochodów, tym bardziej że skarżąca pobiera świadczenie rentowe. Zdaniem organu brak jest określonych w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia okoliczności pozwalających na umorzenie składek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie D. B. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organ dokonał spłyconej oceny jej sytuacji majątkowej jak też zdrowotnej, lakonicznie wspomniał o jej szczególnej sytuacji zdrowotnej, bez odniesienia się jaki ma to wpływ na codzienne funkcjonowanie wnioskodawczyni. Skarżąca podniosła, że nie zgadza się ze stwierdzeniem organu, iż brak jest bezpośredniego związku pomiędzy powstaniem zadłużenia a pogorszeniem zdrowia wnioskodawczyni. Wskazała, że nie posiada oszczędności, a jej budżet domowy ledwo zaspokaja jej potrzeby życiowe i nie jest w stanie uregulować zaległości. Skarżąca zarzuciła, że organ nie wziął pod uwagę jej choroby nowotworowej jak również wydatków związanych z kosztownymi wyjazdami na konsultacje i leczenie w Gliwicach. Skarżąca zarzuciła organowi nieprawidłowe odczytanie treści § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Skarżąca przyznała, że nie korzysta z pomocy społecznej jako z upokarzającej państwowej dobroczynności, co jednak nie powinno obracać się na jej niekorzyść. Wskazała, że oboje z mężem pomagają sobie wzajemnie i korzystają z opieki dzieci. Skarżąca zakwestionowała ponadto zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpatrując wnioski o umorzenie składek powinien mieć na względzie ochronę środków publicznych i oceniać zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej pomocy. Wskazała też, że sprawa opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne budziła kontrowersje, co sprawiło, że była poinformowana przez ZUS, że jako rencista nie musi składki opłacać. Zdaniem skarżącej nie powinna ona ponosić konsekwencji braku jednoznaczności w ustaleniu czy miała obowiązek opłacać składki. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że rozważony został cały materiał dowodowy, a całość rozważań została wyczerpująco przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ten sposób organ spełnił wymóg szczególnej dbałości o prawidłowe uzasadnienie decyzji administracyjnej opartej, zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na uznaniu administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi powodującymi jej uchylenie bądź stwierdzenie nieważności. Podstawą umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne jest art. 28 ust. 1 -3a u.s.u.s. Przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do umorzenia między innymi składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.) Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a, przewidującego wyjątek od zasady. Wyjątek ten polega na tym, że pomimo braku całkowitej nieściągalności składek możliwe jest umorzenie składek w uzasadnionych przypadkach, przy czym taka możliwość dotyczy tylko składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Według art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, zachodzi, gdy: 1/ dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2/ sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3/ nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4/ nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 5/ wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 6/ naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 7/ jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Jak wcześniej już wyjaśniono wyjątek od zasady, że umorzeniu podlegają należności z tytułu składek tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności dotyczy składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Wówczas należności mogą być umarzane w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). W ustawie nie określono bliżej uzasadnionych przypadków w rozumieniu art. 28 ust. 3a u.s.u.s., natomiast zgodnie z art. 28 ust. 3b tej ustawy minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego otrzymał upoważnienie ustawowe do określenie w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad umarzania składek, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wydanego na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s., Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1/ gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2/ poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3/ przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Analiza wskazanych