III SA/Lu 358/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Anna Strzelec Protokolant Referent Jacek Zięba po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 grudnia 2019 sprawy ze skargi D. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania D. I., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że decyzją Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., wydaną na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, D. I. został skierowany na badanie psychologiczne w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów karnych otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Kolegium podniosło, że w odwołaniu od decyzji Starosty, wskazał, że organ ten nie wziął pod uwagę tzw. "kasowania" punktów karnych po upływie roku od popełnienia wykroczenia, a w niniejszej sprawie zostały zebrane punkty karne z dwóch lat. Kolegium nie uwzględniło stanowiska Skarżącego i wyjaśniło, że podstawę prawną wydania decyzji w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami stanowił art. 99 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami. Powyższy przepis określa, że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli osoba ta przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. W niniejszej sprawie Komendant Wojewódzki Policji w L. pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. skierował do Starosty [...] wniosek o skierowanie D. I. na badania psychologiczne. We wniosku tym organ Policji wskazał, że Skarżący otrzymał łącznie 30 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w ciągu roku. We wniosku podano naruszenie przepisów przez Skarżącego i ilość punktów karnych przypisanych stronie. Zaistniały zatem przesłanki wydania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Kolegium argumentowało dodatkowo, że organy administracyjne nie są uprawnione do badania prawidłowości oraz kwestionowania prawomocnych rozstrzygnięć stwierdzających fakt popełnienia wykroczeń i nakładających kary za popełnienie tych wykroczeń. W tych okolicznościach organ pierwszej instancji zasadnie wszczął postępowanie w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy i następnie w dniu [...] stycznia 2019 r. wydał decyzję we wskazanym przedmiocie. Inicjatywa w tym zakresie należy do strony postępowania i to ona może dochodzić w organach Policji lub w Sądzie słuszności nałożonego wykroczenia i ilości punktów karnych. To w gestii Policji, nie zaś Starosty jako organu administracji publicznej, leży przypisywanie punktów za konkretne naruszenia oraz dokonywania wpisów do ewidencji i ich usuwanie. Zawarty w odwołaniu zarzut, iż punkty karne zostały naliczone z dwóch lat jest całkowicie chybiony. Pierwsze wskazane w piśmie Komendy Wojewódzkiej Policji w L. wykroczenie dokonane przez skarżącego miało miejsce w dniu [...] września 2016 r. (6 pkt), następne w dniu [...] listopada 2016 r. (6 pkt) oraz w dniu [...] marca 2017 r. (4 pkt), zaś ostatnie w dniu [...] czerwca 2017 r. (14 pkt). Skarżący otrzymał 30 punktów karnych w ciągu roku od pierwszego zdarzenia - dnia [...] września 2016 r. do [...] czerwca 2017 r. i tym okresie przekroczył limit 24 punków karnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie D. I. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: a) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji, podczas gdy winno ono zostać uchylone; b) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 75 § 1 k.p.a oraz art. 84 § 1 k.p.a w zw. z art 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia i załatwienia sprawy m. in. poprzez brak zweryfikowania przez organ, czy toczyły się postępowania sądowe w zakresie wykroczeń, za które skarżącemu zostały przypisane punkty karne w dniach: [...] września 2016 r. (6 pkt.); [...] listopada 2016 r. (6 pkt.); [...] marca 2017 r. (4 pkt); [...] czerwca 2017 r. (14 pkt) oraz w jakiej dacie zostały prawomocnie zakończone, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż skarżący otrzymał łącznie 30 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w ciągu roku, podczas gdy wykroczenie z dnia [...] czerwca 2017 r. stanowiło przedmiot rozpoznania przed Sądem Rejonowym w Z., sygn. akt. [...], a następnie przed Sądem Okręgowym w Z., sygn. akt. [...] - ostatecznie rozstrzygnięcie uprawomocniło się dnia [...] czerwca 2018 r, co wskazuje na to, iż skarżący nie otrzymał łącznie 30 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w ciągu roku; c) art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej; d) art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stronie postępowania zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: a) art. 98 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez jego nie zastosowanie tego przepisu, z którego wprost wynika, że kierowca lub osoba posiadająca pozwolenie na kierowanie tramwajem, która kierując pojazdem popełniła naruszenie przepisów ruchu drogowego stwierdzone mandatem karnym, prawomocnym wyrokiem sądu lub orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym, otrzymuje punkty odpowiadające temu naruszeniu z dniem uprawomocnienia się rozstrzygnięcia; b) art. 99 ust 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez jego błędne zastosowanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o skierowaniu D. I., posiadającego prawo jazdy, na badanie psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Powyższy przepis art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, który stanowił materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia obowiązywał zarówno w dacie, w której nastąpiło przekroczenie 24 punktów, czyli w okresie do dnia [...] czerwca 2017 r. jak i w dacie wydawania przez organ decyzji w I i w II instancji w przeciwieństwie do art. 98 ustawy o kierujących pojazdami, na który pełnomocnik Skarżącego powołuje się w skardze. Zgodnie bowiem z treścią art. 139 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu nadanym mocą ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2016 r., poz. 2001) (...) art. 98, (...), art. 125 pkt 10 lit. g w zakresie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (...) wchodzą w życie z dniem 4 czerwca 2018 r. Tym samym uchylenie przepisu art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym zostało przesunięte w czasie, tak samo jak wejście w życie art. 98 ustawy o kierujących pojazdami. Kolejną ustawą zmieniającą z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018 r., poz. 957) w art. 14 wskazano, że do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepisów m.in. art. 125 pkt 10 lit. g (który uchylał art. 114 ustawy Prawo o ruchu drogowym) oraz przepisów rozdziału 14 ustawy zmienianej w art. 2, czyli ustawy o kierujących pojazdami nie stosuje się. W ust. 2 tej regulacji wskazano, że "Minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie". Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy zmieniającej z 9 maja 2018 r. – art. 130 ustawy zmienianej w art. 1 (czyli Prawa o ruchu drogowym), w brzmieniu dotychczasowym, stosuje się do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa w art. 130 ustawy zmienianej w art. 1. Minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie (ust. 2). Komunikaty o jakich mowa w powyższych regulacjach na dzień wydawania przez organ rozstrzygnięć nie zostały ogłoszone (por. też wyroki w sprawach sygn. akt: II SA/Kr 872/19, II SA/Op 164/19, II SA/Rz 589/19, IV SA/Po 10/19 - dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA). Tym samym zastosowana przez organ materialnoprawna podstawa rozstrzygnięcia jest prawidłowa. W myśl art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, podlega kierujący motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Podnieść w tym miejscu należy, że z przepisu art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, wynika obowiązek organu do wydania decyzji o skierowaniu kierowcy na badanie psychologiczne, w sytuacji zaistnienia okoliczności wskazanych w przepisie, a więc w przypadku wniosku innego organu, który stwierdził przekroczenie dopuszczalnej ilości punktów karnych za naruszenia przepisów prawa drogowego. Starosta nie jest więc uprawniony do tego, aby podważać skuteczność wpisów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Liczba punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, obliczona przez Komendanta Wojewódzkiego Policji jako organ prowadzący ewidencją kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, w myśl art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 z późn. zm.), jest wiążąca dla starosty w ramach postępowania prowadzonego w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu. Stosownie do treści przepisu art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuję się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów. W rozpoznawanej sprawie podstawę decyzji o skierowaniu skarżącego na badanie psychologiczne stanowiła informacja Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. o łącznej liczbie punktów, które Skarżący otrzymał za naruszenie przepisów ruchu drogowego, zawarta we wniosku o skierowanie na badanie psychologiczne z dnia [...] sierpnia 2018 r. Z zawartej we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. informacji wynika, że Skarżący w okresie od dnia [...] września 2016 r. do dnia [...] czerwca 2017 r., a więc przed upływem roku od pierwszego naruszenia, otrzymał 30 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W dniu [...] września 2016 r. jadąc samochodem osobowym w miejscowości C., [...] Skarżący przekroczył dozwoloną prędkość w przedziale od 31 do 40 km/h, za co otrzymał 6 punktów. W dniu [...] listopada 2016 r. jadąc samochodem osobowym w obszarze wiejskim w miejscowości K. Skarżący przekroczył dozwoloną prędkość w przedziale od 31 do 40 km/h, za co otrzymał 6 punktów. W dniu [...] marca 2017 r. jadąc samochodem ciężarowym/ciągnikiem siodłowym w obszarze wiejskim w miejscowości K. używał pojazd w sposób powodujący uciążliwości związane z nadmierną emisją spalin do środowiska lub nadmiernym hałasem oraz przekroczył dozwoloną prędkość w przedziale od 21 do 30 km/h, za co otrzymał 4 punkty. W dniu [...] czerwca 2017 r. jadąc samochodem osobowym w miejscowości Z. nie ustąpił pierwszeństwa pieszemu znajdującemu się na przejściu dla pieszych, naruszył obowiązek używania pasów bezpieczeństwa przez kierującego pojazdem oraz utrudniał lub tamował ruch poprzez niesygnalizowanie lub błędne sygnalizowanie manewru, za co przypisano mu