III SA/Lu 542/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (spr.),, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] września 2009 r., znak: [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L., po rozpatrzeniu odwołania J. K., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], o braku podstawi do stwierdzenia choroby zawodowej. "alergiczny nieżyt nosa". W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż J. K. w latach 1974 do 1986 pracowała na stanowisku nauczyciela akademickiego w Akademii Medycznej w L., a od roku 1986 do końca 2006 zatrudniona była w Ośrodku Opiekuńczo-Adopcyjnym w L. jako pedagog. W ramach swojej pracy przeprowadzała rozmowy z kandydatami na rodziców adopcyjnych, wywiady środowiskowe kandydatów na rodziców adopcyjnych w miejscu ich zamieszkania analizowała również dokumentacje, dotyczącą sytuacji dziecka w placówce opiekuńczo¬wychowawczej . W latach 1990 - 2000 miejscem wykonywanej pracy był lokal w budynku przy ulicy C. [...] w L. Pomieszczenie to miało powierzchnię 54 m2, wysokości 3,30 m i znajdowało się około 1 m poniżej przyległego terenu. Jak wynika z kontroli przeprowadzonej w dniu 23 września 1999 r. przez przedstawiciela Państwowej Inspekcji Pracy w pomieszczeniu nie było sprawnej wentylacji, część okien ze względu na zły stan techniczny (okna stare, drewniane) nie mogło być otwieranych. Umiejscowienie lokalu oraz brak koniecznej wentylacji powietrza, brak odpowiedniej izolacji termicznej i przeciwwilgociowej sprzyjał zawilgoceniu oraz zagrzybieniu powierzchni pionowych ścian przyległych do gruntu. Mimo stwierdzenia zagrzybienia pomieszczeń biurowych nie były wykonywane badania mykologiczne, które pozwoliłyby na określenie gatunku grzyba. W roku 2000 Ośrodek Opiekuńczo - Adopcyjny zmienił swoją siedzibę na lokal przy ulicy P. [...] w L., gdzie panują właściwe warunki pracy. Z powyższego zdaniem organu odwoławczego wynika, iż J. K. w latach 1990-2000 była narażona na czynnik szkodliwy dla zdrowia, a mianowicie zaliczyć grzyby pleśnie. Brak jest jednak szczegółowych danych do jakiego gatunku należały grzyby występujące w lokalu na C. [...]. Ponadto u Pani J. K. nie były orzekane przeciwwskazania do wykonywanej pracy w trakcie zatrudnienia w Ośrodku Opiekuńczo - Adopcyjnym w L. W związku z podejrzeniem wystąpienia choroby zawodowej w postaci alergicznego nieżytu nosa J. K. została skierowana do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. Ośrodek dokonał rozpoznania choroby zawodowej na podstawie m.in. anamnezy, komisyjnego badania laryngologicznego, badań pomocniczych (audiometrii progowej, zdjęć zatok), oznaczenia poziomu IqE całkowitego i specyficznego dla traw, pyłków kwiatów, grzybów pleśniowych, posiewu, wymazu z nosa, testów skórnych z lat wcześniejszych, badań spirometrycznych płuc, analizy kserokopii dokumentacji leczniczej z poradni alergologicznej, poradni lekarza rodzinnego, poradni dermatologicznej, zaświadczeń o leczeniu, kserokopii karty informacyjnej z leczenia szpitalnego na Oddziale Alergologicznym Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w L. w grudniu 2000 r., kserokopii kart informacyjnych leczenia sanatoryjnego. W dniu [...] lipca 2007 r. jednostka orzecznicza I stopnia wydała orzeczenie, z którego wynika, iż u skarżącej nie rozpoznano choroby zawodowej "alergicznego nieżytu nosa". Stwierdzono u niej alergie na pyłki traw, drzew, niektóre chwasty, orzechy, fasolę, co nie jest alergią zawodową, zaś wykonane testy alergiczne na grzyby pleśniowe dały wyniki ujemne. Od orzeczenia lekarskiego WOMP w L. J. K. wniosła odwołanie i wystąpiła z wnioskiem o przeprowadzenie powtórnego badania przez jednostkę orzeczniczą drugiego stopnia. Z