przepisów pozwala stwierdzić, że wprawdzie ustawodawca nie zdefiniował bliżej w ustawie uzasadnionych przypadków dających podstawę do umorzenia składek na podstawie art. 28 ust 3a u.s.u.s., jednak skorzystał z konstrukcji upoważnienia ustawowego zobowiązującego właściwego ministra do określenia w rozporządzeniu, w ramach szczegółowych zasad umarzania składek, także przesłanek uzasadniających umorzenie. Oznacza to w gruncie rzeczy delegację ustawową do zdefiniowania uzasadnionych przypadków, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Treść § 3 ust. 1 rozporządzenia wskazuje, że takie uzasadnione przypadki dające podstawę do umarzania składek zachodzą wówczas, kiedy zobowiązany ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. We wskazanym przepisie przykładowo wymieniono takie sytuacje, o których mowa wyżej, w tym przypadek gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz przypadek przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Jednak użycie sformułowania w "szczególności" wskazuje, że nie jest to zamknięty katalog sytuacji, które można uznać za spełniające przesłankę umorzenia składek opisaną w § 3 ust. 1 rozporządzenia in principio, a przechodząc na grunt ogólnego sformułowania z art. 28 ust. 3a ustawy - przesłankę uzasadnionego przypadku. Trzeba w tym miejscu wyraźnie podkreślić, że decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma, a ściślej rzecz biorąc, może mieć charakter uznaniowy, a więc do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy wówczas wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Dotyczy to zarówno sytuacji kiedy podstawą umorzenia jest art. 28 ust. 1- 3 u.s.u.s.( całkowita nieściągalność składek), jak i art. 28 ust. 1 i 3a ustawy (uzasadniony przypadek przy braku nieściągalności). Oznacza to, że nawet ustalenie, że zachodzą przesłanki umorzenia opisane we wskazanych przepisach, nie zobowiązuje Zakładu do umorzenia zaległości. Organ ma wówczas możliwość wyboru rozstrzygnięcia pozytywnego lub negatywnego dla wnioskodawcy. Możliwość wyboru rozstrzygnięcia nie oznacza jednak, że decyzja Zakładu może być dowolna. Organ rozstrzygnięcie powinien uzasadnić, wskazując w szczególności jakie okoliczności skłoniły go do odmowy umorzenia składek, mimo ustalenia, że przesłanki konieczne dla umorzenia, określone w przepisach ustawy zostały spełnione. W przypadku uznaniowego charakteru decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 1 - 3a u.s.u.s. w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie kontroluje się merytorycznej zasadności, czy celowości takich decyzji. Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organ podejmujący decyzję prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia składek mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach. Istotą decyzji uznaniowej jest pozostawienie organowi swobody wyboru określonego rozwiązania w ramach tzw. luzu decyzyjnego, z zastrzeżeniem, że wybór ten jednak powinien być odpowiednio uzasadniony. Z uzasadnienia wyboru jednego z kilku możliwych rozwiązań wynikać powinno dlaczego organ zdecydował się na zajęcie określonego stanowiska, w szczególności w sytuacji, w której przyjmuje się rozwiązanie negatywne dla strony. Jednak jak wcześniej wspomniano decyzja wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek jedynie może mieć charakter uznaniowy, co oznacza, że nie zawsze ma taki charakter. Jest tak dlatego, ponieważ uprawnienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do uznaniowości w podejmowaniu decyzji o umorzeniu składek lub odmowie umorzenia realizuje się dopiero po prawidłowym ustaleniu, że zachodzą przesłanki do umorzenia przewidziane w art. 28 ust. 2 i 3 albo w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Do podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego, czyli do możliwości wyboru określonego rozstrzygnięcia, dochodzi dopiero po uprzednim ustaleniu, że w sprawie zaistniała przesłanka w postaci całkowitej nieściągalności składek lub przesłanka uzasadnionego przypadku zdefiniowanego w rozporządzeniu jako sytuacja, kiedy zobowiązany ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Można stwierdzić, że wystąpienie opisanych przesłanek jest konieczne dla podjęcia decyzji o umorzeniu składek, ale niewystarczające, bowiem w takiej sytuacji ostateczna decyzja podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. W związku z powyższym można stwierdzić, że ustalając samo istnienie lub brak przesłanek umorzenia określonych