III SA/Lu 362/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca),, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Starszy inspektor Maria Filipek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008r. sprawy ze skargi T.R. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistego błędu pisarskiego w akcie zgonu 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z dnia [...] czerwca 2008r., Nr USC[...]; 2. określa, że decyzje wymienione w pkt. 1 nie mogą być wykonane w całości; 3. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 100 ( sto ) złotych tytułem kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. , Nr [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Z., działając na podstawie art. 28 ustawy z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. Nr 36, poz. 180 z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku J. N. i M. R. orzekł o sprostowaniu treści aktu zgonu Nr [...] sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego w Z. na nazwisko i imię R. C. w ten sposób, że wpis 1. Rub. I, poz.2 imię (imiona) "C. " zastąpił wpisem "W. ". W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że przedmiotowy akt zgonu został sporządzony na podstawie przedłożonej przez T. R. karty zgonu oraz dowodu osobistego. Kartę zgonu wypełniono na podstawie dowodu osobistego. Osoba, której dotyczy akt stanu cywilnego będący przedmiotem postępowania zawarła związek małżeński 16 czerwca 1936 r. w K., który został zarejestrowany w księgach Parafii Rzymskokatolickiej pod nr[...], a obecnie znajduje się w zasobach USC. W akcie małżeństwa zapisane zostało imię "W. " i takim imieniem akt został podpisany przez mężczyznę zawierającego związek małżeński. Z tego wynika, że mężczyzna zawierający związek małżeński posługiwał się imieniem "W. ". W aktach urodzeń dzieci: Nr [...], Nr [...], [...], ojciec zgłaszający urodzenie wpisany został imieniem "W. " i takim imieniem własnoręcznie w/w akty podpisał. W aktach urodzenia dzieci Nr [...], Nr [...] zapisane zostało imię ojca "C. " i takim imieniem zostały podpisane te akty. Nie sposób ustalić autentyczności podpisu osoby zawierającej związek małżeński oraz zgłaszającej urodzenie dzieci. Z aktu urodzenia osoby zmarłej, który uzyskano z Archiwum Państwowego, sporządzonego w języku staroruskim, a przetłumaczonego przez tłumaczy przysięgłych wynika, że nadano jej imię "W.". Również takie samo imię występuje w wypisie aktu ślubu Nr [...] wydanego w dniu 15 października 1936 r. przez Parafię Rzymskokatolicką w K. W szeregu dokumentach dotyczących osoby o nazwisku R.– zmarłej 28 lutego 1976 r. występuje imię "C.", bądź "W.". Jak wynika z analizy zgromadzonych dokumentów ojciec stron postępowania posługiwał się różnymi imionami, które występują w dokumentach urzędowych. Dowód osobisty osoby zmarłej jest dokumentem pochodnym dla aktu urodzenia lub aktu małżeństwa, w związku z powyższym imię w dowodzie jak i w innych dokumentach winno być takie samie jak w akcie urodzenia oraz małżeństwa. Dlaczego w przedmiotowym akcie zgonu występowało inne imię niż w akcie urodzenia i małżeństwa, nie udało się ustalić. Odwołanie od powyższej decyzji złożył T. R.. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Wojewody L., utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, iż zasadą jest, że wszystkie akty stanu cywilnego, tj. urodzenia, małżeństwa i zgonu dotyczące tej samej osoby muszą zawierać takie same dane, a w przypadku występowania błędów, podlegają one sprostowaniu. Dokumentem źródłowym dla później sporządzanych aktów i dokumentów urzędowych jest akt urodzenia. Tak więc podstawą do sprostowania aktu zgonu Nr [...] sporządzonego na nazwisko i imię C. R., jest jego akt urodzenia. W akcie urodzenia ojca T. R., który znajduje się w Prawosławnej Księdze Parafialnej w K. za 1905 rok, a obecnie przechowywany jest w Archiwum Państwowym w Z., figuruje imię W.. Skoro w oryginalnym akcie urodzenia ojca T. R. sporządzonym w języku rosyjskim figuruje imię W., brak jest podstaw prawnych, aby w jego akcie zgonu, dla którego dokumentem źródłowym jest w/w akt urodzenia figurowało imię C. Dlatego słusznie postąpił organ I instancji orzekając sprostowanie przedmiotowego aktu zgonu, polegające na zastąpieniu figurującego w nim imienia C., imieniem W. Skargę sądową na powyższą decyzję złożył T. R., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniósł, że w aktach znajduje się szereg dokumentów, na podstawie których oparto rozstrzygnięcie, w tym odpis aktu urodzenia ojca w języku rosyjskim oraz 2 tłumaczenia na język polski wykonane przez przysięgłego tłumacza języka rosyjskiego T. K. z dnia 30 listopada 2007 r. i z dnia 5 lutego 2008 r. Oba tłumaczenia różnią się. Tłumaczenie z 2007 r. zawiera uwagę biegłego przy imieniu W.. Natomiast tłumaczenie z 2008 r. takiej uwagi już nie zawiera. Rozbieżność tę Kierownik USC w Z. wyjaśnił, iż zapisując powyższą uwagę tłumacza, starał się spolszczyć imię rosyjskie W. na C. Takie wyjaśnienie nie jest uprawnione. Organ administracji winien był bowiem wyjaśnić te rozbieżności z udziałem tłumacza. Błędu powyższego nie zauważył organ II instancji. Niezależnie od powyższego, w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do