III SA/Lu 474/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Stażysta Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 listopada 2013 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wydania informacji z operatu ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz H. K. kwotę 200 zł (dwieście złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] o odmowie wydania H. K. informacji z operatu ewidencji gruntów i budynków. W uzasadnieniu podniesiono, że wnioskiem z dnia [...] lutego 2013 r. H. K. zwróciła się o wydanie kopii protokołów z uwłaszczeń dotyczących działek nr: [...] oraz wyrysu z działek nr: [...] położonych w obrębie [...], gmina K., wskazując, że została pominięta przy uwłaszczeniu gruntów i zamierza złożyć wniosek do sądu o unieważnienie uwłaszczeń, a bez wnioskowanych dokumentów nie może wystąpić do sądu. Organ odwoławczy podniósł, że w myśl art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 ze zm.) informacje zawarte w operacie ewidencji gruntów i budynków są jawne, jednakże dla osób niebędących właścicielami lub władającymi nieruchomością uzyskanie tych informacji jest uzależnione od wykazania własnego, indywidualnego interesu prawnego, uzasadniającego ich wydanie. Kategoria interesu prawnego jest kategorią materialnoprawną i dlatego dla wykazania takiego interesu należy wskazać przepis prawa materialnego zobowiązujący organ do wydania dokumentu. Wniosek H. K. nie spełnił wymogów wynikających z obowiązujących w tym zakresie przepisów ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, zatem nie było podstaw do jego uwzględnienia. Ubocznie organ podniósł, że jeśli skarżąca zamierza wnieść sprawę do sądu o zmianę tytułów własności, to sąd w trakcie postępowania może zwrócić się do Starosty o wydanie niezbędnych dokumentów. W skardze do sądu H. K. podniosła, że od urodzenia, tj. od roku 1947 nieprzerwanie mieszka w domu, który był własnością jej rodziców i utrzymuje gospodarstwa, w tym ponosi wydatki i wszystkie opłaty od 1956 do dnia dzisiejszego. W jej ocenie, powyższe okoliczności przesądzają, że ma prawo do żądania od organu wydania dokumentacji uwłaszczeniowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Dodatkowo wyjaśnił, że składane przez skarżącą oświadczenie, że zamierza wnieść do sądu powszechnego o zmianę tytułów własności ustalonych w trybie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) świadczy o interesie faktycznym. Na podstawie informacji uzyskanych w Starostwie Powiatowym w K. ustalono, że w trybie ww. ustawy własność nabyli: działki nr [...] - brat skarżącej, działki nr [...] – siostra skarżącej, działkę nr [...] – brat i siostra w udziałach po ½. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Na wstępie zauważyć należy, że zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.), informacje o gruntach, budynkach i lokalach zawiera operat ewidencyjny, który składa się z bazy danych ewidencji gruntów i budynków oraz zbioru dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych (mapy, dokumenty uzasadniające wpisy do rejestrów). W myśl art. 20 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej (ust. 1). Ponadto w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: właściciela (a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części); miejsce zamieszkania lub siedzibę osób wymienionych w pkt 1; informacje o wpisaniu do rejestru zabytków; wartość nieruchomości (ust. 2). Można zatem dokonać podziału informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków na dane o charakterze przedmiotowym (o nich mowa w art. 20 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne) oraz dane o charakterze podmiotowym (art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne). Przedstawiony wyżej podział informacji znalazł odzwierciedlenie w przepisach art. 24 ust. 2 - 5 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, regulujących dostęp do informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. W art. 24 ust. 2 ustawodawca przewidział, że informacje zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne, przy czym stosownie do art. 24 ust. 4 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, co do zasady każdy może żądać udostępnienia tych informacji - z zastrzeżeniem przewidzianym w art. 24 ust. 5 tej ustawy. W tym stanie prawnym powszechnie są dostępne - bez konieczności uzasadniania tego dostępu - jedynie te informacje o gruntach, budynkach i lokalach, o których mowa w art. 20 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, czyli dane przedmiotowe. Natomiast stosownie do wspomnianego art. 24 ust. 5 cyt. ustawy, dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane osobowe podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 (a więc także dane o miejscu zamieszkania wymienione w art. 20 ust. 2 pkt 2 oraz inne dane zawierające dane osobowe), to jest dane podmiotowe oraz dane podmiotowo-przedmiotowe wydawane są jedynie na żądanie: właścicieli lub osób fizycznych i prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub lokale będące przedmiotem wypisu; podmiotów publicznych lub podmiotów niebędących podmiotami publicznymi, realizującymi zadania publiczne na podstawie odrębnych przepisów albo na skutek powierzenia lub zlecenia przez podmiot publiczny, które związane są z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu; innych podmiotów, niż wymienione w pkt 1 i 2, które mają interes prawny związany z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu. Odnosząc powyższe zasady dostępu do danych ewidencji gruntów i budynków do okoliczności niniejszej sprawy, zauważyć należy, że jest bezspornym, iż H. K. nie jest ujawniona w ewidencji gruntów i budynków, jako właściciel lub inna osobą, w której władaniu znajdują się nieruchomości wskazane we wniosku, tj. dz. [...] położone w obrębie [...], gmina K. oraz [...]