w art. 28 ust. 2 - 3a ustawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może działać w ramach uznania administracyjnego, ponieważ kwestia ustalenia czy zachodzą ściśle sprecyzowane okoliczności decydujące o całkowitej nieściągalności składek ( art. 28 ust. 3 u.s.u.s.) oraz czy występuje sytuacja kiedy zobowiązany ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny ( art. 28 ust. 3 a i 3 b u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia), to nie jest kwestia wyboru między różnymi możliwościami, lecz kwestia jednoznacznych ustaleń faktycznych i prawidłowych jednoznacznych wniosków wynikających z tych ustaleń. Jeżeli ustalenia faktyczne prowadzą do wniosku, że nie są spełnione omawiane przesłanki umorzenia składek, to wówczas Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma możliwości działania w ramach uznania administracyjnego i wyboru konsekwencji prawnych. Może wówczas tylko odmówić umorzenia. Decyzja wydana w takiej sytuacji faktycznej i prawnej ma charakter decyzji związanej. Natomiast wykazanie istnienia którejkolwiek z wymienionych przesłanek, choć pozwala Zakładowi na zastosowanie tej ulgi, to jednak do tego nie zobowiązuje. Dopiero i jedynie po ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia określonych w art. 28 ust. 2 – 3a u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podejmując decyzję o umorzeniu albo o odmowie umorzenia składek działa w ramach uznania administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że kontrolą sądu objęte zostały decyzja i prowadzące do wydania tej decyzji postępowanie, w którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że nie ma podstawy do umorzenia składek, ponieważ nie zachodzi całkowita nieściągalność składek, o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., a także że nie zachodzi przesłanka umorzenia składek określona w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia. Zatem kontrolowana w niniejszym postępowaniu decyzja nie jest decyzją uznaniową, bowiem organ nie mógł skorzystać z luzu decyzyjnego, pozwalającego na wybór sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Organ ustalił, że nie występują przesłanki, które są konieczne dla podjęcia decyzji o umorzeniu składek. Dokonując takich ustaleń organ musiał wydać decyzję odmawiającą umorzenia należności. Ocenie w niniejszej sprawie w postępowaniu przed sądem podlegała zatem prawidłowość decyzji związanej opartej na stwierdzeniu braku przesłanek koniecznych do umorzenia składek, a nie prawidłowość decyzji odmawiającej umorzenia w ramach uznania administracyjnego. Wyjaśnienie tej kwestii jest konieczne, bowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych oprócz przedstawienia wystarczającego uzasadnienia ustalenia, że nie zachodzą konieczne przesłanki umorzenia składek w postaci całkowitej nieściągalności składek ( art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.) lub sytuacji kiedy zobowiązany ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny (art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia), równocześnie powoływał się na uznaniowość decyzji oraz powoływał się na takie argumenty, które mogłyby być rozważane gdyby rzeczywiście zachodziła konieczność wydania decyzji w ramach uznania administracyjnego. Do tych argumentów nawiązywała z kolei skarżąca, formułując jeden z zarzutów w swojej skardze, to jest kwestionując stwierdzenie, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpatrując wnioski o umorzenie składek powinien mieć na względzie ochronę środków publicznych i oceniać zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej pomocy. Do tej grupy zarzutów należy też zarzut, że sprawa opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne budziła kontrowersje i że w związku z tym skarżąca nie powinna ponosić konsekwencji braku jednoznaczności w ustaleniu czy miała obowiązek opłacać składki. Zarzuty te są bezzasadne, bowiem wspomniane okoliczności nie miały żadnego znaczenia dla ustalenia czy zachodzą konieczne przesłanki umorzenia składek w postaci całkowitej nieściągalności składek lub sytuacji kiedy zobowiązany ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Okoliczności, których dotyczą omawiane zarzuty Zakład Ubezpieczeń Społecznych mógłby rozważać, gdyby doszło do wydania decyzji uznaniowej, jednak jak wcześniej wyjaśniono nie było konieczności i podstawy do podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego. W myśl art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża zasadę prawdy obiektywnej, która oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Wyrazem tej zasady są obowiązki nałożone na organ administracji publicznej w art. 77 § 1 i 80 K.p.a. Według tych przepisów organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 K.p.a. - jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Przy tym przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie naruszył wskazanych reguł postępowania. Organ ponownie rozpatrujący sprawę zebrał uwzględnił cały przedstawiony w sprawie materiał dowodowy i poddał go ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. Ustalił stan faktyczny na podstawie dowodów przedstawionych przez skarżącą i wyjaśnił wszystkie okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść przepisów art. 28 ust. 2, 3 i 3a ustawy oraz wydane na podstawie art. 28 ust. 3b ustawy rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Ustalenie braku przesłanek umorzenia składek na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. (brak całkowitej nieściągalności składek) nie budzi zastrzeżeń. Wprawdzie Zakład Ubezpieczeń Społecznych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ograniczył się do nawiązania do art. 28 ust. 2 pkt 5 u.s.u.s. (nie wymieniając tego przepisu) i stwierdzenia, że nie zachodzi całkowita nieściągalność składek, bowiem zadłużenie nie zostało objęte postępowaniem egzekucyjnym, w związku z czym nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję - to jednak w okolicznościach rozpoznawanej sprawy ustalenie to jest prawidłowe. Bezsporne jest, że w sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności przesądzających o istnieniu całkowitej nieściągalności składek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s. Skarżąca nie wskazywała na żadne okoliczności wymienione w powołanych wyżej przepisach pozwalające na ustalenie całkowitej nieściągalności składek. Nawiązując do argumentacji organu w omawianym zakresie należy jedynie dodać, że niezależnie od nie wszczęcia postępowania egzekucyjnego i nie stwierdzenia przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, brak omawianej przesłanki jest oczywisty. Należy bowiem zwrócić uwagę, że skarżąca otrzymuje rentę z KRUS, z której może być prowadzona egzekucja składek. Nie może więc być mowy o braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Także bez naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że nie zostały spełnione konieczne przesłanki umorzenia należności określone w art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Przypomnieć należy, że zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w rozważanych w niniejszej sprawie przypadkach: 1/ gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2/ przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Rozpatrując sprawę po raz kolejny organ związany był wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 października 2010 r. w sprawie III SA/Lu 369/12. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Sąd uchylając decyzję wskazał, że stan zdrowia skarżącej wymaga ponownej oceny, bowiem przedstawia się inaczej niż organ brał pod uwagę w chwili wydawania poprzedniej zaskarżonej decyzji. Organ musiał przeanalizować wszystkie schorzenia skarżącej i odnieść się do wszystkich przedłożonych przez skarżącą zaświadczeń, ze szczególnym uwzględnieniem choroby nowotworowej, terapii w Centrum Onkologii w Gliwicach i kolejnych kosztów z tym związanych. Odmawiając po raz kolejny umorzenia należności, organ wyjaśnił wszystkie wskazane przez Sąd okoliczności, w sposób uwzględniający mające zastosowanie w sprawie zasady postępowania. Bezzasadne są w związku tym zarzuty skarżącej, że organ dokonał spłyconej oceny jej sytuacji majątkowej jak też zdrowotnej, bez odniesienia się jaki ma to wpływ na codzienne funkcjonowanie wnioskodawczyni. Organ bowiem dokładnie ustalił na podstawie oświadczeń wnioskodawczyni oraz przedstawionych przez nią dowodów jaka jest sytuacja majątkowa skarżącej i jej męża, z którym skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe. Organ ustalił także dokładnie stan zdrowia wnioskodawczyni, a więc wszystkie jej schorzenia wynikające z przedstawionych dokumentów. Ustalone zostało, że z powodu schorzenia onkologicznego skarżąca poddaje się terapii i konsultacjom lekarskim w zakładzie leczniczym w Gliwicach. Organ ustalił, że jeden wyjazd do Gliwic miał miejsce w czerwcu 2012 r., a następny został zaplanowany na luty 2013 r. Zakład ustalił również na