orzeczenia lekarskiego wydanego przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z dnia [...] lutego 2008 r. wynika, iż jednostka orzecznicza drugiego stopnia nie rozpoznała u skarżącej choroby zawodowej w postaci alergicznego nieżytu nosa. Jak wynika z uzasadnienia orzeczenia: "badaniem laryngologicznym stwierdzono przewlekłe zapalenie zatok szczękowych niewielkiego stopnia, skrzywienie przegrody nosowej, przewlekły stan zapalny błony śluzowej gardła i krtani ( ... ) wyniki badań laboratoryjnych, testów alergologicznych w tym uwzględniających narażenie na stanowisku pracy, stwierdzony charakter zmian patologicznych w obrębie górnych dróg oddechowych nie upoważnia do uznania związku przyczynowo skutkowego pomiędzy chorobą a warunkami pracy". Na tej podstawie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. wydał decyzję z [...] lipca 2009 r., w której nie stwierdził u J. K. choroby zawodowej - tj. alergicznego nieżytu nosa. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji podniósł, że mimo narażenia zawodowego orzeczenia jednostek orzeczniczych obydwu stopni nie wykazały istnienia choroby zawodowej w postaci alergicznego nieżytu nosa. W odwołaniu od powyższej decyzji J. K. podniosła, iż przypadek jej choroby został potraktowany marginalnie, badanie zaś przeprowadzone przez jednostkę orzeczniczą drugiego stopnia skupiło się głównie na "powszechnie dostępnych alergenach takich jak trawy, chwasty, drzewa, pokarmy", którym - zdaniem odwołującej się poświecono ¾ czasu diagnostycznego. Diagnostyka przeprowadzona przez jednostki orzecznicze nie została ukierunkowana na zakażenie grzybem Candida. Uzasadniając rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji organ odwoławczy stwierdził, że jak wynika z badań jakim została poddana odwołująca się, a także szczegółowe uzasadnienie orzeczeń nie dają podstaw by uznać, iż jej sprawa została potraktowana przez jednostki orzecznicze marginalnie. Natomiast zarzut, dotyczący czasu poświęconego diagnostyce alergenów uczulających J. K. nie należy do kompetencji Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych wskazuje podmioty, które są właściwe jako jednostki orzecznicze pierwszego stopnia oraz podmioty będące jednostkami orzeczniczymi drugiego stopnia. Jeżeli ustawodawca uznał fachowość kompetencje tych jednostek do rozpoznawania chorób zawodowych, nie ma podstaw by zarzucać brak właściwego przeprowadzenia badań w jednostkach do tego specjalnie powołanych, tym bardziej, iż lekarze tam pracujący muszą spełniać określone prawem kwalifikacje. W tym stanie rzeczy organ uznał, że wobec treści prawidłowo wydanych i należycie uzasadnionych orzeczeń jednostek orzeczniczych obydwu stopni wskazujących brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u odwołującej się, organy Inspekcji Sanitarnej nie mogły wydać odmiennego rozstrzygnięcia. W skardze na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. K. podniosła szereg zarzutów, których istota sprowadza się do kwestionowania ustaleń poczynionych przez organy administracji publicznej i jednostki orzecznicze. W szczególności skarżąca podniosła, iż decyzje zostały oparte tylko na testach punktowych w zakresie pyłków traw, chwastów, drzew oraz grzybów pleśniowych, nie przeprowadzono natomiast diagnostyki w kierunku zakażenia ogólnoustrojowego grzybem Candida. Ponadto nie przeprowadzono również wywiadu na temat warunków pracy oraz jej charakteru. Skarżąca zarzuciła również organom, że w swych ustaleniach nie uwzględniły w należytym stopniu dokumentacji medycznej potwierdzającej fakt leczenia się skarżącej na choroby o podłożu alergicznym. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo stwierdził, iż wbrew zarzutom podniesionym w skardze decyzje zostały wydane w oparciu o rzetelną analizę całokształtu materiału dowodowego, a orzeczenia jednostek orzeczniczych uwzględniały dokumentację medyczną przedstawioną przez skarżącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organ administracji publicznej nie dopuścił się naruszeń prawa, które uzasadniałyby usunięcie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. W aktualnym stanie prawnym, obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej do sądu decyzji przesłanki i procedurę stwierdzania chorób zawodowych regulują przepisy art. 235-2371 ustawy z 26 czerwca 1976 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Oznacza to, że uznanie danego schorzenia za chorobę zawodową może nastąpić przy spełnieniu dwóch warunków. Po pierwsze musi to być choroba wymieniona w wykazie, stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Po drugie konieczne jest stwierdzenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy chorobą a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Ustalenia w powyższym zakresie wymagają wiedzy specjalistycznej z zakresu medycyny pracy, stąd rozporządzenie wykonawcze powierzyło orzecznictwo w zakresie chorób zawodowych lekarzom, posiadającym określone odrębnymi przepisami kwalifikacje, zatrudnionym w jednostkach orzeczniczych, określonych w rozporządzeniu. Celem zagwarantowania wnikliwej oceny przesłanek zaistnienia choroby zawodowej oraz zapewnienia możliwości obrony swych praw osobie niezadowolonej z opinii specjalisty, rozporządzenie, wzorem poprzednich regulacji, wprowadza dwustopniową strukturę jednostek orzeczniczych (§ 5). W przedmiotowej sprawie u skarżącej wystąpiło podejrzenie choroby zawodowej w postaci alergicznego nieżytu nosa, wymienionej pod poz. 12 w wykazie chorób zawodowych. Czynnikiem szkodliwym dla zdrowia miały być przede wszystkim grzyby pleśniowe działające alergizująco. Skarżąca podnosiła, że przez wiele lat wykonywała prace biurowe w pomieszczeniach nie posiadających właściwej izolacji termicznej i przeciwwilgociowej, wskutek czego pomieszczenia te uległy zagrzybieniu. Organy Inspekcji Sanitarnej oparły się w swoich rozstrzygnięciach na orzeczeniach lekarskich jednostek orzeczniczych obydwu stopniu. W orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. z [...] lipca 2007 r. nie rozpoznano choroby zawodowej. Jak wskazano w uzasadnieniu: "Stwierdzona u pacjentki w wyniku wykonywanych testów skórnych alergia na pyłki traw, drzew, niektóre chwasty, orzechy, fasolę, nie jest dla niej alergią zawodową. Są to alergeny powszechne dla ogółu populacji. Wykonane testy alergiczne na grzyby pleśniowe wszystkie dały wyniki ujemne". Ustalenia te potwierdza orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej drugiego stopnia – Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, z dnia [...] stycznia 2008 r. Jak stwierdzono w uzasadnieniu: "Wyniki badań laboratoryjnych, testów alergologicznych w tym uwzględniające narażenie na stanowisku pracy, stwierdzany charakter zmian patologicznych w obrębie górnych dróg oddechowych nie upoważnia do uznania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy chorobą a warunkami pracy". Ponadto, w związku z podnoszonymi przez skarżącą zastrzeżeniami co do prawidłowości oceny dokonanej w orzeczeniu Instytutu w Sosnowcu, organ I instancji zwrócił się o dodatkowe wyjaśnienia do tej jednostki. W odpowiedzi, udzielonej pismem z dnia 3 lipca 2009 r. Instytut stwierdził m.in.: "Nie negujemy narażenia pacjentki w środowisku pracy na wysokie stężenia aeroalergenów w postaci grzybów pleśniowych, w związku z zagrzybieniem pomieszczeń, jednak przeprowadzone badania nie