III SA/Lu 501/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 21 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 lipca 2023 r. Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako "organ II instancji", "organ odwoławczy" lub "Wojewódzki Inspektor Sanitarny"), po rozpatrzeniu zażalenia P. S. (dalej jako "skarżący", "strona"), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie (dalej "organ I instancji", "Powiatowy Inspektor Sanitarny", "wierzyciel") z dnia 31 marca 2023 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy. Powiatowy Inspektor Sanitarny wystawił w dniu 3 lutego 2023 r. na skarżącego tytuł wykonawczy obejmujący obowiązek poddania jego małoletniego syna I. S. (ur. 5 czerwca 2012 r.) szczepieniom ochronnym przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, odrze, śwince, różyczce, błonicy, tężcowi, krztuścow i poliomyelitis, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt. lit b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657 ze zm.), dalej "ustawa" lub "ustawa o zwalczaniu zakażeń". W dniu 3 lutego 2023 r. organ I instancji złożył do Wojewody Lubelskiego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącego, w związku z uchylaniem się od obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Pismem z dnia 22 lutego 2023 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując na brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia spełniającego wymagania art. 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), dalej: jako "u.p.e.a.", które obejmowały: - niedoręczenie zobowiązanemu upomnienia spełniającego wymagania art. 15 u.p.e.a.; - brak wymagalności obowiązku z uwagi na odroczenie obowiązku szczepień; - nieistnienie obowiązku, z uwagi na fakt, iż brak jest określenia ustawowych wymagań co do zakresu przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego oraz określenie zakresu ingerencji w obowiązek szczepień obwieszczeniem Prezesa GIS, który akt nie jest prawem powszechnie obowiązującym. Postanowieniem z dnia 31 marca 2023 r. organ I instancji oddalił zarzuty skarżącego jako nieuzasadnione. W uzasadnieniu organ wyjaśnił podstawę prawną obowiązku szczepień ochronnych i wskazał, że z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u syna. Wskazał, że pismem z dnia 14 marca 2016 r. (skutecznie doręczonym w dniu 29 marca 2016 r.), skarżący został poinformowany o konieczności realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka oraz regulacjach prawnych dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych. Został również wezwany do stawienia się w terminie natychmiastowym w punkcie szczepień placówki uprawnionej do przeprowadzania obowiązkowych szczepień ochronnych, celem przeprowadzenia lekarskiego badania kwalifikacyjnego oraz poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W upomnieniu z dnia 10 czerwca 2016 r. wezwano natomiast zobowiązanego do zgłoszenia się w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania do lekarza, w celu ustalenia terminów szczepień i ich wykonania oraz o skutkach niewykonania obowiązku. Pismem z dnia 11 kwietnia 2022 r. lekarz Poradni Lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej [...] nr [...] w L. poinformował, że dziecko – I. S. – nie zostało zaszczepione żadną szczepionką od dnia urodzenia oraz że u dziecka nie występują schorzenia uniemożliwiające wykonanie szczepień ochronnych. Natomiast pismem z dnia 25 stycznia 2023 r. wyżej wskazany podmiot leczniczy poinformował, że rodzice dziecka nie uzupełnili szczepień ochronnych oraz że dziecko aktualnie nie posiada przeciwwskazań zdrowotnych do szczepień. Powiatowy Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że wykonanie szczepienia poprzedzone jest badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwskazań do wykonani szczepienia. Przeciwskazania do wykonania obowiązkowego szczepienia lekarskiego stwierdza lekarz zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Powołując się na treść § 8 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2172), organ I instancji wskazał, że wystawione zaświadczenie lekarskie z dnia 12 kwietnia 2017 r. przez lekarza z Centrum Medycznego [...] w L., zawiera informację o "odroczeniu od szczepień objętych kalendarzem", jednak nie wskazano w nim okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwskazanych oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Z tego względu organ uznał, że zaświadczenie nie może stanowić podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji skarżący zarzucił naruszenie: - art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a., poprzez uznanie, że upomnienie z dnia 14 marca 2016 r. (data wskazana przez skarżącego jest błędna, prawidłowa data to 10 czerwca 2016 r.) dokładnie wskazywało obowiązek, który należy zrealizować wraz z pouczeniem o skierowaniu sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego w przypadku jego niewykonania w ciągu siedmiu dni, gdy w rzeczywistości wskazane upomnienie zawierało jedynie wskazanie podstawy prawnej obowiązku, a nie sam skonkretyzowany obowiązek, a nadto wierzyciel w zaskarżonym postanowieniu zupełnie nie odniósł się do kwestii, że upomnienie zostało wysłane zanim część obowiązków, na które wystawiono tytuł wykonawczy, stała się wymagalna; - art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a., poprzez uznanie, że obowiązek szczepień nie jest odroczony, brak jest podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy w aktach sprawy znajduje się dokument potwierdzający odroczenie szczepień i przez okres sześciu lat był on akceptowany przez wierzyciela, jako odraczający obowiązek szczepień i nigdy na wcześniejszym etapie nie był kwestionowany przez wierzyciela; - art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a, poprzez uznanie, iż obowiązek wskazany w tytule wykonawczym istnieje, w sytuacji, gdy obwieszczenie Głównego Inspektora Sanitarnego nie znajduje się w wykazie źródeł prawa wymienionym w art. 87 ust. 1 Konstytucji, co oznacza, że nie może być źródłem prawa i uszczegóławiać obowiązku prawnego szczepień ochronnych, co powinno być czynione wyłącznie w ramach rozporządzeń wydanych na podstawie ustawy; Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia 21 lipca 2023 r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że z uwagi na nieskuteczność podjętych przez wierzyciela działań, wierzyciel wydał w dniu 10 czerwca 2016 r. upomnienie, w którym wezwał stronę do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. poddania dziecka, I. S., obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Przesyłka została doręczona zobowiązanemu w dniu 14 czerwca 2016 r. Przed wydaniem tytułu wykonawczego wierzyciel wielokrotnie zwracał się do podmiotu leczniczego, pod opieką którego był małoletni z prośbą o udzielenie informacji na temat stanu zaszczepienia dziecka, rodzaju brakujących szczepień (dawek), ewentualnie występujących przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych oraz podejmowanych przez podmiot działań wobec prawnych opiekunów dziecka. Według ostatniego pisma z dnia 25 stycznia 2023 r., podpisanego przez lekarza z Poradni Podstawowej Opieki Zdrowotnej przy [...] w L. ul. [...], w L., u dziecka nie uzupełniono szczepień ochronnych przy braku występujących przeciwwskazań do ich wykonania. Organ wyjaśnił, że obowiązek poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 tej ustawy, w stosunku do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecka), odpowiedzialność za wypełnienie tych obowiązków ponoszą rodzice. Szczegółowe unormowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych określają przepisy art. 17-21 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń oraz Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172 ze zm.), które określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne. Uzupełnieniem wyżej przywołanego rozporządzenia jest Program Szczepień Ochronnych, wydawany na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i stanowi źródło obowiązku. Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczególnymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. Jest to akt administracyjny wydawany przez właściwy i kompetentny organ administracji publicznej, realizujący określone zadania publiczne w zakresie zapobiegania chorobom zakaźnym, zawierający informacje oraz wytyczne dotyczące sposobu realizacji obowiązku szczepień ochronnych, w tym wskazujący wiek, w którym dane szczenienie powinno być przeprowadzone, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i jest wiążący dla obywateli. Organ wskazał, że na podstawie art. 17 ust. 9 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, lekarze są zobowiązani do powiadomienia o obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie lekarz dysponujący wiedzą medyczną (w określonym stanie faktycznym) jest w stanie ustalić wynikające ze stanu zdrowia i aktualnej wiedzy medycznej przeszkody lub przesłanki, aktualizujące prawny obowiązek wynikający wprost z przepisów ustawy, nie zaś rodzic, który ze względu na swoje przekonania sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych. Informację o braku zgody na wykonanie szczepień ochronnych u I. S., wierzyciel otrzymał od lekarza z podmiotu leczniczego: [...] nr [...] w L. z [...] w L., który przesyłając dokument: "formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych" (pierwszy z dnia 2 lipca 2015 r.) poinformował, że u dziecka brak jest przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych jak również stwierdził upływ terminu do ich wykonania. Przed wydaniem tytułu wykonawczego wierzyciel zwracał się do podmiotu leczniczego, do którego zapisane było dziecko, o udzielenie informacji na temat stanu zaszczepienia I. S. (ostatnie pismo z dnia 30 marca 2022 r.). Pismem z dnia 25 stycznia 2023 r., lekarz z podmiotu leczniczego, do którego zapisane było dziecko stwierdził, że małoletni nie został poddany zaległym obowiązkowym szczepieniom ochronnym przy jednoczesnym braku informacji na temat ewentualnych przeciwwskazań zdrowotnych do ich wykonania. W skardze na powyższe postanowienie, skarżący zarzucił naruszenie art. 10 § 1 w zw. z art. 9 w zw. z art. 7 w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. i w zw. z art. 33 § 2 pkt 4 i pkt 6 u.p.e.a. poprzez: - uznanie, że upomnienie z dnia 10 czerwca 2016 r. spełniało wymagania prawa, gdy w rzeczywistości upomnienie zawierało jedynie wskazanie podstawy prawnej obowiązku, a nie sam skonkretyzowany obowiązek, co sam organ II instancji przyznał w uzasadnieniu orzeczenia, a nadto w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zupełnie nie odniósł się, podobnie jak organ I instancji do kwestii, że upomnienie zostało wysłane zanim część obowiązków, na które wystawiono tytuł wykonawczy stała się wymagalna, co skutkuje oczywistą wadliwością tak sformułowanego upomnienia; - brak jakiegokolwiek odniesienia się do dokumentu odraczającego szczepienie dziecka znajdującego się w aktach sprawy i wyjaśnienia dlaczego przez okres sześciu lat był on uznawany za podstawę do odroczenia szczepienia, a następnie zostało to zakwestionowane bez jakiegokolwiek ostrzeżenia poprzez wystawienie tytułu wykonawczego, mimo że było to przedmiotem zarzutów sformułowanych w zażaleniu. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że przed wystawieniem tytułu wykonawczego organ administracji powinien najpierw wezwać do wykonania obowiązku, a następnie upomnieć wskazując szczegółowo w upomnieniu, jaki obowiązek wymagalny nie został zrealizowany i w jaki sposób go zrealizować. W upomnieniu wystawionym w dniu 10 czerwca 2016 r. wskazano jedynie, że nie został wykonany obowiązek wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń – organ administracji wskazał jedynie podstawę prawną obowiązku, a nie sam obowiązek. Skarżący podniósł również, że wystawiony tytuł wykonawczy nie może dotyczyć tych szczepień, które w momencie upomnienia nie były jeszcze wymagalne. Tak wystawiony tytuł wykonawczy dotyczy szczepień, wobec których w ogóle pominięto etap upomnienia naruszając tym samym art. 15 u.p.e.a. Skarżący wskazał ponadto, że organy w ogóle nie odniosły się do dokumentu odraczającego szczepienia u syna znajdującego się w aktach sprawy i nie wyjaśniły, dlaczego przez okres sześciu lat był on uznawany za podstawę do odroczenia szczepienia, a następnie zostało to zakwestionowane bez jakiegokolwiek ostrzeżenia, poprzez wystawienie tytułu wykonawczego. Gdyby skarżący otrzymał informację o kwestionowaniu odroczenia zgłosiłby się z synem na badania kwalifikacyjne, co zresztą uczyniono dwukrotnie najpierw 30 marca 2023 r., czego lekarz nie odnotował w dokumentacji medycznej, wizyta miała charakter wizyty szczepiennej, a następnie w dniu 22 czerwca 2023 r. Obecnie dziecko ma odroczony obowiązek szczepień do dnia 22 czerwca 2024 r., o czym niezwłocznie poinformowano wierzyciela i zgłoszono w tym zakresie nowe zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. W piśmie z dnia 18 