III SA/Lu 419/25

WyrokWSA w Lublinie2025-10-30

Skład orzekający: Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Agnieszka Kosowska, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu inspekcji sanitarnej utrzymujące w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest zgodne z prawem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z ustawy, a jego realizacja jest określona w rozporządzeniu wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego. Brak przedłożenia przez stronę dowodów na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do szczepień oraz fakt, że dziecko nie ukończyło wieku, w którym szczepienia stają się niewymagalne, potwierdzają zasadność egzekucji. W związku z tym, skarga została oddalona.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. K. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, które utrzymało w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku poddania małoletniego syna skarżącego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Organ I instancji wystawił tytuł wykonawczy, a skarżący wniósł zarzuty, kwestionując wymagalność obowiązku szczepień. Organy obu instancji uznały zarzuty za bezzasadne.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 30 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 28 maja 2025 r. nr 9012.6.57.2025 w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 maja 2025 r. Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu zażalenia K. K. (dalej jako "skarżący" lub "strona"), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia 8 kwietnia 2025 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. (dalej jako "organ I instancji", "Powiatowy Inspektor Sanitarny", "wierzyciel") wystawił w dniu 3 grudnia 2024 r. na skarżącą tytuł wykonawczy, w którym, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2025 r. poz. 1675 ze zm.), dalej jako "ustawa" lub "ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych", nakazał skarżącemu poddanie jego małoletniego syna T. K. (ur. [...] obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, haemophilus influenzae typu B, streptococcus pneumoniae oraz odrze, śwince i różyczce. Organ I instancji złożył do Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, działającego w imieniu Wojewody Lubelskiego, wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącego, w związku z uchylaniem się od obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Pismem z dnia 31 stycznia 2025 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zarzucając brak wymagalności obowiązku szczepień. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2025 r. organ I instancji oddalił zarzuty skarżącego. Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącego zażalenia, postanowieniem z dnia 28 maja 2025 r. Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że obowiązek poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 tej ustawy, w stosunku do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecka), odpowiedzialność za wypełnienie tych obowiązków ponoszą rodzice. Szczegółowe unormowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych nadto określają przepisy art. 17-21 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 782), dalej jako "rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych". Organ odwoławczy wyjaśnił, że Informację o braku przeprowadzonych szczepień ochronnych u małoletniego, wierzyciel otrzymał od lekarza ze S. Poradnia Lekarza POZ w R. (dalej również jako "podmiot leczniczy"), który przesyłając dokument: "Formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych", stwierdził upływ terminu do wykonania szczepień ochronnych przy jednoczesnym braku informacji o występowaniu przeciwwskazań zdrowotnych do ich wykonania. Obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem prawnym, z którego zwolnić mogą jedynie przeciwwskazania zdrowotne do szczepienia dziecka, stwierdzone przez lekarza. Organ II instancji uznał również, że zgromadzona w niniejszej sprawie dokumentacja pozwala stwierdzić, że T. K. nie miał wykonanych obowiązkowych szczepień ochronnych, które powinien otrzymać w ustawowo ustalonym terminie. W informacji nadesłanej przez podmiot leczniczy, lekarz wskazał, że ojciec małoletniego, do dnia 5 września 2023 r., nie stawił się z synem na badanie kwalifikacyjne i zaległe szczepienia ochronne oraz nie dostarczył żadnego zaświadczenia lekarskiego o przeciwskazaniu do szczepień ochronnych. Natomiast w dniu 1 lutego 2024 r. podmiot leczniczy poinformował, że T. K. został wypisany z przychodni w dniu 13 grudnia 2023 r. do NZOZ [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R.. Do tego też podmiotu została przekazana karta uodpornienia dziecka. Pismami z dnia 23 września 2024 r. i 4 października 2024 r. NZOZ [...] poinformował, że do dnia wystawienia pism skarżący nie stawił się z synem na badanie kwalifikacyjne i zaległe obowiązkowe szczepienia ochronne. Natomiast dnia 4 kwietnia 2025 r. podmiot ten przesłał kopię oświadczenia matki o rezygnacji z deklaracji wyboru lekarza rodzinnego, pielęgniarki środowiskowej i położnej środowiskowej jej syna. Strona nie dołączyła do dokumentacji sprawy jakichkolwiek dowodów potwierdzających czasowe lub długotrwałe medyczne przeciwskazania do szczepień, ani dowodów na podjęcie starań w celu pozyskania indywidualnego kalendarza szczepień ochronnych dla swojego syna. W skardze do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Lublinie K. K. zaskarżył postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w całości. Skarżący zarzucił: 1) naruszenie art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w zw. z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z dnia 27 września 2023 r. poprzez wyprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia Ministra Zdrowia, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, jak również poprzez prowadzenie egzekucji, mimo że obowiązek wygasł; 2. naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż rozporządzenie Ministra Zdrowia zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej; 3. naruszenie art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132 