III SA/Lu 553/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski,, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Referent Monika Kutarska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 maja 2008 r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z ewidencji instruktorów 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 107 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 105 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania K. P. od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] o skreśleniu z ewidencji instruktorów, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji ustalił mianowicie, iż K. P. prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] kwietnia 2007 r. [...] skazany został za czyn z art. 86 § 1 kodeksu wykroczeń czyli za wykroczenie przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Po zakończeniu postępowania dowodowego organ I instancji orzekł o wykreśleniu K. P. z ewidencji instruktorów, w której dotychczas figurował on pod pozycją [...], a był do niej wpisany na mocy decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2000 r. Nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że skreślenie instruktora z ewidencji instruktorów następuje w przypadku zaistnienia choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 107 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Następuje to wówczas, gdy instruktor nie spełnia warunków określonych w art. 105 ust. 2 pkt 1-6, jeśli nie przedstawi orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem lub orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, jeśli w wyznaczonym terminie nie zda egzaminu, o którym mowa w art. 108 ust. 2 pkt 2 i jeśli dopuści się rażącego naruszenia przepisów w zakresie szkolenia. Dla niniejszej sprawy znaczenie ma pierwsza z przesłanek, a mianowicie niespełnianie warunków określonych w art. 105 ust. 2 pkt 1-6 ustawy. Chodzi tu o warunki, jakie muszą spełnić kandydaci na instruktorów (oprócz wymogu minimum średniego wykształcenia), a mianowicie warunek legitymowania się przez okres minimum trzech lat uprawnieniami do kierowania pojazdami określonego rodzaju (pkt 2), warunek przedstawienia orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem (pkt 3), warunek ukończenia kursu kwalifikacyjnego (pkt 4), warunek zdania egzaminu przed komisją powołaną przez wojewodę (pkt 5) i warunek bycia niekaranym wyrokiem sądu za przestępstwo lub wykroczenie przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym (pkt 6). Skarżący jest wpisany do ewidencji instruktorów, pod pozycją [...] i jest uprawniony do szkolenia kandydatów na kierowców w zakresie prawa jazdy kategorii A, B i T. Od [...] maja 2007 r. przestał jednak spełniać jedną z przesłanek warunkujących legitymowanie się statusem instruktora jazdy, bowiem w tym dniu uprawomocnił się wyrok sądowy skazujący go za wykroczenie przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Skazanie prawomocnym wyrokiem jest bezsporne, ponieważ w aktach sprawy znajduje się uwierzytelniona kserokopia wyroku Sądu Rejonowego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2007 r. [...] opatrzona klauzulą prawomocności. W wyroku tym Sąd wyraźnie stwierdził, że skarżący w dniu [...] września 2006 r. dopuścił się czynu, którym "spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym". Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji, że nie jest rolą organów administracji publicznej ocena znamion wykroczenia lub przestępstwa, w tym również elementu winy sprawcy. Te kwestie ocenia sąd i tylko w postępowaniu sądowym można je rozstrzygać. Prawomocny wyrok sądu jest wiążący dla wszystkich, i jeżeli przepis prawa z prawomocnym wyrokiem sądu wiąże jakieś inne skutki - tak, jak w sprawie dotyczącej uprawnień instruktorów jazdy - to obowiązkiem organu administracji publicznej, stosującego te przepisy, jest uwzględnienie orzeczenia sądu. Z tych powodów wyjaśnienia skarżącego na temat przebiegu wypadku drogowego i roli jego uczestników nie mają żadnego wpływu na ocenę sprawy jego uprawnień instruktora jazdy. W ocenie Kolegium na byt zaskarżonej decyzji nie ma też wpływu zarzut odwołania o niekonstytucyjności art. 105 ust. 2 pkt 6 Prawa o ruchu drogowym. Przepis ten - wbrew wywodom skarżącego - nie został jeszcze uznany za niezgodny z Konstytucją RP. Z opisanych wyżej względów kolegium stwierdziło, że zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa materialnego. Kolegium nie dopatrzyło się też w postępowaniu pierwszoinstancyjnym żadnego uchybienia przepisom proceduralnym, które miałyby wpływ na ocenę sprawy. Na decyzję organu odwoławczego K. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych, tj. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ponadto w toku postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło zasady ogólne postępowania administracyjnego, które nakazują organom administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także zapewnić czynny udział strony w postępowaniu, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wskazał również, że organy obu instancji, rozstrzygając w spawie, nie dokonały pełnej interpretacji przepisów prawnych funkcjonujących w polskim systemie prawnym mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Dokonując interpretacji normy prawnej będącej podstawą wydania decyzji nie uwzględniły one podstawowych zasad konstytucyjnych. Zaskarżona decyzja jest sprzeczna z Konstytucją RP, a w szczególności z zasadą państwa prawnego, zasadą równości wobec prawa, zasadą proporcjonalności (art. 2 Konstytucji RP oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). W przedmiotowej sprawie istotne jest, że funkcjonariusz policji może za wykroczenie przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym ukarać mandatem karnym, bądź wystąpić do sądu z wnioskiem o ukaranie. Sam sprawca wykroczenia może również w myśl zasad rządzących postępowaniem w sprawach o wykroczenia odmówić przyjęcia mandatu karnego lub nie zapłacić w wyznaczonym terminie grzywny nałożonej mandatem zaocznym. Jeżeli instruktor zostanie ukarany mandatem w postępowaniu mandatowym - nie zostanie wykreślony z ewidencji instruktorów i będzie mógł nadal wykonywać swój zawód. Natomiast, gdy za takie samo wykroczenie zostanie ukarany przez sąd - wówczas zostanie z niej wykreślony, co jest równoznaczne z niemożnością dalszego wykonywania zawodu. Zatem wyłącznie w zależności od trybu ukarania sprawcy za takie samo wykroczenie różne są konsekwencje z punktu widzenia uprawnień do bycia instruktorem nauki jazdy, co stoi w oczywistej sprzeczności z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa, tym bardziej, iż tryb ukarania sprawcy wykroczenia może być niezależny od jego woli. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do art. 1 § 2 tej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit. a-c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchyleniu podlega decyzja lub postanowienie, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżonej decyzji należy zarzucić naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego określoną w art. 145a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt K 30/07 (Dz. U. z 2008 r. nr 37, poz. 214), stwierdził, że przepis art. 105 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), w części zawierającej zwrot "lub wykroczenie", jest niezgodny z art. 2, art. 32 oraz z art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Z treści zarówno decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2007 r., jak i decyzji Starosty z dnia [...] lipca 2007 r. o skreśleniu K. P. z ewidencji instruktorów wynika, że przepis art. 105 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.), objęty przytoczonym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, stanowił podstawę prawną zawartego w nich rozstrzygnięcia o skreśleniu K. P. z ewidencji instruktorów. Stosownie do art. 145a § 1 k.p.a. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja, może stanowić podstawę wznowienia postępowania. W myśl powołanego powyżej art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W przypadku podstawy wznowienia postępowania administracyjnego przewidzianej w art. 145a § 1 k.p.a. należy przyjąć, że uzasadnia ona uznanie, że doszło do "naruszenia prawa", o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, także wtedy, gdy Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność aktu normatywnego stanowiącego podstawę prawną zaskarżonej decyzji z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, po wydaniu zaskarżonej decyzji (por. J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r., III SA 4728/97, OSP 2000, z. 1, s. 51; A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 336). Naruszenie prawa będące podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego powoduje uwzględnienie skargi, niezależnie do tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzając ponownie postępowanie odwoławcze, organ rozważy konieczność zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., tj. uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania w sprawie. Z tych względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.