listopada 2023 r. skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w skardze i dodał, że zakwestionowany wyrokiem TK z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 przepis ustawy o zwalczaniu zakażeń został uchylony z dniem 13 listopada 2023 r. Tym samym brak jest postaw do prowadzenia egzekucji w oparciu o tytuł wykonawczy wydany na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny i usuniętego z sytemu prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 21 lipca 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Sanitarnego oddalające zarzuty P. S. w sprawie egzekucji administracyjnej w związku z uchylaniem się przez skarżącego od obowiązku poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (art. 26 § 1 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym oddala zarzut, uznaje zarzut w całości lub w części, albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w wyniku wystawienia w dniu 3 lutego 2023 r. wobec skarżącego tytułu wykonawczego. Tytuł wykonawczy wystawiony został na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń. Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy). Artykuł 17 ust. 1 ustawy tej stanowi, że osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". W art. 17 ust. 10 ustawy została udzielona delegacja ustawowa ministrowi właściwemu do spraw zdrowia określenia, w drodze rozporządzenia min: 1) wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych; 2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby. W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega sczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Zgodnie z § 5 rozporządzenia, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu zakażeń. Komunikat określa szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym. Z powyższych przepisów wynika, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu wynika bezpośrednio z mocy przepisów ustawowych i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy – Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem jest przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Program Szczepień Ochronnych zawiera jedynie specjalistyczne informacje z zakresu medycyny, dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczepienia, w tym szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą, nie stanowi natomiast o obowiązku szczepień ochronnych. Jak wskazuje się też w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyroki w sprawach, sygn. akt: II OSK 2772/19, II GSK 2399/15 CBOSA) – okoliczność, że w § 3 rozporządzenia sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych został wyznaczony termin maksymalny wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że to po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Nie sposób z brzmienia poszczególnych jednostek redakcyjnych § 3 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych wnioskować, że osoby które powinny poddać się obowiązkowemu szczepieniu, mogą poddać się jemu w dowolnym wybranym przez siebie czasie. Zniweczyłoby to bowiem cel, którymi kierował się ustawodawca wprowadzając szczepienia obowiązkowe, a więc zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowania działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie. Poza sporem jest, że I. S. ur. 5 czerwca 2012 r. nie został zaszczepiony przeciwko żadnej z chorób zakaźnych wymienionych w tytule wykonawczym mimo, że upłynęły już terminy podania poszczególnych dawek szczepionek określone w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego. Oznacza to, że obowiązek poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym stał się wymagalny. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego zostało poprzedzone upomnieniem z dnia 10 czerwca 2016 r., doręczonym skarżącemu 14 czerwca 2016 r. (okoliczność niesporna), w którym organ wezwał skarżącego do wykonania obowiązku względem małoletniego syna I. S. wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zwalczaniu zakażeń. W ocenie sądu, wysłane do strony upomnienie spełnia wymogi, o których mowa w art. 15 u.p.e.a. Stosownie do tego przepisu, egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Wbrew twierdzeniom skarżącego, niewskazanie w upomnieniu konkretnych szczepień, które powinny być u dziecka wykonane, nie świadczy o jego wadliwości. Zgodnie z art. 15 