III SA/Lu 452/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk Protokolant: Referent Marcin Ścibor po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 lutego 2019 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz T. W. kwotę [...]zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...], Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej jako: "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") po rozpatrzeniu odwołania T. W. (dalej jako: "skarżący") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. (dalej jako: "organ" lub "organ I instancji") z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: Skarżący złożył [...] września 2004 r. wniosek o przyznanie renty strukturalnej, do którego dołączył zaświadczenie o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Decyzją z [...] marca 2005 r., po stwierdzeniu, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania renty strukturalnej, organ I instancji przyznał skarżącemu rentę strukturalną. Renta ta była wypłacana skarżącemu do listopada 2014 r., przy czym jej wysokość była regularnie waloryzowana. W grudniu 2014 r. organ I instancji powiadomiony został przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (w skrócie: "KRUS") o weryfikacji okresów podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolników. Z informacji tej wynikało, że w dacie składania wniosku o rentę strukturalną skarżący nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników. Okoliczność ta stała się podstawą wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną przyznającą skarżącemu rentę strukturalną. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. organ I instancji stwierdził wydanie decyzji o przyznaniu renty z naruszeniem prawa. Decyzja organu I instancji utrzymana została w mocy decyzją organu II instancji, a skarga na tę decyzję oddalona została wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 marca 2016 r. w sprawie III SA/Lu 1069/15. W związku z powyższym organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez skarżącego płatności z tytułu renty strukturalnej, zakończone decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Lu 150/17 uchylił powyższe decyzje w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. W ocenie Sądu ustalono prawidłowo, że renta strukturalna, wypłacona skarżącemu za okres od grudnia 2004 r. do listopada 2014 r. stanowi płatność nienależnie pobraną, która co do zasady podlega obowiązkowi zwrotu, jednak nie rozważono należycie wszystkich przesłanek decydujących o obowiązku zwrotu. Podkreślono, że nie zostało wyjaśnione w sposób niebudzący wątpliwości, że przyznanie renty nie nastąpiło na skutek błędu KRUS. Organ nie ustalił, czy fakt zatrudnienia skarżącego od 1994 r. znany był KRUS w dacie wydawania zaświadczenia z [...] sierpnia 2004 r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz czy wydając to zaświadczenie KRUS dysponował dokumentami świadczącymi o zatrudnieniu skarżącego. Wskazano również, że należy wziąć pod uwagę okoliczność czy błąd mógł zostać wykryty przez rolnika w normalnych, zwykłych okolicznościach przy zastosowaniu przeciętnego miernika staranności oraz należy ocenić ewentualne działanie skarżącego w dobrej wierze. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 284.215,38 zł. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że organ ustalając prawo do renty strukturalnej i ją wypłacając skarżącemu nie działał w następstwie pomyłki, bowiem w dniu wydawania decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. nie posiadał informacji, z których wynikałoby, iż T. W. na dzień złożenia wniosku nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. wydając decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2005 r o przyznaniu stronie renty strukturalnej dysponował zaświadczeniem Placówki Terenowej KRUS w L. o okresie podlegania przez T. W. ubezpieczeniu społecznemu rolników. Dopiero w dniu [...] grudnia 2014 r. organ dowiedział się, że w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej tj. [...] września 2004 r. T. W. nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, a zatem nie został spełniony warunek, o którym mowa w § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministra z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 114 poz. 1191 ze zm.). Płatność z tytułu renty strukturalnej nie wynikała również z pomyłki KRUS, ani innego organu. Złożone przez skarżącego dokumenty wskazywały, że spełnia on warunki do przyznania renty strukturalnej. W ocenie organu, działaniu skarżącego nie można przypisać dobrej wiary. Składając wniosek