III SA/Lu 463/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie SO del. Robert Hałabis,, WSA Ewa Ibrom, Protokolant Starszy referent Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Wojewody L. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną z upoważnienia Wojewody na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą), po rozpatrzeniu odwołania A. J. od decyzji nr [...] z dnia [...] wydanej przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego, działającego z upoważnienia Wójta Gminy, zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że organ l instancji orzekł o wymeldowaniu A. J. z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości [...], z uwagi na spełnienie przesłanek przewidzianych w art. 15 ust 2 ustawy. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania stwierdzając, że przez opuszczenie miejsca dotychczasowego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, należy rozumieć fizyczne nieprzebywanie w lokalu i skoncentrowanie swoich spraw życiowych w innym miejscu. Bezsporne jest, że odwołująca się nie zamieszkuje pod adresem zameldowania od 1 marca 2010 r. Aczkolwiek opuszczenie lokalu przez A. J., nastąpiło wskutek nagannego zachowania się jej męża, to skarżąca nie podejmowała czynności prawnych zmierzających do ponownego zamieszkania pod adresem zameldowania i ochrony posiadania przed sądem powszechnym (art. 344 k.c.). Zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i nie rozstrzyga o kwestii prawnej do lokalu. Utrzymywanie zameldowania osoby, która pod adresem zameldowania nie zamieszkuje, prowadzi do fikcji meldunkowej, która jest sprzeczna z celem ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skargę sądową na powyższą decyzję złożyła A. J., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniosła, że brak było podstaw do wymeldowania, skoro opuszczenie przedmiotowego lokalu nie miało charakteru dobrowolnego. Skarżąca została zmuszona do wyprowadzenia się, gdyż mąż znęcał się nad nią w sposób fizyczny i psychiczny. W ten sposób ochroniła swoje zdrowie, a nawet życie. Brak stałego zameldowania utrudnia życie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm. – zwanej dalej ustawą). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy organ gminy wydaje, na wniosek strony lub z urzędu, decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy jest zamieszkiwanie osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Z definicji zamieszonej w tym przepisie wynika zatem, że aby uznać pobyt danej osoby za pobyt stały, należy fizycznie zamieszkiwać pod oznaczonym adresem i mieć wolę stałego w nim przebywania, czyli koncentracji spraw życiowych. Przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Trzeba zatem przyjąć, że miejsce pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności przebywa, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do bytowania, przyjmuje wizyty gości, przyjmuje korespondencję, itp. Stan faktyczny w niniejszej sprawie, przyjęty za podstawę ustaleń decyzyjnych jest niesporny. A. J. nie zamieszkuje w spornym lokalu położonego w miejscowości [...] od marca 2010 r. Z akt administracyjnych nie wynika, aby skarżąca składała pozew o przywrócenie posiadania przedmiotowego lokalu. Aby wydać decyzję, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu musi być dobrowolne i nosić cechy trwałości. Jednocześnie jednak w orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew jej woli lub niedopuszczona do lokalu, lecz nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 października 2005 r., sygn. II OSK 127/99 – LEX nr 201427; z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3078/00 – LEX nr 78937; z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. V SA 1424/99 – LEX nr 79243; z dnia 10 lutego 2010 r., sygn. II OSK 281/09; z dnia 20 września 2011 r., sygn. II OSK 1378/10). Skład orzekający stoi jednocześnie na stanowisku, że środkami prawnymi umożliwiającymi powrót do lokalu są roszczenia cywilnoprawne o przywrócenie naruszonego posiadania albo o eksmisję, które zostaną uwzględnione przez sąd przed wydaniem decyzji rozstrzygającej wniosek o wymeldowanie. Nie skorzystanie z tych środków, ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. Wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale oceniany według kryteriów obiektywnych. Nawet, jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostanie z lokalu usunięta wbrew jej woli, ale nie podejmuje żadnych kroków umożliwiających powrót do lokalu, faktycznie zaś w nim nie mieszka, odmowa wymeldowania stałaby się utrzymywaniem fikcji, naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości pod oznaczonym adresem nie przesądza zatem o zmaterializowaniu się tego zamiaru. Musi on wystąpić łącznie z fizycznym przebywaniem w oznaczonym miejscu. Przez "zamiar" należy przy tym rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Tymczasem sama skarżąca podała, że boi się wracać do przedmiotowego lokalu, z uwagi na przewidywalną agresję męża. Na marginesie wskazać należy, że celem ustawy jest dyscyplinowanie obywateli do dostarczania organom meldunkowym informacji na temat ich aktualnego miejsca pobytu. Wbrew twierdzeniom skarżącej, ewidencja ludności w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu, którego meldunek dotyczy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2006 r. w sprawie sygn. akt II OSK 561/05, LEX nr 194344). Sprawa o wymeldowanie nie jest zatem właściwym postępowaniem do wykazywania praw do lokalu. W aktualnym stanie prawnym, utrzymywanie fikcji zameldowania nie jest stanem pożądanym. Podkreślić należy, że tak jak zameldowanie w lokalu nie daje jeszcze żadnych praw do niego, tak też wymeldowanie, w żaden sposób praw do lokalu ogranicza. Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, prawnie obojętne są okoliczności podnoszone przez skarżącą. Z tych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).