III SA/Lu 304/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie WSA Jerzy Drwal,, SO del. Iwona Tchórzewska, Protokolant Starszy referent Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 listopada 2011 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzji Wojewody L. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi K.J. kwotę 295.20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym 55.20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) podatku VAT tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu, którą to kwotę wypłacić z sum budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Decyzją z dnia 30 marca 2011 r., wydaną z upoważnienia Wojewody na podstawie 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. 2000 Nr 98, poz. 1071 z poźn. zm., zwanej dalej k.p.a.), w związku z art.15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. T. od decyzji Zastępcy Dyrektora Wydziału Spraw Administracyjnych, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta, z dnia 27 stycznia 2011 r., orzekającej o wymeldowaniu M. T. z pobytu stałego z lokalu [...], utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniesiono, że organ I instancji ustalił jednoznacznie, iż skarżący pod adresem zameldowania nie zamieszkuje od 30 października 2010 r. Właścicielem lokalu [...] jest A. S. Postanowieniem z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] Wydział Cywilny przysądził spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu [...] (dotychczas należące do skarżącego), na rzecz A. S. Powyższemu postanowieniu nadana została klauzula wykonalności (postanowienie z dnia 22 października 2010 r.). W dniu 29 października 2010 r. A. S. przejął w posiadanie nabyty lokal przy udziale przedstawicieli Spółdzielni Mieszkaniowej [...] oraz córki i zięcia skarżącego. W tym dniu lokal został opróżniony z rzeczy i przedmiotów należących do skarżącego. Organ odwoławczy stwierdził, że utrzymywanie fikcji meldunkowej, w sytuacji gdy dana osoba nie zamieszkuje w miejscu zameldowania, byłoby niezgodne z przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skargę sądową na powyższą decyzję złożył M. T., wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu podniósł, że usunięcie z lokalu było bezprawne i nastąpiło wbrew jego woli. Ponadto nie przyznano skarżącemu lokalu socjalnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując argumentację zawartą uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm. – zwanej dalej ustawą). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy organ gminy wydaje, na wniosek strony lub z urzędu, decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy jest zamieszkiwanie osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Z definicji zamieszonej w tym przepisie wynika zatem, że aby uznać pobyt danej osoby za pobyt stały, należy fizycznie zamieszkiwać pod oznaczonym adresem i mieć wolę stałego w nim przebywania, czyli koncentracji spraw życiowych. Przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Trzeba zatem przyjąć, że miejsce pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności przebywa, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do bytowania, przyjmuje wizyty gości, przyjmuje korespondencję, itp. Stan faktyczny w niniejszej sprawie, przyjęty za podstawę ustaleń decyzyjnych jest niesporny. M. T. nie zamieszkuje w spornym lokalu przy [...] od 30 października 2011 r. Do spornego lokalu nie posiada kluczy. Powyższe ustalenia potwierdza sam skarżący w swoich zeznaniach (k-[...] akt administracyjnych), w odwołaniu oraz skardze sądowej. Z akt administracyjnych nie wynika, aby skarżący składał pozew o przywrócenie posiadania przedmiotowego lokalu. Aby wydać decyzję, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu musi być dobrowolne i nosić cechy trwałości. Jednocześnie jednak w orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew jej woli lub niedopuszczona do lokalu, lecz nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 października 2005 r., sygn. II OSK 127/99 – LEX nr 201427; z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3078/00 – LEX nr 78937; z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. V SA 1424/99 – LEX nr 79243; z dnia 10 lutego 2010 r., sygn. II OSK 281/09; z dnia 20 września 2011 r., sygn. II OSK 1378/10). Skład orzekający stoi jednocześnie na stanowisku, że środkami prawnymi umożliwiającymi powrót do lokalu są roszczenia cywilnoprawne o przywrócenie naruszonego posiadania albo o eksmisję, które zostaną uwzględnione przez sąd przed wydaniem decyzji rozstrzygającej wniosek o wymeldowanie. Nie skorzystanie z tych środków, ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. Wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale oceniany według kryteriów obiektywnych. Nawet, jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostanie z lokalu usunięta wbrew jej woli, ale nie podejmuje żadnych kroków umożliwiających powrót do lokalu, faktycznie zaś w nim nie mieszka, odmowa wymeldowania stałaby się utrzymywaniem fikcji, naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości pod oznaczonym adresem nie przesądza zatem o zmaterializowaniu się tego zamiaru. Musi on wystąpić łącznie z fizycznym przebywaniem w oznaczonym miejscu. Przez "zamiar" należy przy tym rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Na marginesie wskazać należy, że celem ustawy jest dyscyplinowanie obywateli do dostarczania organom meldunkowym informacji na temat ich aktualnego miejsca pobytu. Ewidencja ludności w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu, którego meldunek dotyczy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2006 r. w sprawie sygn. akt II OSK 561/05, LEX nr 194344). Sprawa o wymeldowanie nie jest zatem właściwym postępowaniem do wykazywania praw do lokalu. W aktualnym stanie prawnym, utrzymywanie fikcji zameldowania nie jest stanem pożądanym. Podkreślić należy, że tak jak zameldowanie w lokalu nie daje jeszcze żadnych praw do niego, tak też wymeldowanie, w żaden sposób praw do lokalu ogranicza. Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, prawnie obojętne są okoliczności podnoszone przez skarżącego. Z tych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).