. Jest oczywiste, że nie jest także podmiotem publicznym lub podmiotem niebędącym podmiotem publicznym, realizującym zadania publiczne na podstawie odrębnych przepisów albo na skutek powierzenia lub zlecenia przez podmiot publiczny, które związane są z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu. Nie oznacza to jednak, że H. K., jako osoba nieujawniona w ewidencji gruntów i budynków, nie ma z tej tylko racji interesu prawnego w dostępie do danych zawartych w ewidencji. Podnieść należy, że pojęcie interesu prawnego, użyte w art. 24 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, nie zostało ono zdefiniowane na potrzeby zarówno tej ustawy, jak i ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeksie postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013, poz. 267). Z uwagi na brak definicji legalnej tego pojęcia uzasadnione jest przyjęcie jego rozumienia w znaczeniu bezpośrednim, zgodnie z którym jest to interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Innymi słowy - mieć interes prawny, to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83; wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 159/07, LEX Nr 327773; wyrok NSA z dnia 11 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 145/06). W związku z tym starosta będzie miał obowiązek udostępnić skarżącej dane ewidencji gruntów w postacie kopii protokołów uwłaszczeń i wyrysów zawierające dane osobowe właścicieli nieruchomości lub innych osób, w których władaniu znajduje się nieruchomość (art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne), o ile skarżąca ma interes prawny w uzyskaniu informacji podmiotowo-przedmiotowej związanej z nieruchomością, której dane wpisane są do ewidencji gruntów i budynków (art. 24 ust. 5 tej ustawy). W niniejszej sprawie organ rozpatrujący wniosek o wydanie dokumentów z operatu ewidencji gruntów i budynków jedynie lakonicznie stwierdził, że skarżąca nie ma interesu prawnego w ich uzyskaniu, przy czym całkowicie zaniechał uzasadnienia tej oceny, pomijając ponadto odniesienia się do wyjaśnień udzielonych przez skarżącą w tym zakresie. Zauważyć należy, że H. K. wskazała na okoliczności, które w jej ocenie stanowią podstawę do uznania, że wykazywała swój interes prawny w uzyskaniu informacji podmiotowo-przedmiotowej związanej z konkretnymi działkami gruntu (k. 4 akt administracyjnych). W szczególności skarżąca podniosła, że od urodzenia, do chwili obecnej zamieszkuje w [...], ponosi ciężary związane z opłatami za grunty i budynki, a nadto została niesłusznie pominięta w uwłaszczeniach, wobec czego chce starać się o "unieważnienie rozstrzygnięć" wydanych w trybie określonym w przepisach ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1971 r., Nr 27, poz. 250). Jak wynika z twierdzeń skarżącej, jej żądanie dotyczy tych nieruchomości, co do których istnieje spór o prawo własności pomiędzy nią, a osobami ujawnionymi w ewidencji gruntów i budynków, jako właściciele, przy czym to skarżąca wyłącznie włada tymi nieruchomościami od czasu śmierci jej matki. Taka argumentacja wymagała dokonania przez organy administracji oceny, czy w tej sytuacji starosta ma prawny obowiązek udostępnia skarżącej danych ewidencji gruntów i budynków zawierające dane osobowe podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, oraz wydania wypisów z operatu ewidencyjnego, zawierających takie dane osobowe, co winno być poprzedzone ustaleniem, czy skarżąca jest właścicielem (współwłaścicielem) bądź osobą władającą gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis – w rozumieniu art. 24 ust. 5 pkt. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Jest to okoliczność istotna, bowiem zgodnie z przepisem art. 24 ust. 5 pkt. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane osobowe podmiotów wydaje się między innymi na żądanie osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis. Zastosowanie normy prawnej zawartej w art. 24 ust. 5 pkt. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne nie musi – w okolicznościach konkretnej sprawy – być uzależnione od istnienia w ewidencji wpisu wykazującego dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają. Jakkolwiek bowiem ewidencja obejmuje dane dotyczące właścicieli nieruchomości, a w przypadkach braku takich danych w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają (zob. § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków; Dz.U. Nr 38, poz. 454), to art. 24 ust. 5 pkt. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne nie uzależnia udostępnienia danych ewidencji gruntów i budynków zawierające dane osobowe podmiotów od istnienia w tej ewidencji wpisu wykazującego dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają. Z tych też przyczyn sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest wadliwa, bowiem wydana została z naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7 i 9 k.p.a., a nadto z obrazą art. 77 § 1 k.p.a. Zaskarżona decyzja podjęta została bez należytego wyjaśnienia przepisów prawa, w tym również tych, w oparciu o które należy ocenić interes prawny wnioskodawczyni. W konsekwencji organ zaniechał dokonania niezbędnych ustaleń co do tego, czy skarżącej przysługuje uprawnienie oparte na normie prawnej z art. 24 ust. 5 pkt. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, bądź art. 24 ust. 5 pkt. 3 tej ustawy – z uwagi na posiadania przez skarżącą interesu prawnego w uzyskaniu żądanych dokumentów, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ w pierwszej kolejności ustali, czy skarżącej przysługuje uprawnienie wynikające z art. 24 ust. 5 pkt. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, a w przypadku negatywnego ustalenia w tym zakresie, organ będzie zobowiązany do ustalenie, czy wskazane uprawnienie wynika art. 24 ust. 5 pkt. 3 tej ustawy z uwagi na interes prawny skarżącej, którego ocena będzie wymagać stosownego uzasadnienia w odniesieniu do konkretnych okoliczności sprawy. Z tych wszystkich względów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w pkt. I sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.