ujawniły skutków zdrowotnych takiej ekspozycji. Wykazany dodatni odczyn skórny z Alternaria tenuis jest tylko dowodem styczności z tym mikroorganizmem a nie objawem choroby (...). Przeprowadzony u pacjentki test prowokacji swoistej z wyciągiem antygenowym Alternaria tenuis nie spowodował żadnej manifestacji reakcji alergicznej, taką reakcję obserwowano natomiast w teście z pyłkami drzew. Podkreślana przez pacjentkę obecność drożdżaków z rodzaju Candida, a także patogennej flory bakteryjnej z rodzaju Staphylococcus aureus nie wykazuje żadnego związku przyczynowo-skutkowego z warunkami w środowisku pracy zawodowej i narażeniem na wskazane powyżej grzyby pleśniowe. Dokumentacja medyczna w tym zakresie nie ma wpływu na orzekanie w kontekście patologii zawodowej". W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja musi być uznana za prawidłową. Wobec jednoznacznych, jasnych i prawidłowo uzasadnionych orzeczeń dwóch wyspecjalizowanych jednostek orzeczniczych, stwierdzających brak związku pomiędzy warunkami pracy a schorzeniem skarżącej, rozstrzygnięcie organu w sprawie rozpoznania choroby zawodowej nie mogło być inne. Orzeczenie lekarskie wydawane w sprawach chorób zawodowych przez jednostki orzecznicze określone w rozporządzeniu wykonawczym ma charakter dowodu z opinii biegłego (art. 84 KPA) w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy Inspekcji Sanitarnej. Podlega zatem, zgodnie z art. 80 KPA ocenie organu, który wydaje na jego podstawie decyzję administracyjną (por. wyrok WSA w Warszawie z 16 stycznia 2006 r., I SA/Wa 1221/04, LEX nr 194428). Należy jednak wskazać, że ocena stanu zdrowia osoby, co do której zachodzi podejrzenie występowania choroby zawodowej, wymaga specjalistycznej wiedzy, którą nie dysponują ani orzekające w sprawie organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ani sąd administracyjny, kontrolujący zgodność z prawem rozstrzygnięć podjętych przez te organy. Organ lub sąd mogą zakwestionować orzeczenie jednostki orzeczniczej w sytuacji, gdyby było ono niewłaściwie uzasadnione lub zawierało wnioski sprzeczne z logiką i doświadczeniem życiowym. W sytuacji jednak, gdy orzeczenia są jasne i przekonująco uzasadnione, ani organ, ani sąd administracyjny nie dysponują wiedzą, pozwalającą na kwestionowanie merytorycznych ustaleń podjętych w orzeczeniach. W tym stanie rzeczy nie mają uzasadnionych podstaw zarzuty skarżącej, sprowadzające się do wadliwości ustaleń faktycznych organów orzekających w sprawie. Organy Inspekcji Sanitarnej przeprowadziły prawidłowe postępowanie wyjaśniające, zasięgnęły opinii dwóch wyspecjalizowanych jednostek orzeczniczych, co więcej, uzyskały dodatkowe wyjaśnienia wobec podnoszonych przez skarżącą zarzutów nierzetelności orzeczenia lekarskiego Instytutu w Sosnowcu. Wbrew twierdzeniom skarżącej z opinii i pisma Instytutu w Sosnowcu z 3 lipca 2009 r. wynika, że brał on również pod uwagę obecność w organizmie skarżącej grzybów z rodzaju Candida, o czym świadczy przytoczony wyżej fragment pisma. W tym stanie rzeczy należy uznać, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Chociaż skarżąca cierpi na schorzenie wymienione w wykazie chorób zawodowych, to wnikliwe przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie wykazało związku pomiędzy schorzeniem, a warunkami środowiska pracy. W związku z tym nie zostały spełnione określone w art. 2351 Kodeksu pracy przesłanki uznania schorzenia za chorobę zawodową. W tym stanie rzeczy, w braku przesłanek do uwzględnienia skargi, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 lipca 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (|Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd skargę oddalił.