podstawie oświadczeń i dowodów przedstawionych przez skarżącą wysokość jej wydatków, w tym wydatków na leczenie, z wyjątkiem kosztów wyjazdów do Gliwic, ponieważ co do tych ostatnich wydatków skarżąca nie przedstawiła nie tylko żadnych dowodów wysokości wydatków, ale nawet nie wskazała na tę wysokość. Nie można zatem uznać za uzasadniony zarzut skarżącej, że organ nie wziął pod uwagę jej choroby nowotworowej jak również wydatków związanych z kosztownymi wyjazdami na konsultacje i leczenie w Gliwicach. Wskazać bowiem należy, że ustalenia, czy uregulowanie zaległych należności z tytułu składek może pociągnąć dla skarżącego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki, czynione są w oparciu o materiał dowodowy oferowany przez wnioskodawcę. Jest tak dlatego, ponieważ według przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne możliwe jest umorzenie należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże okoliczności wymienione dalej w tym przepisie. Skoro przepis stanowi wprost, że to zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek do umorzenia, to znaczy że w tym zakresie ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela taki pogląd wyrażany w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2013 r. w sprawie II GSK 2410/11, SIP Lex nr 1305514, a także powołane tam wyroki NSA z dnia 12 stycznia 2012 r. w sprawie II GSK 1416/10, SIP Lex nr 1123066 oraz z dnia z dnia 6 czerwca 2012 r. w sprawie II GSK 685/11, SIP Lex nr 1216696 ). Biorąc pod uwagę prawidłowo ustalony przez organ stan faktyczny sprawy należy stwierdzić, że bezzasadny jest sformułowany w skardze zarzut naruszenia § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W przepisie tym wskazuje się przewlekłą chorobę zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającą zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie składek - jako sytuacje, które mogą powodować, że zobowiązany ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Przepis ten nie daje podstawy do ustalenia, że istnieje przesłanka do umorzenia należności tylko na tej podstawie, że zobowiązany dotknięty jest przewlekłą chorobą lub musi sprawować opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Konieczne jest aby przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny pozbawiała zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie składek. Przy rozpatrywaniu tych okoliczności nie ma znaczenia ilość schorzeń, ich ciężkość, wskazywany przez skarżącą wpływ na codzienne życie, powodujący obniżenie jakości życia - o ile zobowiązany nie jest pozbawiony wskazanej wyżej możliwości uzyskiwania dochodu. Skarżąca jest niewątpliwie dotknięta licznymi chorobami wymagającymi leczenia, niekorzystnie wpływającymi na jej życie, jednakże nie daje to podstawy do umorzenia zaległych składek, ponieważ choroby skarżącej nie pozbawiają jej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie składek. Skarżąca uzyskuje bowiem dochód ze świadczenia rentowego z KRUS. W tej sytuacji nawet tak liczne i poważne choroby, jak w przypadku skarżącej, nie mają wpływu na możliwość uzyskiwania dochodu. Dochody ze świadczenia rentowego z natury rzeczy co do zasady zastępują dochody z pracy lub z innej działalności osoby, która stała się całkowicie niezdolna do pracy. Inną rzeczą jest wysokość tego dochodu, która powinna być jednak oceniana w kontekście okoliczności, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, to jest czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Należy zgodzić się z zaprezentowaną w orzecznictwie tezą, że przepis § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne odnosi się przede wszystkim do sytuacji, gdy choroba uniemożliwia zobowiązanemu wykonywanie pracy i zarobkowanie, na skutek czego pozostaje on bez środków do życia (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie II GSK 310/12 zamieszczony w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo ustalił, że brak jest określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia okoliczności uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek, a więc że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązaną możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wymaga zaznaczenia, że w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie umorzenia należności organ, ustalając sytuację majątkową dłużnika, powinien między innymi porównać stwierdzoną aktualną sytuację materialną zobowiązanego z wysokością zaległej należności i wskazać