miał świadomość warunków jakie należy spełnić, aby otrzymać płatności co zostało potwierdzone w złożonym wniosku własnoręcznym podpisem skarżącego. Stwierdzono, że nie uczynił on zadość ciążącemu na nim obowiązku poinformowania KRUS o zawarciu stosunku pracy poza rolnictwem. Podkreślono, że działanie skarżącego miało charakter świadomy. Ustalono, że w dniu wydania zaświadczenia o podleganiu ubezpieczeniu społecznego tj. [...] sierpnia 2004 r. skarżący nie przedstawił organowi I instancji żadnych dokumentów potwierdzających zatrudnienie do czego był on zobowiązany na podstawie art. 37 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. – o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017 r., poz. 2336 z póżn. zm.). W ocenie organu zaświadczenie z dnia [...] sierpnia 2004 r. zostało wydane na skutek zatajenia przez skarżącego faktu zatrudnienia, wobec czego nie można uznać, że stanowiło pomyłkę KRUS. Wskazano, że w dniu [...] grudnia 2004 r skarżący podpisał dokument zawierający "Dane osobowe, zobowiązania i oświadczenia rolnika". W jego treści zaznaczył, że nie jest zatrudniony i nie wykonuje pracy zarobkowej podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej złożył podpis pod oświadczeniem, że wszelkie dane zostały podane zgodnie z prawdą oraz podpisał zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie organu o wszelkich zmianach w zakresie podanych danych. Przez fakt złożenia wniosku skarżący potwierdził, że zna warunki do przyznania renty oraz je spełnia. W decyzji w przedmiocie przyznania renty strukturalnej znajdowało się pouczenie o przesłankach zawieszenia wypłaty renty. W ocenie organu obowiązkiem skarżącego było wyjaśnienie okoliczności zatrudnienia, przed złożeniem wniosku i stosownych oświadczeń. Oceniając działanie skarżącego stwierdzono, że nie można przypisać mu dobrej wiary, a raczej zaniedbanie obowiązków z uwagi na zobowiązanie się do niezwłocznego informowania na piśmie organu o każdym fakcie, mającym wpływ na przyznane świadczenie. Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu z dnia [...] kwietnia 2018 r. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnej płatności zawarte w art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.U. UE. L. z 2001 r. nr 327, str.11) mającym zastosowanie do płatności w ramach kampanii 2004 roku, art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE. L Nr 141, str. 18 z późn. zm.; Dz. Urz.UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243 z późn. zm.) w zakresie płatności w ramach kampanii na lata 2005-2009, art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora win (Dz. U. UE.L. z 2009 r. Nr 316, str.65) w zakresie płatności w ramach kampanii na rok 2010 oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 z późn. zm.)w zakresie płatności w ramach kampanii na lata 2011-2014. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że przyznanie renty strukturalnej nie wynika z pomyłki organów, a okoliczność zatrudnienia w okresie od 1 stycznia 1994 r. do 31 grudnia 2004 r. została ujawniona dopiero w 2014 r. wraz z wnioskiem o ustalenie emerytury. W sprawie wykluczono przyjęcie przedawnienia zwrotu nienależnie pobranych płatności z uwagi na brak możliwości uznania działania skarżącego za działanie w dobrej wierze, wskazując na okoliczności utracenia prawa do ubezpieczenia społecznego rolników. W ocenie organu II instancji skarżący wiedział, że nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z uwagi na podleganie innemu ubezpieczeniu społecznemu. Skarżący został objęty ubezpieczeniem społecznym rolników od 1 lipca 1991 r. i w latach 1991-2004 podejmował prace poza rolnictwem. Zdaniem organu odwoławczego skarżący miał świadomość odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne w ZUS od wypłacanych mu wynagrodzeń z tytułu zatrudnienia i powinien orientować się w zakresie płaconych jednocześnie składek do ZUS i KRUS z uwagi na doświadczenie życiowe i wiedzę. Skarżący ubiegając się o zaświadczenie w dniu [...] sierpnia 2004 r. mógł powiadomić organ o każdym zatrudnieniu celem prawidłowego ustalenia okresów podlegania rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu. Działanie to zostało uznane za działanie w złej wierze. Powołując się na pismo KRUS z dnia [...] maja 2018 r. wskazano, że okresy zatrudnienia skarżącego poza rolnictwem zostały zgłoszone tylko raz, w 1998 r. i organ nie posiadał dokumentów dotyczących zatrudnienia skarżącego do momentu złożenia w 2014 r. wniosku o ustalenie emerytury. Brak poinformowania organu o fakcie zatrudnienia jest zaniedbaniem skarżącego. Wyjaśniono, że