III SA/Lu 363/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi S. I. S.-K. "[...]" na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy na cel objęty PROW na lata 2014-2020 oddala skargę. Zarząd Województwa [...] (dalej jako: "organ") w piśmie z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], poinformował Stowarzyszenie [...] (dalej jako: "skarżący") o odmowie przyznania pomocy w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" z wyłączeniem projektów grantowych oraz operacji w zakresie podejmowania działalności gospodarczej objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, na złożony projekt pt. "[...]" – aktywizacja i integracja społeczności R. F. wokół zagadnień zdrowego stylu życia i stanu środowiska". Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: Ogłoszeniem nr [...] Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania "[...]", poinformowała o możliwości składania w okresie od [...] sierpnia do [...] sierpnia 2017 r., wniosków o przyznanie pomocy w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego PROW na lata 2014-2020 na operacje w zakresie wzmocnienia kapitału społecznego, w tym przez podnoszenie wiedzy społeczności lokalnej w zakresie ochrony środowiska i zmian klimatycznych, także z wykorzystaniem rozwiązań innowacyjnych, w ramach przedsięwzięcia 2.2.1. Aktywizacja, integracja i wzrost kompetencji mieszkańców LGD. W odpowiedzi na powyższe ogłoszenie w dniu [...] sierpnia 2017 r. (data wpływu) do Stowarzyszenia Lokalnej Grupy Działania "[...]" w R. F. skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy pt. "[...]" – aktywizacja i integracja społeczności R. F. wokół zagadnień zdrowego stylu życia i stanu środowiska". Operacja została przez Lokalną Grupę Działania wybrana do dofinansowania i stosownie do art. 17 ustawy o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności (Dz. U. 2015 r. poz. 378 z późn. zm.) przekazano wniosek o przyznanie pomocy dnia [...] października 2017 r. do skontrolowania Zarządowi Województwa [...]. W opisie operacji stowarzyszenie podnosiło, że "w celu stworzenia grupom defaworyzowanym (w wymienionych osiedlach peryferyjnych) warunków do integracji i aktywizacji, zaplanowano zakup altan sześciokątnych o średnicy około 6 m, zadaszonych z wbudowanymi w konstrukcję siedziskami. W sekcji [...] wniosku jako lokalizację operacji wskazano trzy działki położone na: ul. [...] o nr [...], na ul. [...] o nr [...], na ul. [...] o nr. [...]. We wniosku w rubryce dotyczącej informacji szczegółowych o działkach ewidencyjnych ujawniono numery elektronicznej księgi wieczystej w stosunku do działki oznaczonej nr [...] i nr [...], zaś w stosunku do działki nr [...] nie zamieszczono numeru elektronicznej księgi wieczystej a tylko wskazano "[...]". Do wniosku załączono umowę-porozumienie z dnia [...] sierpnia 2017 r., zawartą pomiędzy miastem R. F., a skarżącym. W § 2 umowy miasto R. F. zobowiązało się do nieodpłatnego udostępnienia nieruchomości (działki nr [...], [...]) i wyraziło zgodę na usytuowanie na nich altan osiedlowych oraz ich funkcjonowanie do [...] grudnia 2024 r. Ponadto w pkt 5.2 sekcji B.III wniosku jako rodzaj operacji - wskazano, że jest to operacja nie inwestycyjna. Pismem z dnia [...] marca 2018 r., organ wezwał skarżącego do usunięcia stwierdzonych we wniosku o przyznanie pomocy nieprawidłowości, braków i oczywistych omyłek, które w sposób szczegółowy w nim wymieniono m.in. w zakresie: - dostarczenia dokumentu potwierdzającego własność nieruchomości nr [...], zgodnie z instrukcją wypełniania wniosku; - weryfikacji terminu realizacji inwestycji; - wykazania zasadności zakupu niektórych urządzeń w ramach opisanej operacji. - doprecyzowanie danych związanych z proponowanymi tematami szkoleń. Przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. złożono korektę wniosku poprzez jego uzupełnienie i poprawę oczywistych błędów . W odniesieniu do wezwania w zakresie dostarczenia dokumentu potwierdzającego tytuł prawny nieruchomości nr [...] wskazano, że właścicielem jest miasto R. F.. Działkę udostępniono na podstawie umowy porozumienia i załączono aneks nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., do umowy porozumienia z dnia [...] sierpnia 2017 r., w którym miasto R. F. oświadcza, że jest właścicielem działek oznaczonych nr [...], [...] i [...], i wyraża zgodę na realizację operacji na tych nieruchomościach. Ponadto Stowarzyszenie dodatkowo wyjaśniło zasadność zakupu urządzeń i dołączyło stosowne dokumenty, które mają to potwierdzić. Pismem z dnia [...] maja 2018 r. organ poinformował skarżącego o odmowie przyznania pomocy z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości w związku ze złożoną korektą wniosku. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący – pomimo wezwania – nie dostarczył dokumentów potwierdzających własność nieruchomości nr [...] w R. F. , na której miała być usytuowana jedna z altan co narusza § 19 ust. 4 Rozporządzenia Ministra i Rozwoju Wsi z dnia 24 września 2015 r. – w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego PROW na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r. poz. 772 ze zm.) dalej jako: "rozporządzenie". Podkreślono również, że z uwagi na zmianę rodzaju operacji z nie inwestycyjnej na inwestycyjną, konieczne jest zapewnienie trwałości inwestycji w okresie 5 lat od dnia dokonania płatności końcowej. Przedłożona umowa - porozumienie z dnia [...] sierpnia 2017 r. - określa czas usytuowania i funkcjonowania altan do [...] grudnia 2024 r. Wskazany w korekcie wniosku termin realizacji operacji został określony na październik 2019 r. Czas potrzebny na ocenę wniosku o przyznanie płatności wynosi 3 miesiące od planowanej daty złożenia wniosku o płatność, wobec czego wypłata płatności nastąpiłaby w styczniu 2020 r. Utrzymanie dla części inwestycyjnej celu projektu konieczne jest zatem zapewnienie trwałości co najmniej do stycznia 2025 r. Wyjaśniono, że przyjęty okres wyrażenia zgody na utrzymanie celu określonego dla części inwestycyjnej jest niezgodny z § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia. Organ uznał za niezasadne następujące wydatki: kosz budowy altan, zakup podgrzewaczy stołowych, zakup roślin ozdobnych, koszt szkolenia pt. "[...]" oraz koszt warsztatów kulinarnych i szkolenia żywieniowego. W zakresie kosztu budowy altan wskazano, że koszt przedłożonych ofert wynajmu namiotów wynosił [...] zł, natomiast koszt budowy altan wynosi [...] zł co stanowi 57 % wszystkich kosztów projektu. Głównym założeniem naboru wniosków w ramach operacji jest wzmocnienie kapitału społecznego polegającego na budowaniu więzi międzyludzkich, społecznych i podnoszeniu kompetencji co powinno stanowić nadrzędny koszt operacji. Również mając na uwadze główny cel operacji, niezasadne jest ponoszenie kosztów nasadzenia roślin Skarżący nie przedstawił zasadności zakupu podgrzewacza stołowego. Nie stwierdzono występowania dań, które wymagały by podgrzewania. W zakresie kosztu szkolenia wyjaśniono, że miałby być ono przeprowadzone przez pracownika urzędu miasta, wobec czego powinno zostać przeprowadzone w ramach jego obowiązków służbowych. Odnośnie warsztatów kulinarnych stwierdzono, że ich charakter ogranicza się do dostarczenia przez firmę zewnętrzną posiłków i pozbawiony jest charakteru jaki powinny zawierać warsztaty tj. części praktycznej. Nie uznano również kosztów usługi koordynatora projektu z uwagi, że w ocenie organu jest to bieżący koszt operacji, który powinien zostać poniesiony przez wnioskodawcę w ramach realizowanej operacji i otrzymanej kwoty na projekt. Podsumowując organ wyjaśnił, że złożony wniosek narusza § 4 ust. 1 pkt 4 oraz § 19 ust. 1 pkt 10 i ust 4 rozporządzenia, co skutkuje odmową przyznania pomocy. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. – o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r., poz. 562 ze zm.) dalej jako: "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej informacji o odmowie przyznania pomocy i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie przepisów prawa mające wpływ na wynik sprawy to jest: - § 19 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia, poprzez niewłaściwe zastosowanie, wobec złożenia przez skarżącego wniosku na urzędowym formularzu, którego częścią jest informacja o dołączonych do wniosku dokumentach, potwierdzających spełnienie warunków przyznania pomocy; - § 19 ust. 4 rozporządzenia poprzez błędne uznanie, że skarżący nie dołączył dokumentów potwierdzających własność nieruchomości o nr [...] (R. F.), pomimo załączenia umowy użyczenia nieruchomości z dnia [...] sierpnia 2017 r., potwierdzającej udostępnienie nieruchomości skarżącemu do dnia [...] grudnia 2024 r.; - art. 71 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE. L z 2013 r., Nr 347, str. 320) dalej jako: "rozporządzenie nr 1303/2013", w zw. z § 30 ust. 4 rozporządzenia i art. 32 ust. 1 pkt. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, poprzez błędne ustalenie, że pięcioletni okres trwałości projektu upływa w styczniu 2025 r. W ocenie skarżącego zgodnie ze złożonym wnioskiem możliwe to będzie maksymalnie w okresie do dnia [...] grudnia 2024 r. - § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia poprzez uznanie, że skarżący nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele określone we wniosku o przyznanie pomocy przez okres podlegania zobowiązaniu do zapewnienia trwałości operacji zgodnie z art. 71 ust. 1 rozporządzenia nr 1303/2013. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że wniosek został złożony na wymaganym formularzu i zawierał wszystkie wymagane prawem załączniki. Ponadto nie miał on obowiązku dostarczenia tytułu własności nieruchomości przeznaczonej pod budowę altan, bowiem nie wynikałoby z niego uprawnienie skarżącego do dysponowania nieruchomością na cele określone w projekcie. Skarżący przedłożył umowę użyczenia nieruchomości z dnia [...] sierpnia 2017 r., co było zgodne z instrukcją wypełnienia wniosku. Podkreślono, że w wezwaniu organu z dnia [...] marca 2018 r., skarżący został wezwany tylko do dostarczenia dokumentu potwierdzającego własność nieruchomości nr [...] co skarżący uczynił. Wyjaśniono, że pięcioletni okres trwałości projektu liczony od dnia płatności końcowej na rzecz beneficjenta (skarżącego) upłynąłby do dnia [...] grudnia 2024 r. Podkreślono, że jednoznaczne ustalenie terminu płatności końcowej na etapie rozpatrywania wniosku o przyznanie pomocy nie jest możliwe ponieważ okres trwałości projektu jest precyzowany dopiero w umowie zawieranej w wyniku przyznania pomocy. Wskazano, że skarżący przyjął termin realizacji operacji z czerwca 2019 r. na październik z uwagi na sugestie organu. W ocenie skarżącego ocena wniosku została dokonana z uchybieniem terminu przewidzianego w § 22 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, a działania organu miały charakter opieszały. Ponadto organ nie uwzględnił złożonych wyjaśnień i poprawek, które skarżący zawarł w piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. Zgodnie z § 4 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia warunku zasadności ekonomicznej operacji przewidzianego w § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia nie stosuje się do przyznawania pomocy na operację, która będzie realizowania wyłącznie w zakresie wzmacniania kapitału społecznego w tym przez podnoszenie wiedzy społeczności lokalnej w zakresie ochrony środowiska i zmian klimatycznych, także z wykorzystaniem rozwiązań innowacyjnych (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Wybudowanie altan mieści się w katalogu kosztów kwalifikowanych w § 17 rozporządzenia. Skarżący powołał się na pismo z dnia [...] kwietnia 2018 r., zgodnie z którym istnieje możliwość realizacji operacji w ramach dwóch odrębnych zakresów przy czym jednoczesne zaznaczenie kilku zakresów jest możliwe w sytuacji, gdy są one ze sobą powiązane i wspólnie prowadzą do osiągnięcia celu wskazanego we wniosku. Wskazany we wniosku w Sekcji B.III pkt 4.1. zakres operacji "wzmocnienie kapitału społecznego w tym podnoszenie wiedzy społeczności lokalnej..." możliwy jest do osiągnięcia tylko łącznie z zakresem wskazanym w pkt 4.6 "budowa ogólnodostępnej i niekomercyjnej infrastruktury turystycznej lub rekreacyjnej lub kulturalnej". W odniesieniu do zakwestionowanego zakupu podgrzewaczy kuchennych wyjaśniano, że koszt wypożyczenia takiego sprzętu przekracza wartość zakupu sprzętu, zatem wydatek należy uznać za racjonalny i uzasadniony ekonomicznie. W zakresie zakwestionowanego zakupu roślin wskazano, że mieści się w zakresie kosztów kwalifikowalnych przewidzianych w § 17 ust. 1 rozporządzenia. Nasadzeniom będzie towarzyszyć instruktarz, co stanowi dodatkowa formę edukacji przyrodniczej. W odniesieniu do szkolenia "[...]" wyjaśniono, że w urzędzie miasta jest tylko jedna osoba kompetentna do oceny stanu środowiska w mieście, wobec czego nie było możliwości przeprowadzenia rozeznania rynku i definiowania warunków wyłonienia kandydatów. Zakwestionowano również ocenę niezasadności wydatków w związku z warsztatami kulinarnymi i żywieniowych z uwagi na fakt, że pomimo dostarczenia posiłków przez podmioty zewnętrzne, będzie im towarzyszyć rozmowa z kucharzem dotycząca sposobu ich wykonania. Podkreślono, że w wezwaniu do uzupełnienia braków wniosku z dnia [...] marca 2018 r. organ uznał koszt koordynatora kosztem kwalifikowalnym. W ocenie skarżącego koszt koordynatora może zostać uznany za koszt kwalifikowalny zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wyniki przeprowadzonej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazują, że skontrolowany akt (informacja Zarządu Województwa [...] z dnia [...] maja 2018 r.) spełnia kryterium legalności (zgodności z przepisami prawa). Tytułem wstępu należy wskazać, że kwestie pomocy finansowej w ramach wdrażania operacji objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" uregulowano w ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności oraz w ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach tego programu unormowano w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Zadania instytucji zarządzającej w zakresie rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność zostały określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 oraz w przepisach wydanych w trybie tego rozporządzenia. Zadania instytucji zarządzającej wykonuje samorząd województwa jako instytucja pośrednicząca na podstawie przepisów o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności. Zarząd województwa jest właściwym organem samorządu województwa do prowadzenia spraw związanych z przyznawaniem pomocy, które nie są rozstrzygane w formie decyzji, w tym także do odmowy przyznania pomocy. Przepis art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności stanowi, że jeżeli nie są spełnione warunki udzielenia wsparcia, o którym mowa w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1303/2013, zarząd województwa informuje zainteresowany podmiot o odmowie udzielenia tego wsparcia. Zgodnie z art. 35 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, w przypadku odmowy przyznania pomocy, podmiotowi ubiegającemu się o przyznanie pomocy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej – p.p.s.a.). Podstawę rozstrzygnięcia organu stanowił przepis art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich określający, że w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, 3 lit. b, pkt 4, 5, 6 lit. d, pkt 7, 13 i 14, podmiot właściwy w sprawie o przyznanie pomocy informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy oraz art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności. W piśmie informującym o odmowie przyznania pomocy szczegółowo przedstawiono nieprawidłowości, które wystąpiły w uzupełnionym wniosku, w tym na brak zgodności operacji z rozporządzeniem. W pierwszej kolejności odnosząc się do najistotniejszego zarzutu nieprzedstawienia wymaganych załączników do wniosku to należy zwrócić uwagę na to, że wniosek skarżącego w pierwotnej wersji zakładał budowę 3 altan na działkach ewidencyjnych o numerach nr [...],[...] w miejscowości R. F.. W korekcie wniosku z dnia [...] kwietnia 2018 r. działkę nr [...] zmieniono na działkę o nr [...]. Stowarzyszenie nie było właścicielem żadnej z deklarowanych nieruchomości w związku z tym przedłożył dokumenty w postaci umowy - porozumienia z dnia [...] sierpnia 2017 r. z aneksem z dnia [...] stycznia 2018 r. oraz oświadczenie właściciela o wyrażeniu zgody na realizację operacji. Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, inwestycje w ramach operacji będą realizowane na nieruchomości będącej własnością lub współwłasnością podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy lub podmiot ten posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele określone we wniosku o przyznanie pomocy co najmniej przez okres realizacji operacji oraz okres podlegania zobowiązaniu do zapewnienia trwałości operacji (przez 5 lat) zgodnie z art. 71 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 wymienionego wyżej. Przepis ten stosuje się w wersji obowiązującej sprzed nowelizacji, która miała miejsce dnia 10 sierpnia 2017 r., a weszła w życie 9 września 2017 r. ( Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 sierpnia 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2017 r., poz. 1588). W myśl § 2 tego rozporządzenia, do postępowań w sprawach dotyczących przyznania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, wszczętych w terminach składania wniosków o przyznanie tej pomocy, które rozpoczęły bieg przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy w związku z ogłoszeniem nr 3/2017, którym Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania "[...]" poinformowała o możliwości składania w okresie od [...] sierpnia do [...] sierpnia 2017 r. wniosków o przyznanie pomocy w ramach poddziałania 19.2., a więc sprzed wejścia w życie nowych przepisów. Warunek zawarty w § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia został powtórzony i sprecyzowany w dokumentach wskazanych w ogłoszeniu o naborze wniosków i formularzach udostępnionych ubiegającym się o przyznanie pomocy oraz instrukcjach do formularzy. W okresie naboru wniosków na podstawie ogłoszenia nr [...] obowiązywała wersja dokumentów