III SA/Lu 298/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat A. D. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy przyjętych na studia doktoranckie na rok akademicki 2009/2010 postanawia: odmówić adwokatowi A. D. przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej Wyrokiem z dnia 4 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę strony skarżącej. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony ustanowionemu w ramach prawa pomocy i wyznaczonemu przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] pełnomocnikowi strony skarżącej adwokatowi M. C. w dniu 12 listopada 2012 r. W dniu 20 listopada 2012 r. adw. M. C. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Następnie, w związku z wnioskiem skarżącego zawartym w piśmie z dnia 27 listopada 2012 r., Okręgowa Rada Adwokacka w [...] pismem z dnia 13 grudnia 2012 r. wyznaczyła dla skarżącego, w miejsce adwokata M. C., adwokata A. D. W dniu 20 marca 2013 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) adwokat A. D. złożyła w sądzie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 października 2012 r. W końcowej części opinii adwokat A. D. wniosła o "zasądzenie kosztów postępowania wg. norm prawem przepisanych, z tytułu sporządzenia niniejszej opinii", oświadczając, że "nie zostały one zasądzone ani w całości ani części". Do opinii adwokat załączyła dowód nadania stronie opinii listem poleconym w dniu 20 marca 2013 r. Zwłokę w sporządzeniu opinii adwokat uzasadniła pogarszającym się stanem zdrowia (na dowód czego dołączyła kserokopie zaświadczeń lekarskich) oraz oczekiwaniem na dokumenty od skarżącego, co uniemożliwiło jej sporządzenie opinii we wcześniejszym terminie Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Wniosek pełnomocnika strony skarżącej adwokat A. D. nie zasługuje na uwzględnienie z niżej przytoczonych powodów. Zasady wynagradzania profesjonalnych pełnomocników (w tym adwokatów), ustanowionych w ramach prawa pomocy, w postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., stosownie do którego wyznaczony adwokat [...] otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów [...] w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Powyższe odesłanie oznacza, że art. 250 p.p.s.a. nie stanowi uregulowania pełnego, zatem konieczne jest sięgnięcie do przepisów zawartych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem. Jedną z reguł, do których odsyła art. 250 p.p.s.a., zawarto w § 2 pkt 1 rozporządzenia. Zgodnie z tym unormowaniem, zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Powołane wyżej przepisy nie nakładają na sąd (referendarza sądowego) obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy dotyczącego zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W orzecznictwie sądowym oraz literaturze przedmiotu wywodzi się, że wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu (w ramach prawa pomocy), o którym mowa w art. 250 ustawy p.p.s.a. w związku z § 2 pkt 1 powołanego rozporządzenia dotyczy tylko rzeczywistego udzielenia pomocy prawnej (por. postanowienie SN z 12 lutego 1999r., II CKN 341/98 /OSNC 1999, nr 6, s. 123/; postanowienie SN z 21 czerwca 2007r., III KK 200/07 /OSNwSK 2007/1/1378/, Lex nr 459865 oraz S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek: Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych Warszawa 2007, s.316-317). Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r., Nr 146, poz. 1188 ze zm.), koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ponosi Skarb Państwa. Powyższe oznacza obowiązek ustalenia przez sąd (bądź referendarza), czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona, bowiem dysponując w tym zakresie środkami publicznymi odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej należy do katalogu czynności, za które zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b powołanego rozporządzenia przysługuje wynagrodzenie. W przypadku opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej o faktycznym udzieleniu pomocy prawnej świadczy nie tylko sporządzenie opinii prawnej i doręczenie jej mocodawcy, ale doręczenie jej w taki terminie, który w przypadku niezgadzania się z opinią umożliwi mu skorzystanie przy sporządzaniu skargi kasacyjnej z pomocy innego profesjonalnego pełnomocnika. Opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej sporządza się bowiem dla strony i w jej interesie. Interes prawny mocodawcy chronić będzie jedynie taka opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, która jest sporządzona i przesłana mocodawcy niezwłocznie. Mając to na względzie, koszty nieopłaconej pomocy prawnej przysługują adwokatowi podejmującemu bez zbędnej zwłoki działania mające na celu ochronę interesu prawnego strony, którą reprezentuje. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik strony skarżącej pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia 13 grudnia 2012 r. informujące go o wyznaczeniu pełnomocnikiem otrzymał w dniu 20 bądź 29 grudnia 2012 r., co wynika z uzasadnienia wniosku pełnomocnika o przywrócenie terminu z dnia 15 stycznia 2013 r. (data nadania w urzędzie pocztowym). Natomiast opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej adwokat przesłała skarżącemu w dniu 20 marca 2013 r., a więc po upływie ok. trzech miesięcy od powzięcia informacji o wyznaczeniu pełnomocnikiem strony. Należy zauważyć, że przedstawione przez pełnomocnika zaświadczenia lekarskie dokumentują, iż przebywała ona na zwolnieniach lekarskich w dniach od [...] do [...] r., od [...] do [...] r. oraz od [...] do [...] r. Wyznaczona adwokat miała zatem możliwość sporządzenia opinii w miesiącu styczniu 2013 r., jak też w czasie przerwy pomiędzy zwolnieniami lekarskimi (od [...] r.). W tej sytuacji, nieuzasadniona zwłoka w działaniach pełnomocnika spowodowała, iż opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej przesłana skarżącemu dnia 20 marca 2013 r., nie chroni interesu prawnego mocodawcy. Powyższe skutkuje tym, że nie można uznać, iż udzielona pomoc w postaci sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nosi znamiona pomocy faktycznie udzielonej, chroniącej interes prawny strony skarżącej. Należy również zauważyć, że wniosek pełnomocnika strony skarżącej o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nie zawiera oświadczenia w takiej formie, jak tego wymaga przepis § 20 powołanego rozporządzenia. Zgodnie z tym unormowaniem wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub części. Oświadczenie, że opłaty z tytułu udzielenia pomocy prawnej nie zostały opłacone w całości lub w części jest niezbędnym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, bowiem stanowi warunek przyjęcia, że praca pełnomocnika nie została wynagrodzona przez stronę dla której został ustanowiony w ramach prawa pomocy (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2006 r., II FSK 862/05, teza nr 4, LEX nr 242945, postanowienie NSA z 25 marca 2009 r. II FZ 90/09 niepubl.). Ze złożonego przez adwokat oświadczenia, że koszty nie zostały "zasądzone" w całości ani w części, nie wynika, że wykonana przez pełnomocnika praca nie została wynagrodzona przez stronę dla której został on ustanowiony, a jedynie, że koszty te nie zostały zasądzone. Zatem niezłożenie przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem oświadczenia, zgodnie z unormowaniem § 20 powołanego rozporządzenia, wywołuje skutki materialnoprawne polegające na utracie prawa do wynagrodzenia tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu. Mając powyższe na uwadze oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie. Art. 210. § 1.