kolejne 14 punktów. Starosta zobowiązany jest do wydania decyzji o skierowaniu na badanie psychologiczne w przypadku wystąpienia przesłanek, o których mowa w przepisie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami. Oznacza to, że starosta zobligowany jest skierować na badanie psychologiczne kierowcę, który przekroczył liczbę 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1 k.p.a. poprzez "brak zweryfikowania przez organ, czy toczyły się postępowania sądowe w zakresie wykroczeń, za które skarżącemu zostały przypisane punkty karne" i nieuwzględnienia, że rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w [...], dotyczące ukarania za wykroczenia popełnione w dniu [...] czerwca 2017 r. uprawomocniło się [...] czerwca 2018 r. Wskazać należy, że postępowanie z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego nadal reguluje rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012 r. poz. 488). Zgodnie z § 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia, wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym: wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym. Przed wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w ust. 1, do ewidencji wprowadza się niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia wpis tymczasowy, który zawiera informację o liczbie punktów, które zostaną ostatecznie przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia tym rozstrzygnięciem (§ 4 ust. 2 rozporządzenia). Stosownie do § 4 ust. 4 rozporządzenia, wpis tymczasowy staje się wpisem ostatecznym po stwierdzeniu naruszenia rozstrzygnięciem, o którym mowa w ust. 1. Podsumowując, jeżeli wniosek właściwego komendanta wojewódzkiego Policji został sporządzony na podstawie wpisów ostatecznych, a z takimi mamy do czynienia w niniejszej sprawie, to organ zobligowany jest skierować kierującego na badanie psychologiczne. Organ nie ma uprawnień do weryfikacji przypisanej kierowcy liczby punktów. Próba kwestionowania prawidłowości dokonanych wpisów może być, jak już wskazano, podejmowana tylko w postępowaniu prowadzonym przed organami Policji. Słusznie zatem Kolegium wskazało, że w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym organy administracji nie były uprawnione do weryfikowania prawidłowości naliczenia punktów. Organy administracji publicznej orzekające w tym postępowaniu nie mogły więc dokonywać zmian w ewidencji, korygować liczby punktów ani też prowadzić postępowania wyjaśniającego (dowodowego) czy podana przez wnioskodawcę liczba punktów jest prawidłowa. Powyższe świadczy o niezasadność zarzutów skarżącego, co do błędnego przyjęcia przez organy, że Skarżący otrzymał łącznie 30 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w ciągu roku. Z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji wynika jasno, że Skarżący popełnił wykroczenia: w dniu [...] września 2016 r., za które otrzymał 6 punktów, w dniu [...] listopada 2016 r., za które otrzymał 6 punktów, w dniu [...] marca 2017 r. za które otrzymał 4 punkty oraz w dniu [...] czerwca 2017 r., za które otrzymał 14 punktów. Błędna jest również argumentacja Skarżącego, który wywodzi, że skierowanie sprawy do sądu powszechnego spowodowało jej wydłużenie w czasie i a punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymał z datą uprawomocnienia się rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że datą istotną dla prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest data naruszenia przepisów ruchu drogowego. Wpis punktów do ewidencji, będący konsekwencją naruszenia przepisów, ma jedynie charakter techniczny a data dokonania wpisu w żadnym wypadku nie ma wpływu na ustalanie rocznego terminu, po upływie którego wpisane do ewidencji punkty podlegają usunięciu. Jeśli chodzi o wpis tymczasowy do ewidencji, to również odnosi się on do naruszenia przepisów ruchu drogowego w konkretnej dacie. Zdarzeniem, z którym ustawodawca wiąże skutek w postaci skierowania na badanie psychologiczne jest przekroczenie liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, niezależnie od daty wpisów dokonanych w ewidencji. Zatem dla oceny, czy w ciągu roku liczba 24 punktów została przekroczona istotna jest data naruszenia przepisów ruchu drogowego, a nie data uprawomocnienia się wyroku sądu rozstrzygającego o dokonaniu naruszenia. Powyższą kwestię wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, który wskazał, że datą, z jaką naliczane są punkty karne w ewidencji, jest data zdarzenia i ona wyłącznie ma znaczenie dla prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Nie ma znaczenia data wystawienia mandatu karnego, wniosku o dokonanie wpisu, data dokonania przez organ rejestracyjny wpisu tego naruszenia, czy też data przekwalifikowania punktów tymczasowych na ostateczne (por. wyroki NSA z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1013/10; z dnia 1 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 225/12; z dnia 31 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1084/12; z dnia 17 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 1152/09). Dołączone do skargi wyroki sądów wskazują, że Skarżący został uznany za winnego zarzucanych mu czynów, Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325).