u.p.e.a. konieczne jest, aby upomnienie zawierało wezwanie do wykonania obowiązku, informację o zagrożeniu skierowania na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku. Z kolei zgodnie z przepisami wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 15 § 3e u.p.e.a. rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz. U. poz. 2194), upomnienie powinno zawierać treść obowiązku i wezwanie do wykonania obowiązku. Powyższe przepisy nie przewidują zatem obowiązku wskazania w upomnieniu konkretnych szczepień. Skarżący pomija zaś, że to szczepienie stanowi sedno obowiązku, a upomnienie zaś jest środkiem mającym za zadanie doprowadzenie do dobrowolnego wykonania tego obowiązku i w konsekwencji zaszczepienia dziecka. W upomnieniu przesłanym do strony wskazano treść obowiązku – poddanie szczepieniom ochronnym, podstawę prawną obowiązku oraz pozostałe wymagane dane. Zobowiązano też opiekuna prawnego małoletniego do stawienia się z dzieckiem do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w ciągu siedmiu dni od daty jego doręczenia celem ustalenia terminów szczepień ochronnych, a następnie wykonania brakujących szczepień w terminie ustalonym przez lekarza. Zasadą jest również, że upomnienie tylko jednokrotnie przypomina zobowiązanemu o powinności wykonania danego obowiązku pod rygorem jego przymusowego prawnego wyegzekwowania. W ocenie sądu, nie budzi również jakichkolwiek wątpliwości okoliczność uchylania się przez skarżącego od poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jak wynika z akt sprawy, pierwszy formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych organ I instancji otrzymał od podmiotu leczniczego, do którego zapisane było dziecko w dniu 2 lipca 2015 r., z informacją o braku karty szczepień u dziecka (kolejne w dniu 4 lipca 2016 r., 23 stycznia 2017 r., 26 czerwca 2017 r., 5 stycznia 2018 r., 30 marca 2018 r.). W piśmie tym nie zawarto jednocześnie informacji o ewentualnie występujących przeciwwskazaniach do wykonania szczepień. W aktach sprawy znajduje się dokumentacja medyczna małoletniego, z której wynika, że przy okazji wizyt związanych z infekcjami, lekarz wielokrotnie przeprowadzał rozmowy z opiekunami prawnymi dziecka na temat szczepień ochronnych i że rodzice nie wyrażają zgody na ich wykonanie. Przed wydaniem tytułu wykonawczego wierzyciel kilkukrotnie zwracał się do podmiotu leczniczego, do którego zapisane było dziecko, o udzielenie informacji na temat stanu zaszczepienia I. S.. [...] nr [...] w L., Poradnia Lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej w L. wielokrotnie informował organ I instancji o niedopełnieniu przez opiekunów prawnych obowiązku szczepienia małoletniego, braku wykonania jakichkolwiek szczepień i braku przeciwwskazań – pisma z dnia 8 lutego 2017 r., 5 kwietnia 2022 r., 25 stycznia 2023 r. W ocenie sądu, wbrew twierdzeniom strony, do dnia wydania zaskarżonego postanowienia strona nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o występowaniu długotrwałych przeciwwskazań do szczepień ochronnych u dziecka. Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (ust. 4). Zgodnie zaś z art. 17 ust. 2 tej ustawy, w przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. O realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do podania szczepionki dziecku decyduje zatem każdorazowo wyłącznie lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania lub inne względy sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych w okresach uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone tylko przez lekarza, do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r., lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. W aktach rozpoznawanej sprawy znajduje się wystawione przez lekarza specjalistę otolaryngologa, alergologa Centrum Medycznego [...] w L. zaświadczenie lekarskie z dnia 12 kwietnia 2017 r., w którym rozpoznano u małoletniego atopowe zapalenie skóry i jako cel wydania zaświadczenia wskazano "odroczenie od szczepień objętych kalendarzem". Zauważyć jednak należy, że powyższe zaświadczenie nie zawiera informacji wymaganych § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. Nie wskazano w nim okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Nie można również uznać, że zaświadczenie takie może zostać wystawione bezterminowo, skoro zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. lekarz specjalista ma obowiązek odnotowania w dokumentacji medycznej okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Tymczasem w informacji z dnia 18 kwietnia 2018 r. podmiotu leczniczego, do którego zapisane było dziecko, nadesłanej wraz z powyższym zaświadczeniem, wskazano, że małoletni ma odroczone obowiązkowe szczepienia ochronne z powodu atopowego zapalenia skóry, bez wskazania terminu odroczenia. Ten sam podmiot, w piśmie z dnia 5 kwietnia 2022 r. poinformował jednak, że małoletni nadal nie został zaszczepiony żadną szczepionką, że zgłasza się na badania przesiewowe, bilanse i wizyty lekarskie w związku z chorobą, podczas których rodzice są informowani o obowiązkowych szczepieniach ochronnych oraz że u dziecka nie występują schorzenia uniemożliwiające wykonanie szczepień ochronnych. Także z informacji podmiotu leczniczego z dnia 25 stycznia 2023 r. wynika, że aktualnie dziecko nie posiada przeciwskazań do szczepień. Również dołączony przez skarżącego do zażalenia na postanowienie organu I instancji dokument "Historia zdrowia i choroby" z dnia 30 marca 2023 r. w żaden sposób nie odnosi się do szczepień dziecka ani przeciwwskazań do ich wykonania u małoletniego I. S.. Stanowi jedynie o wystawieniu skierowania do poradni neurologicznej i alergologicznej z uwagi na informacje podane przez rodziców w wywiadzie chorobowym, co nie jest jednoznaczne z zaistnieniem przeciwskazań do wykonania szczepień. Także przedstawione zaświadczenie z dnia 30 maja 2023 r. o zaplanowanej wizycie dziecka w poradni alergologicznej na dzień 14 listopada 2023 r. nie jest równoznaczne z występowaniem przeciwwskazań do przeprowadzenia szczepień. Dodać należy, że w toku postępowania sądowego skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających istnienie przeciwskazań u małoletniego do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. W tych okolicznościach, w świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów, nie ulega wątpliwości, że syn skarżącego nie był zaszczepiony mimo braku przeciwwskazań do szczepienia stwierdzonych przez lekarza. Obowiązek skarżącego poddania małoletniego szczepieniom ochronnym istnieje, jest wymagalny i na dzień wniesienia skargi, co wynika wprost z akt sprawy, nie został wykonany. W ocenie sądu, powyższej oceny nie zmienia powoływany przez skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19 (opublikowanym w Dz.U. z dnia 12 maja 2023, poz. 909). W wyroku tym Trybunał orzekł w pkt I, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie w pkt II wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Szczególnego podkreślenia wymaga, że na dzień wydania zaskarżonego postanowienia przepis ten obowiązywał. Jednocześnie zauważyć należy, że sytuacja, w której Trybunał Konstytucyjny uznał dany przepis za niekonstytucyjny wraz z odroczeniem terminu jego mocy obowiązywania, oznacza wprawdzie jego obowiązywanie, jednak jego stosowanie w tym okresie powinno być zawsze przedmiotem analizy. Jak wskazuje się w orzecznictwie (por. np. wyroki w sprawach sygn. akt: II FSK 190/16, I GSK 900/18, czy II GSK 230/12, CBOSA) orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego odraczające utratę mocy obowiązującej przepisu nie powoduje automatycznego skutku w postaci, czy to obowiązku dalszego stosowania tego przepisu przez sądy, czy też odmowy jego stosowania. Należy zawsze rozważyć powody, dla których Trybunał odroczył utratę mocy przepisu naruszającego zasady konstytucyjne, rodzaj tego naruszenia i znaczenie tego przepisu dla systemu prawa. W powyższym wyroku Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował samego obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym (zob. pkt 5 uzasadnienia prawnego wyroku TK). Wprawdzie Trybunał wskazał, że komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy oraz zaznaczył, że niedopuszczalna jest sytuacja, gdy treść obowiązku jest współkształtowana komunikatem GIS, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego, to zauważył jednak, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał zasugerował w pierwszej kolejności dostosowanie stanu prawnego poprzez zmianę rozporządzenia. Jednocześnie Trybunał zdecydował się na określenie w wyroku innego terminu (6 miesięcy) utraty mocy obowiązującej przepisów we