zaświadczenie o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników przez skarżącego z dnia [...] sierpnia 2004 r. zostało wydane na podstawie dokumentów znajdujących się w jego aktach osobowych z lat 1998-2001 oraz w oparciu o wydane w tej sprawie decyzje, karty ewidencyjne ubezpieczonego przekazane przez Urząd Gminy w N. , a także decyzji o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników z dnia [...] marca 1998 r., znak: [...], decyzji o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników z dnia [...] marca 1998 r. znak [...], decyzji o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników z dnia [...] marca 2001 r., znak: [...] i decyzji o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników z dnia [...] marca 2001 r. znak [...] Na brak działania w dobrej wierze przez skarżącego wskazuje również podpisany przez niego w dniu [...] grudnia 2004 r. dokument "Dane osobowe, zobowiązania i oświadczenia rolnika" z którego wynika, że nie jest on zatrudniony i nie wykonuje pracy zarobkowej podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego oraz wniosek o przyznanie renty strukturalnej wraz z oświadczeniami w nim zawartymi i zobowiązaniem do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o wszelkich zmianach w zakresie podanych danych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 18 czerwca 2018 oraz decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] kwietnia 2018 r. Zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj: a) art. 6, art. 7, art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.) dalej jako: "k.p.a." poprzez nie podjęcie kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, polegającego na zweryfikowaniu podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w ZUS z tytułu zatrudnienia w Urzędzie Gminy N.; b) naruszenie art. 77 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, wyrażające się w przyjęciu, że płatności nie zostały dokonane na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy, - naruszenia prawa materialnego tj. art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy okoliczności sprawy wskazują, że zwrot świadczeń nie jest uprawniony, gdyż płatność została dokonana na skutek omyłki właściwej władzy, a błąd ten nie mógł być w zwykłych okolicznościach wykryty przez rolnika. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że organy nie zastosowały się do wytycznych wskazanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Lu 150/17. W ocenie skarżącego uzyskane zaświadczenie z dnia [...] sierpnia 2004 r. stanowiło dla niego jednoznaczne potwierdzenie, że fakt zatrudnienia nie ma wpływu na możliwość przyznania renty strukturalnej. Podkreślono, że stan zatrudnienia skarżącego w wymiarze Ľ etatu istniał od 1994 r. do 2004 r. i nie spowodował ustania ubezpieczenia społecznego rolników. W dacie podjęcia zatrudnienia nie istniał obowiązek zgłoszenia tego faktu do KRUS, wobec czego nie sposób uznać działanie skarżącego za noszące znamiona zaniechania. Wskazano, że po maju 2004 r. nie zostały odprowadzone żadne składki na rzecz ZUS, a skarżący nie miał świadomości podlegania podwójnemu ubezpieczeniu. Podniesiono, że do dnia złożenia skargi nie objęto skarżącego ubezpieczeniem społecznym z tytułu umowę o pracę za okres od 1 lipca 2004 r. do 31 grudnia 2004 r. W jego ocenie nie działał on w złej wierze. Wyjaśniono, że obowiązek zgłoszenia zatrudnienia w wymiarze Ľ etatu powstał w ciągu ostatnich 6 miesięcy zatrudnienia o czym skarżący nie wiedział i przy dołożeniu należytej staranności nie mógł wiedzieć. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga T. W. zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.) dalej jako: "p.p.s.a." sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednoczenie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżona decyzja odpowiada obowiązującym w dacie jego podjęcia przepisom prawa materialnego, określającym prawa i obowiązki stron oraz przepisom procedury administracyjnej, normującym zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Przedmiotem rozważań Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR orzekająca o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. ustalającej T. W. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 284.215,38 zł. Oceniając legalność wspomnianego rozstrzygnięcia Sąd miał przede wszystkim na uwadze dyspozycję art. 153 p.p.s.a., albowiem sprawa ustalająca T. W. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej była już raz przedmiotem uwagi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Lu 150/17 uchylił wcześniejsze decyzje wydane przez organy obu instancji. Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Pojęcie "ocena prawna" w rozumieniu powołanego art. 153 p.p.s.a. oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena ta może się odnosić zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W związku z powyższym kontrola Sądu w niniejszej sprawie ograniczała się w zasadzie do ustalenia, czy Dyrektor ARiMR, rozpoznając sprawę ponownie, uwzględnił wskazówki wynikające z uzasadnienia wspomnianego wyżej orzeczenia. Analizując w tym kontekście zgromadzoną dokumentację Sąd doszedł do przekonania, iż Dyrektor L. Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydając zaskarżoną decyzję nie wziął pod uwagę wszystkich wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 sierpnia 2017 r. Przede wszystkim podnieść trzeba, iż organy mając na względzie stanowisko Sądu, zaprezentowane w wyżej wymienionym orzeczeniu zwróciły się do Kierownika KRUS Placówki Terenowej w L. z prośbą o wyjaśnienie z jakiego powodu Kasa po ponad dziesięciu latach uznała, iż w okresie od 1 lipca 2004 r do 31 grudnia 2004 r. skarżący nie podlegał jednak ubezpieczeniu społecznemu rolników. Ustalenie tej okoliczności było istotne, gdyż skarżący od 1994 roku pozostawał w zatrudnieniu w wymiarze Ľ etatu. Zgodnie z ustawą z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w brzmieniu obowiązującym do 1 maja 2004 r., przepisy o ubezpieczeniu emerytalno-rentowym rolników z mocy ustawy, nie miały zastosowania do osoby, która podlegała innemu ubezpieczeniu społecznemu, a przez podleganie innemu ubezpieczeniu społecznemu ustawa nakazywała rozumieć osobę będącą pracownikiem zatrudnionym w wymiarze czasu nie niższym niż połowa wymiaru obowiązującego w danym zawodzie albo objętą innymi przepisami o ubezpieczeniu społecznym lub o zaopatrzeniu emerytalnym (art. 16 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 6 pkt 13). Do 1 maja 2004 r. na podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników nie miało zatem wpływu zatrudnienie w wymiarze niższym niż połowa wymiaru obowiązującego w danym zawodzie. Dopiero od 2 maja 2004 r. ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników za osobę podlegającą innemu ubezpieczeniu społecznemu uznaje osobę podlegającą obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych lub objętą przepisami o zaopatrzeniu emerytalnym (art. 6 pkt 13). Z kolei ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, do której odwołuje się ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników, przewidywała w omawianym okresie, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, obowiązkowe ubezpieczenie emerytalno-rentowe pracowników, co w konsekwencji powodowało wyłączenie z ubezpieczenia rolniczego w przypadku podjęcia zatrudnienia. KRUS udzieliło informacji, że fakt zatrudnienia T. W. w wymiarze 1/4 etatu nie był znany Kasie w dniu [...] sierpnia 2004 r., tj. wtedy gdy wydano zaświadczenie o podleganiu i opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Kasa powzięła informację o zatrudnieniu skarżącego w okresie od 1 stycznia 1994 r. do 30 czerwca 2004 r., gdy złożył on świadectwo pracy w dniu 1 grudnia 2014 r i wówczas dokonano weryfikacji okresów ubezpieczenia społecznego rolnika (k.309 akt adm.). Ponadto w kolejnym piśmie PT KRUS w L. wskazywała na wydanie zaświadczenia o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników na wniosek strony, na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach skarżącego tj. karty ewidencyjnej ubezpieczonego przekazanej przez Urząd Gminy w N. , a także kolejno wydanych decyzji o ustaniu i podleganiu ubezpieczeniu społecznym rolników (decyzja o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników z dnia [...] marca 1998 r., znak: [...], decyzja o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników z dnia [...] marca 1998 r. znak: [...], decyzja o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników z dnia [...] marca 2001 r., znak: [...] i decyzja o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników z dnia [...] marca 2001 r., znak: [...])