przyjęcia, że wpisanie imienia C. w akcie zgonu było następstwem oczywistego błędu pisarskiego. Znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja ukazuje bowiem, że pisownia imienia ojca nie była jednoznacznie ustalona. Używał on zarówno imienia C., jak i W. Zatem Kierownik USC nie był właściwy do rozstrzygnięcia tej sprawy. Przedmiotem postępowania winno być ewentualne sprostowanie aktu stanu cywilnego, nie zaś sprostowanie błędu pisarskiego W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przepisy ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. z 2004 r. Nr 161, poz. 1688 ze zm.) zwanej dalej a.s.c. – dopuszczają możliwość sprostowania aktu stanu cywilnego w trzech przypadkach, tj.: 1/ gdy chodzi o sprostowanie oczywistego błędu pisarskiego (art. 28 zdanie 2) – tzw. "sprostowanie małe", 2/ w razie błędnego lub niewłaściwego zredagowania (art. 31), 3/ w przypadku, gdy akt stanu cywilnego nie zawiera wszystkich danych, które powinny być w nim zamieszczone (art. 36) – sui generis sprostowanie. W przypadkach, o których mowa w art. 28 zdanie 2 oraz w art. 36 a.s.c. rozstrzyga właściwy kierownik urzędu stanu cywilnego, natomiast w przypadku błędnego lub niewłaściwego zredagowania aktu stanu cywilnego (art. 31 a.s.c.) – orzeka właściwy sąd powszechny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela ugruntowany pogląd judykatury, że stosując przepisy rozdziału 4 a.s.c. , nie można odrywać się od zasady wyrażonej w art. 4, że akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, a ich niezgodność z prawdą może by udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Dlatego też, poza sprawami określonymi w art. 28 i w art. 36 a.s.c., orzeka sąd w postępowaniu nieprocesowym (por. np. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 1987 r., sygn. SA/Gd 679/87 – ONSA 1987/2/90; wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 listopada 2005 r., sygn. IV SA/Wa 1420/05 – LEX nr 191966; wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 lutego 2005 r., sygn. II SA/Wa 238/04 – niepubl.; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 maja 2008 r., sygn. III SA/Po 197/08 – niepubl. wyrok WSA w Opolu z dnia 5 grudnia 2006 r. , sygn. II SA/Op 448/06 – niepubl.; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 lipca 2007 r. , sygn. II SA/Ol 614/07 – niepubl.; wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 lutego 2008 r., sygn. II SA/Łd 664/07 – niepubl.; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 4 grudnia 2007 r., sygn. III SA/Wr 240/07 – niepubl.; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 2 czerwca 2005 r. , sygn. II SA/Wr 1283/03). Art. 28 zdanie 2 a.s.c. – w drodze wyjątku od zasady wyrażonej w zdaniu 1 tego przepisu, zezwala organom administracji na sprostowanie oczywistego błędu pisarskiego. Przy czym błąd, o którym mowa musi być oczywisty. Dodatkowo, nie chodzi o każdego rodzaju oczywisty błąd, lecz wyłącznie o błąd pisarski. Analizując powołany wyżej przepis, należy dokonać językowej wykładni słów "oczywisty" oraz "błąd pisarski". Zwrot "oczywisty" w języku polskim oznacza, że coś jest bezsporne, pewne, nie budzi wątpliwości. "Błąd pisarski" zaś, to widoczne, wbrew zamierzeniom osoby piszącej jakiś tekst – niewłaściwe użycie wyrazu, przeinaczenie, ewidentnie mylna pisownia, niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów, błąd w tzw. "literówce", błąd ortograficzny lub gramatyczny. W świetle powyższych uwag ocenić należy, czy podanie J. N. i M. R. wniesione w dniu 25 września 2007 r., żądające sprostowania aktu zgonu osoby o nazwisku R. z dnia 28 lutego 1976 r. , nr [...] w ten sposób, aby imię "C." zastąpić imieniem "W.", organy decyzyjne prawidłowo potraktowały jako wniosek o sprostowanie oczywistego błędu pisarskiego w trybie art. 28 zdanie 2 a.s.c., a tym samym, czy były właściwe do rozpoznania sprawy. Z uzasadnień decyzji wydanych w obu instancjach oraz ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w przedmiotowej sprawie nie chodzi o oczywisty błąd pisarski. Chodzi natomiast o zmianę istotnego elementu aktu zgonu, polegającą na zastąpieniu imienia osoby zmarłej "C.", innym imieniem "W.". Nie mamy tu zatem do czynienia z typową korektą, tj. z przywróceniem właściwej, poprawnej pisowni imienia osoby zmarłej. Skoro tak, to uznać trzeba, że w przedmiotowej sprawie nie chodzi o tzw. "sprostowanie małe", lecz o sprostowanie, o którym mowa w art. 31 a.s.c. Jeżeli zatem organy obu instancji rozpoznały sprawę należącą do kognicji właściwego sądu powszechnego (art. 33 a.s.c.) oznacza to, że decyzje przez nie wydane zapadły z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.), co skutkuje stwierdzeniem ich nieważności. W tym stanie rzeczy Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Z. umorzy postępowanie jako bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 k.p.a.) i rozważy złożenie wniosku do sądu o sprostowanie przedmiotowego akt zgonu. W sytuacji, gdy postępowanie zostało wszczęte, nie jest możliwy zwrot podania w trybie art. 66 § 3 k.p.a.. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji. Rozstrzygnięcia zawarte w pkt 2 i 3 uzasadniają przepisy art. 152 i 200 tej ustawy.