oznaczona jako wersja "2z". Z dokumentów tych wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że do wniosku o przyznanie pomocy skarżąca zobowiązana była dołączyć dokumenty wskazujące na tytuł prawny do nieruchomości, na której projekt ma być realizowany. Zgodnie z instrukcją wypełniania wniosku o przyznanie pomocy na operacje w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" z wyłączeniem projektów grantowych oraz operacji w zakresie podejmowania działalności gospodarczej objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 wskazano, że w przypadku, gdy planowana w ramach operacji inwestycja jest trwale związana z nieruchomością (tj. budowa odbudowa, remont połączony z modernizacją, nasadzenia, zagospodarowanie terenu, zakup maszyn, sprzętu i urządzeń wymagających posadowienia ), a bezspornie budowa altan wpisuje się w ten zakres należy załączyć dokument potwierdzający tytuł prawny do nieruchomości, na której będzie realizowana operacja. Dokumentem potwierdzającym tytuł prawny może być: - odpis z ksiąg wieczystych, wystawiony nie wcześniej niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku, lub - wypis z rejestru gruntów, wystawiony nie wcześniej niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku, lub - odpis aktu notarialnego wraz z kopią wniosku o wpis do księgi wieczystej (kopia wniosku powinna zawierać czytelne potwierdzenie jego złożenia w sądzie), lub - ostateczna decyzja administracyjna wraz z kopią wniosku o wpis do księgi wieczystej (kopia wniosku powinna zawierać czytelne potwierdzenie jego złożenia w sądzie), - wypis z ewidencji gruntów i budynków wydawany przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej . W przypadku, gdy nieruchomość, na której realizowana będzie operacja znajduje się w posiadaniu zależnym podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy (w niniejszej sprawie fakt posiadania zależnego przedmiotowych działek gruntu przez Stowarzyszenie jest bezsporny) dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do tej nieruchomości, może być: - umowa dzierżawy lub inna umowa potwierdzająca posiadanie zależne, zawarta na okres, co najmniej 5 lat licząc od dnia dokonania płatności ostatecznej albo 3 lata od dnia dokonania płatności ostatecznej w przypadku operacji obejmujących tworzenie miejsc pracy przez MSP, wraz z dokumentem potwierdzającym tytuł prawny; - inne dokumenty potwierdzające tytuł prawny. Skarżący dodatkowo potwierdził, że budowa altan będzie operacją trwale związaną z nieruchomością uzupełniając we wniosku sekcję B.III. pkt 9. Informacja o działkach ewidencyjnych wchodzących w skład nieruchomości, na których realizowana będzie operacja (wypełnić, jeżeli operacja będzie trwałe związana z nieruchomością). Podzielić należy stanowisko organu, że projekt polegający m. in. na budowie altan jest projektem, który realizowany będzie na nieruchomości w rozumieniu przepisów wyżej podanych, a w konsekwencji wymaga dołączenia tytułu własności do nieruchomości lub innego tytułu prawnego, z którego wynikałby kto jest faktycznym właścicielem nieruchomości i czy wszyscy właściciele/współwłaściciele nieruchomości wyrazili zgodę na realizację operacji na wskazanych nieruchomościach. Skarżące Stowarzyszenie we wniosku, dla działek o numerach [...] wskazało numery księgi wieczystej i organ oceniający wniosek, sam go zweryfikował korzystając z dostępu do internetu i strony Elektroniczne Księgi Wieczysty (EKW) o aktualne dane wpisane do księgi. Dla działki nr [...] jako tytuł własności wskazano [...]. [...] do której dostępu Zarząd nie posiadał dlatego zobowiązał stronę do dostarczenia dokumentu potwierdzającego tytuł własności. Tego dokumentu potwierdzającego tytuł prawny dla działki nr [...] skarżący nie złożył. Treść instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie pomocy, nie budzi, zdaniem sądu, żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Nie ulega wątpliwości, że przy posiadaniu zależnym nieruchomości przez podmiot ubiegający się o pomoc, poza oświadczeniem o prawie do dysponowania nieruchomością wymagany jest tytuł prawy do tej nieruchomości od osoby która zezwoliła na realizację operacji na swojej działce. Taki tytuł prawny powinien odnosić się do nieruchomości, na której będzie realizowany projekt objęty wnioskiem o pomoc. Istotą takiego oświadczenia i dołączonego do niego dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do nieruchomości jest potwierdzenie prawa do dysponowania tą nieruchomością przez podmiot który złożył to oświadczenie, iż jest faktycznym jej właścicielem, czyli wykazuje prawa do posiadania nieruchomości w stopniu umożliwiającym wykonanie projektu i osiągnięcie celów w nim założonych. W żadnym razie, z brzmienia tej regulacji, nie można odczytać, iż skoro skarżący nie jest właścicielem wskazanych nieruchomości, wystarczające jest tylko oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością, na której ma być realizowana operacja zawarta we wniosku o pomoc. Prawidłowe jest stanowisko organu, że niedołączenie przez skarżącego wymaganego załącznika potwierdzającego tytuł prawny do nieruchomości nie pozwolił organowi na weryfikację oświadczenia, ponieważ nie można bezspornie ustalić, iż oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością pochodzi od podmiotu który posiada do niej tytuł prawny. Stanowi to podstawę do negatywnej oceny wniosku jako naruszającego § 19 ust. 4 rozporządzenia oraz zasady wynikające z instrukcji wypełniania wniosku obowiązujące wszystkie podmioty starające się o wsparcie. Wskazać również należy, że pierwotnie wskazany przez skarżącego termin realizacji operacji w sekcji III pkt 11 został określony na czerwiec 2019 r. W piśmie z dnia [...] marca 2018 r., wzywającym do uzupełnienia braków i oczywistych omyłek wniosku, wezwano skarżącego do zweryfikowania jego części B.III pkt 11 - planowanego terminu realizacji inwestycji. Jak wyjaśnił skarżący w piśmie przewodnim z dnia [...] kwietnia 2018 r., załączonym do korekty wniosku, uznano zasadność zmiany terminu realizacji operacji i określono ten termin na październik 2019 r. Ponadto w złożonej korekcie wniosku skarżący dokonał zmiany charakteru operacji z nieinwestycyjnej na inwestycyjną. Zmiana charakteru inwestycji powoduje konieczność zapewnienie trwałości inwestycji w tym przypadku jest to 5 lat od dnia dokonania płatności końcowej w ramach operacji zgodnie z art. 71 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 Warunek trwałości inwestycji w okresie 5 letnim od dnia przyznania pomocy wynika z przepisów unijnych, dotyczy braku zmienności inwestycji od dnia jej powstania, jak i braku zmian własnościowych. Założeniem pomocy ze środków unijnych jest takie ich wydatkowanie, aby zapewniły trwałe pozytywne zmiany w społeczności lokalnej sprzyjające włączeniu społecznemu. Inwestycje w ramach programów operacyjnych powinny przyczyniać się do trwałego zrównoważonego rozwoju, wzmocnienia kapitału społecznego. Badanie warunku trwałości polega na ustaleniu czy operacja nie została poddana znaczącej modyfikacji, za którą uznaje się takie zmiany, które naruszałyby jej charakter, warunki realizacji, które mogą powodować uzyskanie nieuzasadnionych korzyści lub zmiany charakteru własności infrastruktury powstałej w wyniku realizacji operacji. W przypadku gdyby inwestycja powstała, a nie przedłużono zezwolenia na dysponowanie nieruchomością, działka wróciłaby do właściciela terenu, czyli środki unijne wydatkowane zostałby z naruszeniem warunku trwałości, zaś wnioskodawca zmuszony byłby zwrócić przyznaną pomoc. Przedstawiona przy wniosku umowa - porozumienie zawarte w dniu [...] sierpnia 2017 r. pomiędzy M. R. F., a Stowarzyszeniem [...]" w § 2 określa czas usytuowania i funkcjonowania altan do [...] grudnia 2024 r. Planowany termin realizacji operacji wskazany w korekcie wniosku określony został na październik 2019 roku. Termin złożenia wniosku o płatność w przypadku podpisania umowy przenoszony jest z wniosku. Czas potrzebny na ocenę wniosku o płatność ostateczną wynosi 3 miesiące od planowanej daty złożenia wniosku o płatność (§ 22 ust. 1 Rozporządzenia), oznacza to wypłatę płatności ostatecznej w styczniu 2020 r. Utrzymanie celu określonego dla części inwestycyjnej tej operacji nastąpiłoby do stycznia 2025 r. W następstwie zmiany terminu realizacji operacji, skarżący nie przedłożył nowych dokumentów potwierdzających prawo do dysponowania nieruchomością do stycznia 2025 r. Złożony dokument wraz z pierwotnym wnioskiem potwierdza prawo do dysponowania przez skarżącego nieruchomością, do [...] grudnia 2024 r. W skardze Skarżący zarzuca organowi, że nieprawidłowo policzył pięcioletni okres trwałości projektu gdyż wnioskodawca mógłby złożyć wniosek o płatność przed zadeklarowanym terminem bądź jeśli stwierdzi, że termin przesunie się może wystąpić o aneksowanie terminu. Skarżący uważa że dopiero w umowie o przyznanie pomocy określony zostanie termin płatności końcowej i wtedy od tego momentu możliwe będzie liczenie okresu trwałości inwestycji. Zdaniem Sądu stanowisko to nie może zostać zaakceptowane gdyż czym innym jednak jest następcza kontrola wykonania trwałości w czasie trwania operacji, a czym innym dbałość na etapie naboru i oceny operacji, o takie skonstruowanie wymogów wstępnych naboru, aby istniały jak największe szanse na osiągnięcie celów, o których mowa w art. 71 ust. 1 rozporządzenia 1303/2013, i których uzasadnienie m.in. legło u podstaw żądania od wnioskodawców wykazania tytułów prawnych do nieruchomości. Pozostałe zarzuty skargi również nie zasługują na uwzględnienie. Należy zwrócić uwagę, że przepis art. 17 ustawy nakłada na Zarząd Województwa obowiązek skontrolowania procesu wyboru operacji przez LGD, w celu wyeliminowania ewentualnych nieprawidłowości, mogących prowadzić do przyznania pomocy z naruszeniem przepisów prawa lub zasad wspólnotowych i skutkujących w późniejszym okresie koniecznością zwrotu przyznanej pomocy. Sąd podziela argumentację organu w odniesieniu do zakwestionowanych kosztów operacji. Wyjaśnić należy, że zgodnie z ogłoszeniem o naborze wniosku, operacje obejmowały wzmocnienie kapitału społecznego polegającego na budowaniu więzi międzyludzkich, społecznych, podnoszeniu kompetencji uczestników poprzez szkolenia i warsztaty i to miało stanowić nadrzędny koszt operacji. Skoro warunkiem koniecznym przyznania dofinansowania jest spełnianie przez projekt określonych regulaminem konkursu i wynikających z przepisów prawa kryteriów zgodności operacji z LSR, to w świetle przedstawionych argumentów za uzasadnione uznać należy twierdzenie, że to podmiot wnioskujący o przyznanie wsparcia – a nie instytucja odpowiedzialna za zarządzanie i realizację programu wsparcia – jest zobowiązany wykazać, że zgłaszany przezeń projekt kryteria te spełnia. Zadaniem instytucji jest bowiem ocena spełnienia przez projekt tych kryteriów w oparciu o dane przedstawione przez samego wnioskodawcę. Istota postępowania, którego uczestnikiem był skarżący, sprowadza się do konkursu, w którym premiowane winny być wnioski najlepiej sporządzone i najlepiej wpisujące się w cel danego programu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 461/16). To na wnioskodawcy ubiegającym się o dofinansowanie w ramach danego konkursu spoczywa obowiązek rzetelnego i wyczerpującego przygotowania wniosku (por. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2011 r. sygn. akt. II GSK 1500/11). Ponownie zaznaczyć wypada, że skarżący przystępując do konkursu winien znać jego zasady, gdyż są one publikowane i dostępne dla wszystkich w jednakowy sposób. Każdy uczestnik konkursu wyraża akceptację dla zasad konkursu i w dalszych swych działaniach w postępowaniu konkursowym, chcąc uzyskać pomoc musi się do tych zasad precyzyjnie stosować. Obowiązek starannego przygotowania dokumentacji aplikacyjnej, zgodnie z wymogami konkursu, ciąży zawsze na wnioskodawcy. Braki w złożonej dokumentacji czy niespójność lub niejednoznaczność danych w niej podanych, skutkujące zakwestionowaniem spełnienia przez wniosek różnych kryteriów dopuszczających, winny zostać ocenione negatywnie, a taki wniosek musi zostać odrzucony (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 7 września 2016 r. sygn. akt I SA/Bk 793/16). W świetle powyższych zasad organ miał prawo do kwestionowania racjonalności wskazanych we wniosku o przyznanie pomocy wydatków takich jak: koszt budowy altan, zakup podgrzewaczy i roślin, koszt szkolenia przeprowadzanego przez pracownika urzędu, koszt prezentacji i degustacji potraw czy koszt zatrudnienia koordynatora projektu. W ocenie sądu nieracjonalność tych wydatków została oceniona i uzasadniona przez organ w sposób logiczny i zgodny z celami operacji. Sąd zgadza się z oceną Zarządu Województwa odnoszącą się do wybudowania altan. Skarżący nie przedstawił przekonywujących argumentów, że wybudowanie tych obiektów i przeprowadzenie w nich w okresie letnim kilku warsztatów szkoleniowych wpisuje się w cele operacji. We wniosku o pomoc nieprzedstawiono innych możliwości wykorzystania tych obiektów (chociażby kalendarium wydarzeń/wystaw na okres jednego roku), a także regulaminu i sposobu korzystania z obiektu przez społeczność lokalną. Organ w sposób logiczny wytłumaczył dlaczego niezasadny i nieracjonalny jest wydatek na warsztaty kulinarne które miałyby polegać na umożliwieniu mieszkańcom przyglądania się przygotowanym potrawom i uczestniczeniu w pogadance z kucharzem. Również organ wytłumaczył w rozsądny sposób dlaczego niezasadny jest zakup urządzeń kuchennych. Te wskazane powyżej okoliczności rzeczywiście nie są wystarczające do stwierdzenia, iż operacja w wymierny sposób przyczyni się do aktywności społeczności lokalnej. W zakresie kosztów szkolenia pt. "[...]", które miał przeprowadzić pracownik Urzędu Miasta R. F. specjalista ds. środowiska organ stwierdził, że pracownik ten w zakresie obowiązków ma wpisaną współpracę z mieszkańcami i lokalną wspólnotą a także informowanie ich o problemach lokalnej społeczności w zakresie ochrony środowiska, dlatego w ramach współpracy z organami miasta mógł wykład ten poprowadzić bez wynagrodzenia. W związku z powyższym koszt przeprowadzenia takiego szkolenia uznano za niezasadny i nieracjonalny. Oceny tej nie sposób zakwestionować z uwagi na fakt, że wiedzę na temat funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami w mieście, wykorzystania odnawialnych źródeł energii, efektywności energetycznej budynków mieszkalnych oraz możliwości wpływania na ograniczenie niskiej emisji i jakości powietrza pracownik uzyskał w związku z pracą w jednostce samorządowej i taką wiedzą w ramach współpracy z mieszkańcami powinien się dzielić na bieżąco. Odnosząc się do nieprawidłowego uznania kosztu zatrudnienia koordynatora jako kosztu niekwalifikowalnego wyjaśnić należy, że zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, pomoc na operację w zakresie innym niż określony w § 2 ust. 1 pkt 2 lit. a jest przyznawana w formie refundacji kosztów kwalifikowalnych, do których zalicza się koszty ogólne, o których mowa w art. 45 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 1305/2013, zwane dalej "kosztami ogólnymi". Zgodnie zaś z art. 45 ust. 2 lit c rozporządzenia nr 1305/2013 wydatki kwalifikujące się do wsparcia z EFRROW ograniczają się do: a) kosztów budowy, nabycia, włącznie z leasingiem, lub modernizacji nieruchomości; b) kosztów zakupu lub leasingu nowych maszyn i wyposażenia do wartości rynkowej majątku; c) kosztów ogólnych związanych z wydatkami, o których mowa w lit. a) i b), takich jak honoraria architektów, inżynierów, opłaty za konsultacje, opłaty za doradztwo w zakresie zrównoważenia środowiskowego i gospodarczego, w tym studia wykonalności. Studia wykonalności są nadal traktowane jako wydatki kwalifikowalne, nawet w przypadku gdy w oparciu o ich rezultaty nie dokonuje się wydatków określonych w lit. a) i b); (....). W cytowanej części ustępu 2 tego rozporządzenia wskazano, że koszty ogólne obejmują wydatki tylko wykazane w lit a) i b) w których nie ma mowy o bieżących kosztach operacji związanych z realizacją operacji, tym bardziej kosztach, które podano w uzasadnieniu poniesienia kosztu koordynatora projektu. Mając na uwadze powyższe zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że zakres obowiązków koordynatora projektu sprowadzający się do administracyjnej obsługi projektu, uznać należy za bieżący koszt operacji. Stanowisko skarżącego o wpisaniu się tych wydatków w zakresie wskazanym w § 17 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia jest niezasadne i nie znajduje pokrycia ani w treści wskazanego przepisu, ani tym bardziej w treści art. 45 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 1305/2013. Odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących opieszałego działania organu wskazać należy, że zgodnie z § 24 rozporządzenia wezwanie podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy do wykonania określonych czynności w toku postępowania w sprawie o przyznanie pomocy lub wezwanie LGD do uzupełnienia braków lub złożenia wyjaśnień, o których mowa w art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności, wstrzymuje bieg terminu rozpatrywania wniosku o przyznanie pomocy do czasu wykonania przez ten podmiot lub LGD tych czynności, o czym zarząd województwa zawiadamia podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy w formie pisemnej. Stwierdzić zatem należy, że z uwagi na konieczność wezwania skarżącego do uzupełnienia braków złożonego wniosku, organ był zobowiązany do wyjaśnienia wszystkich wątpliwości związanych ze złożonym wnioskiem. Podsumowując słusznie organ uznał, że niezłożenie wymaganego tytułu prawnego do nieruchomości, skutkować musiało niewybraniem operacji do pomocy, na skutek niezgodności z operacją w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność". Postępowanie związane z naborem zostało przeprowadzone w sposób odpowiadający prawu, rzetelny i przejrzysty, a organ dokonał oceny w sposób zgodny z ustalonymi regułami i zasadami postępowania. Sąd nie dopatrzył się wskazywanych w skardze naruszeń prawa. Wniosek o przyznanie pomocy został rozpatrzony w sposób rzetelny, przejrzysty oraz odpowiadający stanowi faktycznemu i prawnemu. Z tych wszystkich względów, stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).