( k. 315 akt adm.). Dodatkowo jeszcze PT KRUS w L. poinformowała o posiadaniu przez Kasę dokumentów potwierdzających zatrudnienie skarżącego w okresach: • od 1 stycznia 1991 r. do 31 grudnia 1991 r. 1/2 etatu, (świadectwo pracy) - wpływ do PT w dniu 3 marca 1998 r. • od 1 stycznia 1992 r. do 31 grudnia 1992 r. 1/2 etatu, (świadectwo pracy) - wpływ do PT w dniu 3 marca 1998 r. • od 1 stycznia 1993 r. do 31 grudnia 1993 r. 1/2 etatu, (świadectwo pracy) - wpływ do PT w dniu 3 marca 1998 r. • zaświadczenie z ZUS L. o okresach prowadzenia działalności gospodarczej w okresach: od 20 sierpnia 1991 r. do 31 grudnia 1993 r., od 1 stycznia 1994 r. do 29 grudnia 1994 r., od 4 kwietnia 1995 r. do 3 grudnia 1995 r., od 18 czerwca 1996 r. do 5 stycznia 1997 r. od 1 lipca 1997 r. do 3 października 1997 r. - wpływ do PT w dniu 3 marca 1998 r. • zaświadczenie z ZUS L. o okresach prowadzenia działalności gospodarczej od 16 czerwca 1999 r. do 20 listopada 1999 r. oraz od 14 sierpnia 2000 r. do 9 października 2000 r. - wpływ do PT w dniu 26 lutego 2001 r. Wymienionych w pismach odpisów dokumentów organ nie może nadesłać, gdyż akta sprawy przekazane zostały do Sądu Okręgowego w L.. Kasa wydając przedmiotowe zaświadczenie nie żądała innych dokumentów, ponieważ zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia 20 grudnia 1990 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. poz. 2336 z późn. zm.) - rolnik jest obowiązany, nie czekając na wezwanie, w ciągu 14 dni zgłaszać Kasie osoby podlegające ubezpieczeniu w jego gospodarstwie oraz informować Kasę o okolicznościach mających wpływ na podleganie ubezpieczeniu i o zmianach tych okoliczności. T. W. nie zgłaszał faktu podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu ( k.24 akt adm.). Informacje przedstawione przez Placówkę Terenową KRUS w L. stanowiły podstawę do postawienia tezy przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, że płatności z tytułu renty strukturalnej nie zostały dokonane na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy. Zatem nie mają zastosowania przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnej płatności zawarte w art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001, art, 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011. W wyroku z dnia 24 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie dokonując wykładni art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001, art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011- stwierdził, że przyznanie renty, a następnie jej wypłata nie były spowodowane pomyłką organu właściwego w sprawie, to nie zostało wyjaśnione w sposób niebudzący wątpliwości, że przyznanie renty nie nastąpiło na skutek błędu KRUS. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przyznającej rentę (Dz. U. z 2004 r., Nr 114, poz. 1191 z późn. zm.) rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym, jeżeli w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników (§ 4 pkt 3 w zw. z pkt 2). W związku z tym jednym z warunków przyznania renty strukturalnej jest dołączenie do wniosku dokumentu potwierdzającego podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu (§ 18 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia). Nie jest wystarczające oświadczenie rolnika o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. To organ właściwy w sprawie ubezpieczenia emerytalno-rentowego rolników stwierdza, na podstawie posiadanych dokumentów, podleganie ubezpieczeniu z mocy ustawy. Skarżący złożył wymagany dokument potwierdzający podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników, a mianowicie zaświadczenie z [...] sierpnia 2004 r. wydane przez KRUS, stwierdzające, że skarżący w dacie wydania zaświadczenia podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. W aktach administracyjnych znajduje się informacja z KRUS, że skarżący zatrudniony był od 1994 r. w wymiarze Ľ etatu. Wyjaśnienia wymagało zatem, czy fakt zatrudnienia skarżącego od 1994 r. znany był KRUS w dacie wydawania zaświadczenia z [...] sierpnia 2004 r. Od tego zależy bowiem ocena, czy wydanie zaświadczenia było pomyłką KRUS. Zdaniem Sądu organy obu instancji zaniechały jednak wyjaśnienia tej okoliczności, co nie pozwala na jednoznaczną ocenę, czy w sprawie zachodzi pomyłka innego organu. Natomiast organy rozpoznając ponownie sprawę i dokonując oceny, czy wydanie przedmiotowego zaświadczenia mogło być pomyłką KRUS, poprzestały tylko na informacjach uzyskanych od Placówki Terenowej KRUS w L. . Zdaniem Sądu zebrany w ten sposób materiał dowodowy jest niewystarczający do oceny że nie nastąpiła pomyłka "innego organu". Istotna jest bowiem sama treść dokumentów posiadanych przez KRUS w przedmiocie zatrudnienia skarżącego. W szczególności istotne są karty ewidencyjne ubezpieczonego przekazane przez Urząd Gminy w N. , a także pisma przewodnie z którymi nadesłano świadectwa pracy jak i same świadectwa, z nich bowiem będzie wynikało czy określony został w nich czasokres zatrudnienia skarżącego oraz wymiar zajmowanego przez niego etatu. Organ powinien także zapoznać się z treścią kolejno wydanych decyzji o ustaniu i podleganiu ubezpieczeniu społecznym rolników i dokonać ich oceny w kontekście przepisów zawartych w art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001; art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011. Dlatego organ drugiej instancji powinien ponownie rozpoznając sprawę, od Placówki Terenowej KRUS w L. zażądać wymienionych odpisów dokumentów, przeanalizować ich treść i ustalić czy organ ten był w posiadaniu informacji o zatrudnieniu bądź kontynuacji wcześniej podjętego zatrudnienia przez T. W.. Zatem organ – ponownie rozpoznając sprawę - zaniechał jednak wyjaśnienia tej okoliczności, co nie pozwala na jednoznaczną ocenę, czy w sprawie zachodzi pomyłka innego organu. Sąd w sprawie sygn. akt III SA/Lu 150/17 akcentował, że zależności od ustaleń w tym zakresie konieczne może okazać się dokonania dalszych ustaleń co do okoliczności wskazanych w art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004, art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 i art. 5 ust 3 rozporządzenia nr 65/2011, to jest ustalenia, czy błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w normalnych, zwykłych okolicznościach (art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 i art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011). Okoliczności te nie były do tej pory przedmiotem rozważań organu, który przyjął, że w sprawie nie zachodzi pomyłka organu właściwego, ani też innego organu. Dla oceny tej istotne jest przede wszystkim, na czym polegał błąd organu. W sprawie niniejszej chodzi o ewentualną pomyłkę organu uprawnionego do poświadczania istotnych dla rolników okoliczności faktycznych i prawnych. Rolnik ma prawo działać w zaufaniu do organu i wystawionego przez ten organ zaświadczenia, trudno więc wymagać, by podejmował działania mające na celu sprawdzenie prawidłowości wystawionego zaświadczenia. Sąd podkreślał, że w treści zaświadczenia nie znalazło się sformułowanie o zatrudnieniu skarżącego, co z łatwością mógłby zauważyć, lecz stwierdzało, że podlega on ubezpieczeniu społecznemu rolników, co jest oceną prawną, wymagającą znajomości przepisów różnych ustaw. Zgodzić się należy z organem, że ustalenie tej materii ma także znaczenie dla oceny dobrej wiary skarżącego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 49 ust. 5 rozporządzenia nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres ten jest ograniczony do czterech lat. Analizując wskazane przesłanki organ stwierdził, że renta wypłacona skarżącemu za grudzień 2004 r. oraz styczeń i luty 2005 r. nie podlega zwrotowi z uwagi na upływ terminu dziesięcioletniego. Natomiast w odniesieniu do płatności za okres marzec 2005 r. - grudzień 2009 r. organ stwierdził, że skarżący nie wykazał, by działał w dobrej wierze, a zatem brak podstaw do zastosowania krótszego, czteroletniego terminu. Osąd ten w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego jest przedwczesny. Organ nie ustalił bowiem wszystkich istotnych okoliczności, mających wpływ na ocenę dobrej wiary. W orzecznictwie przyjmuje się, że dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta i wypływające z tej świadomości zachowanie (działanie lub zaniechanie określonego działania przez beneficjenta). Przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, iż podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działa zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale - w danych okolicznościach - usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny, mniemając, że one istnieją, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność tego mniemania można w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. Z kolei w złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można usprawiedliwić, bowiem pozostający w złej wierze nie wie co prawda o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałaby, gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 21/14, LEX nr 1666189). W niniejszej sprawie organy nie dokonały oceny istnienia dobrej wiary u skarżącego, a w okolicznościach sprawy jest to konieczne. Słusznie bowiem podnosi skarżący, że nie miał świadomości konieczności odprowadzania składek na rzecz ZUS i żadne składki z tytułu ubezpieczenia społecznego w związku z jego zatrudnieniem nie zostały przez płatnika odprowadzone po maju 2004 r. Do chwili obecnej T. W. nie został objęty ubezpieczeniem społecznym z tytułu zatrudnienia za okres od 1 lipca 1994 r. do 31grudnia 2004 r. Natomiast składki za ubezpieczenie KRUS były opłacane przez skarżącego do końca 2004 r. Decyzja w sprawie nadpłaty z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie 5.256 zł została wydana przez KRUS dopiero w dniu [...] kwietnia 2017 r. Dodatkowo skarżący zwracał uwagę na to, że KRUS wydając zaświadczenie nie żądała innych dokumentów, w tym dokumentów potwierdzających kontynuowanie lub ustanie zatrudnienia poza rolnictwem. W dacie zmiany art. 6 pkt 13 ustawą z dnia z 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz o zmianie niektórych innych ustaw, wprowadzony został również przepis art. 62 ust. 1 pkt 4 który stanowi, że Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Rolników prowadzi działalność w zakresie informowania ubezpieczonych i świadczeniobiorców o prawach i obowiązkach wynikających z ustawy oraz propagowania działalności Kasy. Wprawdzie zaniechanie temu obowiązkowi przez Kasę nie jest obarczone żadną sankcją, jednak zawiłość wprowadzanych przepisów z zakresu ubezpieczeń społecznych została również zauważona przez samego ustawodawcę i dlatego położono nacisk na konieczność edukowania, pouczania ubezpieczonych. Mając na uwadze okoliczność, iż skarżący nie dysponuje wiedzą prawniczą i nie posiadał profesjonalnego pełnomocnika na datę uzyskania prawa do renty strukturalnej nie sposób przyjąć, że obejmował rozeznaniem różnicę pomiędzy obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zatrudnienia na Ľ etatu do systemu ubezpieczenia społecznego czy obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Wiedzy takiej nie posiadał także jego pracodawca skoro przez okres zatrudnienia w wyżej wymienionym okresie nie odprowadzał do ZUS składek na ubezpieczenie społeczne za skarżącego, natomiast do KRUS-u przesyłał karty ewidencyjne ubezpieczonego. Z dokumentowanego zachowania skarżącego wynika jednoznacznie, że nie było jego celem bezprawne uzyskiwanie świadczeń z tytułu renty strukturalnej. W tym stanie rzeczy, skoro dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że danemu podmiotowi przysługuje określone prawo czy też, że działa on zgodnie z prawem - to organy w niniejszej sprawie winny w sposób pełny i wszechstronny, dokonać oceny dobrej wiary po stronie skarżącego z uwzględnieniem całokształtu jego zachowania i usprawiedliwionych oczekiwań co do stanu świadomości prawnej – w szczególności w kontekście zrozumienia zastosowanych pouczeń oraz pojmowania zmieniających się przepisów z zakresu ubezpieczenia społecznego. W tym celu i pod tym kątem organ powinien poddać ponownej rozwadze zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, co jednak podkreślić należy, nie będzie wykluczało dokonania przez organy oceny zasadności zgłaszanych przez skarżącego dowodów na okoliczność jego dobrej wiary i ich ewentualnego przeprowadzenia w toku ponownie prowadzonego postępowania w tej sprawie, skoro to na stronie (beneficjencie), stosownie do art. 73 ust. 5 rozporządzenia Nr 796/2004, ciąży obowiązek wykazania przed organem dobrej wiary (por. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 113/13, LEX nr 1485478). Z podanych przyczyn stanowisko organu, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., należało uznać za chybione. Sąd nie może zaakceptować odstąpienia przez organ od wskazań dotyczących wyjaśnienia kwestii spornych, które były istotne dla oceny, czy KRUS wydając zaświadczenie z dnia 3 sierpnia 2004 r. wiedział o zatrudnieniu skarżącego od 1994 r. i czy stanowiło to pomyłkę tego organu oraz braku oceny w kontekście powyższego czy skarżącemu można przypisać działanie w dobrej wierze. Organ dopuścił się naruszenia art. 153 p.p.s.a., gdyż wspomniane wskazania były wiążące dla niego przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Reasumując, w kontrolowanej sprawie nie ustalono, czy doszło do spełnienia przesłanek odstąpienia od obowiązku zwrotu należności, o których mowa w cyt. wyżej przepisach art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001; art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011. Z przyczyn podniesionych wyżej Sąd stwierdził naruszenie przez organy administracji przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ rozpozna sprawę mając na uwadze wskazane wyżej wytyczne co do dalszego postępowania i w oparciu o zebrane w sprawie dowody podejmie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia sprawy celem rozważenia przesłanek zwalniających stronę od obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności, o których mowa przywołanych powyżej przepisach. Z uwagi na kasacyjny charakter wyroku organ drugiej instancji rozpatrując ponownie sprawę powinien uwzględnić przedstawioną przez Sąd ocenę prawną. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).