wskazanym zakresie, w celu zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Zawarcie klauzuli odraczającej utratę mocy obowiązującej przepisu, w świetle art. 190 ust. 3 Konstytucji RP ma charakter wyjątkowy, ponieważ zasadą pozostaje wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dniem jego ogłoszenia. Oznacza to, że realizacja przez sądy gwarancji konstytucyjnych – na gruncie istniejącego stanu normatywnego zakładającego przez określony czas obowiązywanie niekonstytucyjnego przepisu – stawia zarazem wyzwania i możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją (zob. wyrok TK z dnia 27 października 2004 r., sygn. akt SK 1/04, OTK-A 2004 Nr 9, poz. 96). Z tych też przyczyn w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, zgodnie z którym sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (zob. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 87/18 i powołane w nim orzeczenia). Trybunał powołał w omawianym wyroku art. 47 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji, w myśl którego ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Nie można jednak pomijać, że szczepienia ochronne są podstawową formą zapobiegania i zwalczania chorób zakaźnych, a na mocy art. 68 ust. 4 Konstytucji RP władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska. Jednym z przejawów zapobiegawczej formy ochrony zdrowia są właśnie szczepienia ochronne. W ocenie sądu odmowa zastosowania wskazanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów spowodowałaby powstanie luki prawnej i zamknęłaby drogę do rozstrzygania w zakresie wykonania ustawowego obowiązku polegającego na poddaniu małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Naruszałoby to tym samym prawo dziecka do profilaktycznego świadczenia zdrowotnego służącego zapobieganiu wystąpienia chorób zakaźnych, co mogłoby skutkować zachorowaniem lub utratą zdrowia, a to z kolei narusza dobro dziecka i jest sprzeczne z interesem społecznym. Z tych względów, biorąc pod uwagę przedmiot niniejszej sprawy i wskazaną w wyroku TK potrzebę zapewnienia ciągłości realizacji szczepień ochronnych, należało uznać, że obowiązek wykonania szczepienia ochronnego był wymagalny. Odnosząc się natomiast do obowiązującego od 1 października 2023 r. rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077) i występujących w nim różnic w zakresie schematu szczepień w stosunku do Programu Szczepień Ochronnych, w oparciu o który wskazano w tytule wykonawczym brakujące szczepienia i termin ich wykonania, stwierdzić należy, że nie maja one żadnego wpływu na wynik rozpatrywanej sprawy, bowiem dziecko skarżącego od urodzenia nie zostało poddane jakimkolwiek szczepieniom ochronnym. W tych okolicznościach zarzuty skargi co do naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 9 w zw. z art. 7 w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. i w zw. z art. 33 § 2 pkt 4 oraz art. 15 u.p.e.a. uznać należy za chybione. Reasumując stwierdzić należy, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym, jest obowiązkiem wynikającym z ustawy. Jednocześnie brak jest przepisu, który wyłączałby obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom tylko ze względu na możliwe hipotetyczne powikłania Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Syn skarżącego podlega obowiązkowi szczepień ochronnych przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym z dnia 3 lutego 2023 r. Opiekę nad małoletnim sprawuje m.in. skarżący będący jego ojcem. Na nim więc spoczywa odpowiedzialność wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń. Tytuł wykonawczy z dnia 3 lutego 2023 r. spełnia wymogi z art. 27 u.p.e.a. i został wystawiony według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1856). W ocenie sądu organy podjęły wszelkie czynności, aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy i ustalić w jakich okolicznościach doszło do niepoddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Materiał dowodowy był zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia i stan faktyczny nie budzi żadnych wątpliwości. W konsekwencji, stanowisko w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowe. Mając na uwadze powyższe sąd oddalił skargę jako bezzasadną, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu – sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.