III SA/Lu 429/13

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. K. i P. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego o zwrot nadpłaty za wydanie karty pojazdu postanawia: odmówić P. K. przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy zaznaczając w nim, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, posiada mieszkanie o pow. [...] m2, poza tym nie ma innych nieruchomości, ani żadnych zasobów finansowych. Wykazał, że jest osobą bezrobotną, nie osiągającą żadnego dochodu, natomiast jego żona uzyskuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł. Skarżący podniósł, że ze względu na stan zdrowia (skarżący choruje na [...], żona przebyła operację [...]) muszą kupować drogie leki. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych osoby wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez wnioskującego wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie strony zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania oceny jego możliwości poniesienia kosztów sądowych w tej sprawie. Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikało, jakie są konieczne koszty utrzymania skarżącego i jego żony. Skarżący nie wykazał żadnych własnych dochodów, zatem dla oceny jego zdolności płatniczych miały znaczenie informacje dotyczące wysokości dochodów żony (w kwocie brutto i netto), na utrzymaniu której pozostaje i z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Przy ocenie sytuacji majątkowej strony należy bowiem wziąć pod uwagę dochód netto, czyli realne środki pozostające w dyspozycji, które można przeznaczyć na utrzymanie (por. postanowienie NSA z 8 lipca 2009 r., II GZ 151/09 Lex nr 552786). W związku z powyższym, pismem z dnia 12 lipca 2013 r. wezwano skarżącego do złożenia dokumentów źródłowych odnoszących się do jego sytuacji materialnej, w tym: oświadczenia wykazującego wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego oraz dokumentów źródłowych poświadczających wysokość tych wydatków i terminy ich ponoszenia oraz aktualnego zaświadczenia zakładu pracy wskazującego na wysokość zarobków żony skarżącego w kwocie brutto i netto. Wezwanie to skarżący otrzymał w dniu 17 lipca 2013 r. (k-25 akt sprawy) i pozostało ono bez odpowiedzi. W przedstawionej sytuacji stwierdzić należy, że skarżący nie wyjaśnił wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej (w szczególności odnośnie kosztów utrzymania koniecznego, dokładnej wysokości dochodów żony na utrzymaniu której pozostaje). Analiza oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy prowadzi do wniosku, iż wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, nie przedstawił on swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, pełny. Uznać należy, że skarżący nie nadsyłając żądanych dokumentów, nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną w sposób fragmentaryczny, co uniemożliwiło referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe poniesienia przez niego w niniejszej sprawie kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z 23 listopada 2010 r., I OZ 875/10, Lex nr 742132). Z uwagi na powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, określone art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.