dochody zobowiązanego (uzyskiwane rzeczywiście czy możliwe realnie do uzyskania), które w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2007 r. w sprawie II GSK 176/07, publ. SIP LEX nr 399183). Przy tym oczywiste jest, że pokrycie tego zadłużenia mogłoby nastąpić w dłuższej perspektywie czasowej, a nie tylko jednorazowo lub w krótkim okresie. Należy ponadto zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez dłużnika z niezbędnymi kosztami jego utrzymania w celu ustalenia, czy strona jest w stanie faktycznie spłacić istniejące zadłużenie bez pozbawienia siebie możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Z ustaleń organu wynika, miesięczne dochody netto skarżącej i jej męża wynosiły około 2.050 zł, natomiast wykazane w oświadczeniu (k. 113 verte akt administracyjnych) i częściowo udokumentowane wydatki, razem z wydatkami na leki wynosiły około 1.485 zł. Jak wcześniej wyjaśniono skarżąca nie wskazała ani nie wykazała jakie wydatki ponosi w związku z przejazdami do zakładu leczniczego w Gliwicach. Jednak nawet gdyby te koszty uwzględnić, to nie mogłyby one znacząco wpłynąć na średniomiesięczną wysokość wydatków, bowiem z ustaleń organu na podstawie złożonych przez skarżącą dokumentów wynika, że przerwy między poszczególnymi wyjazdami wynoszą około 8 miesięcy. Nawet dodanie do wskazanych wydatków kolejnych nie wymienianych przez skarżącą kosztów codziennego utrzymania w postaci kosztów wyżywienia i środków czystości nie daje podstawy do stwierdzenia, że opłacanie składek prowadziłoby do pozbawienia skarżącej i jej rodziny możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Oczywiste jest przy tym, że w sytuacji skarżącej możliwe byłoby spłacanie należności tylko w dłuższej perspektywie czasowej w stosunkowo niewielkich ratach. Taki wniosek umacnia także analiza wysokości wydatków przedstawionych w oświadczeniu skarżącej, przyjętym za podstawę ustaleń przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Niektóre z tych wydatków są bardzo wysokie, jeżeli traktować je jako wydatki miesięczne. Wskazywałoby to na możliwość obniżenia tych wydatków lub, że przedstawione zostały jako zawyżone w stosunku do rzeczywistych (np. jako wydatki miesięczne, mimo że są dwumiesięczne). Do takiego wniosku skłania analiza wysokości dwumiesięcznych wydatków z nieco wcześniejszego okresu, bowiem poniesionych w styczniu i w lutym 2012 r., przedstawionych w zaświadczeniu Banku P. znajdującym się na k. [...] akt administracyjnych. Dwumiesięczne koszty energii elektrycznej wyniosły 522,90 zł, podczas gdy w oświadczeniu złożonym w styczniu 2013 r. dotyczącym miesięcznych wydatków skarżąca wskazała kwotę 356,23 zł. Koszty telefonów stacjonarnego i komórkowego – w styczniu i lutym 2012 r. wyniosły 87,91 zł. natomiast według oświadczenia w 2013 r. miesięcznie 193,22 zł. Koszty gazu odpowiednio 282, 55 zł za dwa miesiące i 279 zł jeden miesiąc. Koszty wody i ścieków odpowiednio 110,61 zł za dwa miesiące i 167 zł za jeden miesiąc. Te wszystkie okoliczności pozwalają na stwierdzenie, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo ustalił, że brak jest określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia okoliczności uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ niezależnie od zestawienia wysokości dochodów skarżącej i jej męża z ich wydatkami uzasadnił swoje rozstrzygnięcie także przez wskazanie jaka jest ustalona statystycznie wysokość minimum socjalnego dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego (1.712 zł miesięcznie) oraz wysokość kwoty zapewniającej minimum egzystencji dla dwuosobowego gospodarstwa domowego (789 zł miesięcznie ). Są to kwoty niższe od dochodów skarżącej i jej męża. Porównanie tych kwot nie mogłoby dawać podstawy do wiążących ustaleń, bowiem rozpatrując sprawę o umorzenie składek należy indywidualizować ustalenia w zależności od okoliczności konkretnej sprawy. Jednak w niniejszej sprawie wskazanie przez Zakład na wymienione minima należy traktować tylko jako dodatkowe uzasadnienie ustaleń organu, mających potwierdzenie w pozostałych okolicznościach branych pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy. Sąd nie stwierdził, aby niezależnie od omówionych zagadnień i zarzutów skargi istniały inne okoliczności wskazujące, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego lub przepisów postępowania, albo aby istniały podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności oraz stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.