z późn. zm.), dalej jako "u.p.e.a." poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, że obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej: 4. naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. W oparciu o tak postawione zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli jest postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 28 maja 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. oddalające zarzuty K. K. w sprawie egzekucji administracyjnej w związku z uchylaniem się przez skarżącego od obowiązku poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Stosownie do art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (art. 26 § 1 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Zgodnie zaś z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym albo oddala zarzut albo uznaje zarzut w całości lub w części albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne w stosunku do skarżącego zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 3 grudnia 2024 r. przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R.. Tytuł wykonawczy został wystawiony w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Podstawę wydania tytułu wykonawczego stanowiło niedopełnienie obowiązku o charakterze niepieniężnym polegające na niepoddaniu małoletniego syna skarżącego – T. K. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jak wynika z akt sprawy, skarżący był informowany o konieczności wykonania wskazanego obowiązku pismem z dnia 9 lipca 2024 r. Z uwagi na nieskuteczność tych informacji wierzyciel wystosował w dniu 10 października 2024 r. upomnienie, w którym wezwał skarżącego do wykonania obowiązku. Następnie wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy i wystąpił do właściwego organu o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, w toku, którego skarżący pismem z dnia 31 stycznia 2025 r. wniósł zarzuty. Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącego. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że zgodnie przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, stanowiącym podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącego obowiązku, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy). W myśl zaś art. 17 ust. 1 ustawy, osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 ustawy wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W przepisie art. 17 ust. 10 ustawy udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia. Jednocześnie w art. 17 ust. 11 ustawy przewidziano, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które określa m.in.: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia, sposób przeprowadzania szczepień ochronnych oraz tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej dla osób, w przypadku których lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego (§ 1 pkt 1, 2, 3, 5, 6 rozporządzenia). Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia). W obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Obowiązek ten został skonkretyzowany w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego. Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym, jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy – Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem jest przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że syn skarżącego nie wykonał żadnych szczepień przeciwko chorobom zakaźnym wymienionym w tytule wykonawczym, pomimo upływu terminów podania poszczególnych szczepionek wskazanych w załączniku nr 1 rozporządzenia. Brakujące szczepienia ochronne – wskazane w tytule wykonawczym – to szczepienie przeciw gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, haemophilus influenzae typu B, streptococcus pneumoniae oraz odrze, śwince i różyczce. Jak wynika z regulacji § 3 ust. 1 pkt 1, 2, 3, 4, 5 i 7 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek są dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy (pkt 1), dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi (pkt 2), dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw: a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae (pkt 3), dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) (pkt 4), dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce (pkt 5), dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (pkt 7). Syn skarżącego urodził się [...] r., co oznacza, że zarówno w dacie wystawienia tytułu wykonawczego (3 grudnia 2024 r.), ja i w dacie wydania orzeczenia organu odwoławczego (28 maja 2025 r.) nie ukończył wieku, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 1, 2, 3, 4, 5 i 7 rozporządzenia. Tym samym wymienione w tych punktach szczepienia, na dzień orzekania przez organ odwoławczy, miały niewątpliwie charakter obowiązkowy i wymagalny. Jednocześnie, ani w toku postępowania administracyjnego, ani w postępowaniu sądowoadministracyjnym skarżący nie przedłożył żadnych dowodów wskazujących na trwałe przeciwskazania do wykonani szczepień ochronnych. Obowiązek skarżącego poddania małoletniego szczepieniom ochronnym istnieje, jest wymagalny i na dzień wniesienia skargi, co wynika wprost z akt sprawy, nie został wykonany. Wbrew twierdzeniom skarżącego, konieczność wykonania obowiązku poddania osoby małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie pozostaje również w sprzeczności z art. 31 ust. 1, art. 47 i art. 68 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Stosownie do art. 31 ust. 1 Konstytucji RP, wolność człowieka podlega ochronie prawnej. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Zgodnie zaś z art. 47 Konstytucji RP, każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b tej ustawy), zatem nie można uznać, że w rozpoznawanej doszło do naruszenia art. 31 ust. 1 Konstytucji RP. Nie można również przyjąć, że wolność człowieka lub jego życie prywatne zostają naruszone przez wprowadzenie przez ustawodawcę obowiązkowych szczepień ochronnych. Wolność człowieka nie ma charakteru absolutnego i musi uwzględniać prawa innych osób, w tym prawo do życia w społeczeństwie wolnym od tych chorób zakaźnych, którym zapobiegają szczepienia. Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje również, że stosownie do art. 95 § 3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń oraz chorób zakaźnych u ludzi, i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska, o czym stanowi art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3542/15). Wyrokiem z dnia 9 maja 2023 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt SK 81/19, orzekł w pkt I, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku nie zakwestionował jednak samego obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wprawdzie Trybunał wskazał, że komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy oraz zaznaczył, że niedopuszczalna jest sytuacja, gdy treść obowiązku jest współkształtowana komunikatem GIS, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego, to zauważył jednak, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał zasugerował w pierwszej kolejności dostosowanie stanu prawnego poprzez zmianę rozporządzenia. W niniejszej sprawie na dzień wystawienia tytułu wykonawczego obowiązywało już rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. W świetle powyższego brak podstaw do kwestionowania istnienia obowiązku, objętego tytułem wykonawczym oraz stanowiska wierzyciela wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu. Podkreślić jeszcze raz należy, że sam obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika z ustawy, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jedynie jego realizacja odbywa się według rozporządzenia, które określiło schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, podstawowych i przypominających. Rozporządzenie jednoznacznie określa liczbę dawek szczepienia podstawowego, wiek, w którym powstaje obowiązek szczepienia i termin wykonania szczepienia oraz osoby objęte obowiązkiem poddania się szczepieniom przypominającym, dawki szczepionki i wiek, w którym są podawane oraz termin wykonania szczepienia przypominającego. W Programie Szczepień Ochronnych, ogłaszanym na dany rok przez Głównego Inspektora Sanitarnego zawarte są natomiast specjalistyczne informacje z zakresu medycyny, dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczepienia. Wbrew zarzutom skargi, w niniejszej sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 124 § 1 i 2 k.p.a w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Organy obu instancji w sposób wyczerpujący i poprawny wyjaśniły stan faktyczny oraz oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawiły w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień odnosząc się do kwestii wymagalności obowiązku poddania syna skarżącego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Przesłanie przez podmiot leczniczy formularza zgłoszenia osób uchylających się od obowiązkowych szczepień ochronnych oznacza, że lekarz stwierdził, że szczepienia ochronne były u dziecka wymagalne z uwagi na upływ terminu do ich wykonania, a jednocześnie brak było przeciwwskazań zdrowotnych do poddania dziecka tym szczepieniom. Istotne jest również, że przed wydaniem tytułu wykonawczego wierzyciel zwracał się do podmiotu leczniczego, do którego zapisane było dziecko z prośbą o udzielenie informacji na temat stanu zaszczepienia małoletniego oraz występowania ewentualnych przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. Organy administracji odniosły się do wszystkich zgłoszonych przez skarżącego zarzutów. Odnosząc się do wniosku o zwrócenie się z "zapytaniem" do Trybunału Konstytucyjnego należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.) każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Podjęcie postanowienia o wystąpieniu z pytaniem prawnym pozostaje w gestii sądu. Z powołanego przepisu nie wynika więc jakiekolwiek uprawnienie strony (uczestnika postępowania) do skutecznego domagania się, aby sąd orzekający w sprawie skorzystał z tej kompetencji. Dodatkowo w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że sąd powinien rozważyć zwrócenie się z pytaniem prawnym dopiero wówczas, gdy poweźmie poważną wątpliwość co do konstytucyjności przepisu mającego zastosowanie w sprawie, której to wątpliwości nie może usunąć w drodze wykładni (zob. B. Naleziński [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, red. P. Tuleja, Warszawa 2023, art. 193). Sąd nie powziął jakichkolwiek wątpliwości, które uzasadniałyby zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem w zakresie wskazanym w skardze. Nieuprawnione są także zarzuty dotyczące braku rejestru powikłań oraz braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe osób, u których wystąpiły powikłania. Przepisy art. 17a i następne ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi normują bowiem przesłanki przyznania i wysokość świadczenia kompensacyjnego oraz działanie odpowiedniego funduszu. Zgodnie z art. 17a ust. 1 ustawy, w przypadku gdy w wyniku szczepienia ochronnego, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 4 pkt 2, art. 17 ust. 10 albo art. 46 ust. 4 pkt 7, u osoby, u której zostało przeprowadzone to szczepienie, wystąpiły w ciągu 5 lat od dnia podania szczepionki albo szczepionek działania niepożądane wymienione w Charakterystyce Produktu Leczniczego, o której mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne, w wyniku których: 1) osoba ta wymagała hospitalizacji przez okres nie krótszy niż 14 dni albo 2) u osoby tej wystąpił wstrząs anafilaktyczny powodujący konieczność obserwacji w szpitalnym oddziale ratunkowym lub izbie przyjęć albo hospitalizacji przez okres krótszy niż 14 dni - osobie tej przysługuje świadczenie kompensacyjne wypłacane z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych, zwanego dalej "Funduszem". Fundusz jest państwowym funduszem celowym tworzonym w celu wypłacania świadczeń kompensacyjnych. Dysponentem Funduszu jest Rzecznik Praw Pacjenta (art. 17b ust. 1-2 ustawy). Z kolei przepis art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy przewiduje, że właściwy państwowy inspektor sanitarny prowadzi rejestr zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sprawa niniejsza została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło