III SA/Lu 459/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie WSA Robert Hałabis,, WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Michał Białowski, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi M. G. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w kwocie [...] zł w tym [...] zł podatku od towarów i usług. III SA/Lu 459/16 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2016 r., Nr. [...], Wojewoda L. (dalej: "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta Ś. (dalej: "organ I instancji") z [...] stycznia 2016 r., Nr [...], orzekającą o wymeldowaniu M. S. (dalej: "skarżący") z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w Ś. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco: Wnioskiem z dnia [...] października 2015 r. H. S. zwróciła się do Burmistrza Ś. o wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w Ś., stanowiącego jej własność. We wniosku podała, że skarżący opuścił wspólne mieszkanie w 1995 r. i nigdy do niego nie powrócił. Decyzją z [...] stycznia 2016 r. organ orzekł o wymeldowaniu skarżącego z opisanego wyżej lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków oraz samego skarżącego wynika, że od kilkunastu lat nie mieszka on w tym lokalu. Decyzją z [...] lutego 2016 r., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I instancji wykazało, skarżący od kilkunastu lat nie zamieszkuje pod adresem stałego zameldowania, co potwierdziły obie strony postępowania oraz świadkowie. Organ podkreślił, że skarżący przyznał fakt dobrowolnego opuszczenia mieszkania przy ul. [...] w Ś., wskazując rok 2000 jako datę opuszczenia lokalu. Organ wyjaśnił, że prawo skarżącego do zamieszkiwania w lokalu, wynikające z aktu notarialnego nie ma znaczenia w sprawie o wymeldowanie, ponieważ zameldowanie potwierdza tylko i wyłącznie określony stan faktyczny. Organ wskazał, że za przyczynę opuszczenia lokalu nie może być uznany fakt wymiany zamków przez byłą żonę skarżącego, skoro miało to miejsce kilka lat po wyprowadzeniu się skarżącego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący obszernie opisał narastający przez lata konflikt z żoną, podkreślając jej naganne względem niego zachowanie, które ostatecznie zmusiło go do wyprowadzenia się z mieszkania. Wyjaśnił, że w okresie od 2003 r. do 2008 r. przebywał czasami we wspólnym mieszkaniu po kilka dni, a od 2008 r. nie był już przez żonę wpuszczany do mieszkania, mógł tylko odbierać korespondencję. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubelski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja organu II instancji w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 35 ustawy z dnia z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (w dacie wydania decyzji obowiązywał tekst jednolity ogłoszony w Dz. U. z 2015 r., poz. 388 z późn. zm.), dalej: ustawa o ewidencji ludności, zgodnie z którym organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z treści powyższego przepisu wynika, że organ ma obowiązek z urzędu lub na wniosek strony orzec o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Za pobyt stały uważa się zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu, tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Definicję pobytu stałego zawiera art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, który stanowi, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje korespondencję. Z kolei opuszczenie lokalu związane jest z zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. W orzecznictwie ukształtowanym na gruncie art. 15 ust. 2 poprzednio obowiązującej ustawy o ewidencji ludności z 1974 r. utrwalony był pogląd, że co do zasady opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu powinno być wynikiem dobrowolnej decyzji osoby zameldowanej. Jednakże w pewnych przypadkach wola osoby zameldowanej nie ma wpływu na wydanie decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. W orzecznictwie na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktowane są wszystkie przypadki, gdy osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana i swoje centrum życiowe skoncentrowała w innym miejscu. I tak, za dobrowolne opuszczenie lokalu orzecznictwo uznawał m.in. opuszczenie lokalu przez osobę, która została do tego zmuszona różnymi okolicznościami, ale w odpowiednim czasie nie podjęła skutecznych działań umożliwiających jej faktyczny powrót do tego lokalu, np. nie wystąpiła w odpowiednim czasie z pozwem o ochronę naruszonego posiadania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2012 r., II OSK 2304/10 i z dnia 11 kwietnia 2008 r., II OSK 389/07). Należy podkreślić, że o ocenie charakteru pobytu lub opuszczenia lokalu nie decyduje treść oświadczenia woli, lecz okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty. Samo wyrażenie woli dalszego zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, bez jednoczesnego zobiektywizowania tej woli i przejawienia jej przez wykorzystanie instytucji prawnych mających na celu przywrócenie posiadania lokalu czy dopuszczenie do jego współposiadania albo uzyskania prawa do lokalu, nie jest okolicznością wystarczającą do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu. W rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo ustaliły i oceniły, że zaszły przesłanki wymeldowania skarżącego z lokalu przy ul. [...] w Ś. Prawidłowe jest bowiem ustalenie, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego i nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku wymeldowania z dotychczasowego miejsca zamieszkania. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że skarżący co najmniej od kilku lat nie mieszka w mieszkaniu, z którego został obecnie wymeldowany. Okoliczność tę potwierdzili przesłuchani w sprawie świadkowie: G. M. (k. 25 akt postępowania adm.), B. G. (k. 26 akt adm.) i E. M. (k. 27 akt adm.), zamieszkujące tym samym budynku. Z zeznań wymienionych wyżej osób wynika, że w lokalu nr 75 zamieszkuje tylko H. S., a skarżący bywa widywany na klatce schodowej albo pod blokiem raz na kilka miesięcy. Również dorosłe dzieci skarżącego: G. S. i K. L. potwierdziły fakt niezamieszkiwania skarżącego w tym mieszkaniu. Córka K. L. zeznała, że ojciec wyprowadził się w 1995 r. (k. 49 akt adm.). Potwierdziła tym samym zeznania matki, H. S., która taką samą datę podała we wniosku o wymeldowanie oraz w toku przesłuchania przed organem I instancji (k. 28 akt adm.). Z kolei mąż K. L., M. L. zeznał (k. 50 akt adm.), że gdy brał slub z córka skarżącego w 1999 r., skarżący już od kilku lat nie mieszkał z rodziną. Syn skarżącego G. S. stwierdził wprawdzie, że ojciec nie zamieszkuje w lokalu, ponieważ nie jest wpuszczany przez matkę, ale przyznał jednocześnie, że ojciec nie ma kluczy do mieszkania i prawdopodobnie w mieszkaniu nie ma jego rzeczy (k. 35 akt adm.). Z zeznań G. S. wynika, że ojciec planuje powrót do lokalu, ale nie jest to możliwe z uwagi na postawę matki. Sam skarżący, przesłuchany przed organem I instancji (k. 29 akt adm.) przyznał, że dobrowolnie opuścił wspólne mieszkanie, wskazał jedynie o kilka lat późniejszą datę wyprowadzenia się z mieszkania. Wyjaśnił, że miało to miejsce w 2000 r. Od tego czasu mieszkał najpierw u swojej matki, a następnie na stancji. Przyznał też, że nie ponosi żadnych kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania oraz że nie podejmował jakichkolwiek kroków prawnych w celu uzyskania możliwości zamieszkania w lokalu. Wyjaśnienia w tym miejscy wymaga, że z wypisu aktu notarialnego z [...] sierpnia 2003 r. (k. 3-5 akt adm.) wynika, że spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu przysługuje H. S., a na rzecz skarżącego ustanowione zostało prawo użytkowania spółdzielczego prawa do lokalu, na które to prawo powołuje się skarżący, kwestionując decyzję o wymeldowaniu. Jak jednak wykazano wyżej, zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący prawa tego nigdy nie realizował i nie realizuje. Wprawdzie skarżący twierdzi, że zamierza zamieszkać w lokalu, do czego ma prawo, okoliczność ta nie zmienia jednak faktu, że w dacie wydawania zaskarżonej decyzji skarżący nie przebywał w lokalu przy ul. [...] z zamiarem stałego przebywania w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Zgodnie z powołanym przepisem, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W toku postępowania administracyjnego oraz w skardze skierowanej do sądu skarżący podnosił, że opuszczenie przez niego mieszkania spowodowane było złymi relacjami z żoną oraz że była żona uniemożliwia mu zamieszkanie w lokalu. Należy jednak zwrócić uwagę, że skarżący w nie podejmuje żadnych działań umożliwiających mu faktyczne zamieszkanie w lokalu, zgodnie z umową z [...] sierpnia 2003 r. W tym miejscu należy także przypomnieć, że istotą ewidencji ludności jest dokumentowanie faktów dotyczących pobytu danej osoby pod określonym adresem, a nie ustalanie uprawnień do korzystania z lokalu, czy tym bardziej rozstrzyganie sporów na tym tle. Zameldowanie jest tylko czynnością rejestracyjną, potwierdzającą fakt przebywania danej osoby pod określonym adresem, nie daje natomiast prawa do przebywania w tym lokalu. Wymeldowanie nie oznacza utraty uprawnień do lokalu, jeżeli takowe określonej osobie przysługiwały. Wymeldowanie poświadcza jedynie fakt opuszczenia miejsca pobytu stałego lub czasowego i niezamieszkiwania danej osoby pod określonym adresem. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, organy prawidłowo ustaliły, że skarżący trwale i dobrowolnie opuścił miejsce stałego zameldowania, co oznaczało spełnienie przesłanek do wydania decyzji o wymeldowaniu, na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.)