III SA/Lu 367/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia praktycznego egzaminu państwowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze skarżący zwrócił się m.in. z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do skargi załączył obowiązujący urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczył, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżący podniósł, że dysponuje skromnym dochodem, gdyż po opłaceniu zobowiązań i kredytów pozostaje mu na utrzymanie ok. [...] zł. Środki te przeznacza na bieżące wydatki: czynsz, energię elektryczną, zakup żywności. W dalszej części wniosku skarżący wykazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a w skład jego majątku wchodzi mieszkanie o pow. [...] m2 o szacunkowej wartości [...] zł oraz samochód osobowy marki [...] z [...] r. o wartości [...] zł. Skarżący podał, że jedynym źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł netto. Podkreślił, że obciążają go następujące zobowiązania finansowe: [...] zł rata kredytu hipotecznego; [...] zł rata kredytu (skarżący nie wskazał na jaki cel); [...] zł spłata karty kredytowej; [...] zł spłata debetu; [...] zł spłata pożyczki w [...]. Referendarz sądowy stwierdził co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zaznaczyć należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Do kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania należy wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł - § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Pozostałe ewentualne koszty sądowe, tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, wpis sądowy od potencjalnej skargi kasacyjnej, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) oraz § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Porównując wysokość kosztów sądowych do przedstawionej we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacji majątkowej i finansowej strony skarżącej, brak jest podstaw do uznania, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Podnieść należy, że prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych, jako forma dofinansowania ze strony państwa powinna sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W orzecznictwie podkreśla się, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeśli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, czy dochody (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2005 r., FZ 711/04 Legalis, postanowienie NSA z 27 maja 2008 r., II GZ 112/08 Legalis, postanowienie NSA z 5 czerwca 2008 r., I FZ 227/08 Legalis). W przedstawionych przez skarżącego okolicznościach stwierdzić należy, że jego obecna sytuacja materialna nie należy do wyjątkowo trudnych. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy (mieszkanie o pow. [...] m2) i ruchomy (samochód o wartości [...] zł), nie ma nikogo na utrzymaniu. Należy zauważyć, że uzyskiwany przez skarżącego stały dochód z wynagrodzenia za pracę nie jest niski, wynosi bowiem [...] zł netto. Okoliczność, że skarżący regularnie spłaca swoje zobowiązania prywatnoprawne (spłata kredytów, karty debetowej, pożyczki) na łączną kwotę ok. [...] zł miesięcznie, nie przemawia automatycznie za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie referendarza, brak jest podstaw aby zobowiązania prywatnoprawne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów sądowych w związku zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Przyznanie prawa pomocy skarżącemu w żądanym przez niego zakresie (zwolnienie od kosztów sądowych w całości), chroniłoby jego majątek kosztem środków publicznych, które są przeznaczane na pokrycie kosztów postępowania, aby zapewnić dostęp do sądu osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1509/14, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zatem poniesienie przez skarżącego w sprawie niniejszej wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł oraz ewentualnie innych opłat sądowych w kwocie każdorazowo nie przekraczającej 100 zł, leży w granicach realnych możliwości finansowych strony posiadającej majątek i stały dochód, regularnie spłacającej zaciągnięte zobowiązania prywatnoprawne. Z powyższych względów oraz na podstawie 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.