III SA/Lu 56/19
WyrokWSA w Lublinie2019-06-18
Skład orzekający: Jadwiga Pastusiak, Robert Hałabis, Iwona Tchórzewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, nie przeprowadzając wystarczająco szczegółowej analizy sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawczyni?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasad dotyczących ustalania stanu faktycznego i oceny dowodów (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.). Organ nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego, nie ustalił rzeczywistej aktualnej sytuacji materialnej i życiowej strony, w tym dochodów, wydatków oraz relacji między nimi, a także nie odniósł się do wszystkich istotnych okoliczności podnoszonych przez wnioskodawczynię, co uniemożliwiło prawidłową ocenę przesłanki ważnego interesu uzasadniającego umorzenie należności. W konsekwencji decyzja nosiła cechy dowolności.Stan faktyczny
B. J. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, powołując się na trudną sytuację materialną spowodowaną suszą i wydatkami związanymi ze śmiercią syna. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił umorzenia należności, uznając, że straty spowodowane suszą były niewielkie, a mąż wnioskodawczyni uzyskuje rentę. Wnioskodawczyni wniosła skargę do WSA, zarzucając organowi nierozważenie wszystkich istotnych okoliczności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.
Sygn. akt III SA/Lu [...]
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, po rozpatrzeniu wniosku B. J. z dnia [...] listopada 2018 r., odmówił umorzenia należności z tytułu składek na fundusz wypadkowy, chorobowy i macierzyński za okres od 2018.[...] do 2018.[...] w kwocie [...]zł. Ponadto z rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji wynika, że umorzenie należności z tytułu składek na fundusz emerytalno-rentowy za okres od 2018.[...] do 2018.[...] w kwocie [...]zł pozostawione zostało bez rozpatrzenia, ponieważ A. J. nie złożył w wyznaczonym terminie stosownych dokumentów, to jest wypełnionego formularza informacji przedstawionych przez wnioskodawcę, wypełnionego zaświadczenia o otrzymanej pomocy de minimis za rok bieżący i 2 lata poprzednie lub wypełnionego oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że B. J. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy, z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego o powierzchni 10,97 ha fizycznych, to jest 9,70 ha przeliczeniowych. Natomiast A. J. jest wyłączony z ubezpieczenia społecznego rolników od dnia [...] października 1997 r. z powodu przyznania świadczenia w postaci renty chorobowej. Zadłużenie z tytułu składek powstało w wyniku niewypełnienia obowiązku regulowania składek na ubezpieczenie społeczne rolników, wynikającego z art. 7 i art. 16 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Organ wskazał, że we wniosku o umorzenie należności z tytułu składek B. J. powoływała się na trudną sytuacją materialną spowodowaną suszą oraz wydatkami związanymi ze śmiercią syna.
W ocenie organu okoliczność poniesienia strat w następstwie suszy nie stanowi wystarczającej podstawy do uwzględnienia wniosku o umorzenia należności, gdyż zgodnie z przedstawionym przez stronę protokołem oszacowania zakresu i wysokości szkód, łącznie szkody wyniosły 2,48% średniej rocznej produkcji w gospodarstwie rolnym. W przypadku wnioskodawczyni i jej męża nie zachodzi też okoliczność trwałej nieściągalności zadłużenia. A. J. uzyskuje bowiem stały przychód w związku z przyznaniem świadczenia rentowego z KRUS.
Organ podkreślił jednocześnie, że środki finansowe przeznaczone na wypłatę świadczeń realizowanych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego pochodzą ze składek opłacanych na ubezpieczenie społeczne rolników. Decyzje dotyczące umorzenia należności z tytułu składek mają charakter wyjątkowy, a powodem ich podjęcia są przyczyny gospodarczo uzasadnione, powstałe na skutek zdarzeń losowych lub innych okoliczności niezależnych od rolnika, udokumentowanych stosownymi zaświadczeniami i tylko wówczas, gdy te zdarzenia w istotny sposób mają wpływ na osłabienie zdolności płatniczych.
Powołując się na powyższą argumentację, organ nie uwzględnił wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, informując jednocześnie, że sytuacja materialno-bytowa wnioskodawczyni i jej męża pozwala na udzielenie ulgi w postaci układu ratalnego, skutkującego wstrzymaniem biegu naliczania odsetek i dostosowanego indywidualnie do możliwości płatniczych wnioskodawcy.
B. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2018 r. podkreślając, że na żądanie organu przedstawiła oświadczenie o nieotrzymaniu pomocy de minimis.
W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z poźn. zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Po dokonaniu według wskazanych reguł kontroli decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji w stanowił przepis art. 41a ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 2017 r. poz. 2336 z późn. zm.). Zgodnie z art. 41a ust. 1 tej ustawy Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Stosownie zaś do art. 41a ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy może także, z urzędu, umorzyć część lub całość należności z tytułu składek, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi, gdy:
1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie posiadanych dokumentów stwierdzono, że dłużnik nie posiada źródeł dochodu i majątku, z którego można dochodzić należności, oraz brak jest możliwości przeniesienia odpowiedzialności;
2) dłużnik zmarł, nie pozostawiając majątku, z którego można by dochodzić należności, i jednocześnie nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności;
3) kwota należności nie przekracza pięciokrotnej wartości upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności nie uzyska się kwoty przewyższającej koszty postępowania egzekucyjnego.
Użyte przez ustawodawcę w przepisie art. 41a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników sformułowanie "może umorzyć" wskazuje, że podejmowane na tej podstawie prawnej decyzje, w tym w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji przy podejmowaniu decyzji pewnego stopnia swobody, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. Od oceny organu zależy więc czy wydana zostanie decyzja umarzająca należność w całości lub w części.
Cechą specyficzną instytucji uznania jest to, że decyzja wydana w tym trybie nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. Nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, tzn. czy organ w sposób prawidłowy ustalił i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności. Wybór treści rozstrzygnięcia przez organ nie może być bowiem dowolny, ale musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r. sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996/6/32).Podkreślić należy, że podstawę dla ustaleń organu może stanowić tylko postępowanie administracyjne przeprowadzone w zgodzie z zasadami określonymi w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego.
Przepis art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego – zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.
Zgodnie zaś z przepisami art. 77 § 1 i 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego.
Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.) - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 k.p.a. - jej integralną część, której zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Braki w tym zakresie uzasadnienia decyzji o charakterze uznaniowym uniemożliwiają - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Przy tym przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a.
Mając powyższe na względzie należało stwierdzić, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego została podjęta z naruszeniem przepisów proceduralnych: art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, jak również art. 107 § 3 k.p.a. – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W świetle przepisu art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników podstawową przesłanką jego zastosowania jest wystąpienie ważnego interesu zobowiązanego uzasadniającego umorzenie należności. Zgodnie z ugruntowanym już stanowiskiem w kwestii rozumienia tego pojęcia ważny interes w umorzeniu należności z tytułu składek ze względu na trudną sytuację materialną ubezpieczonego istnieje wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty należności i jego sytuacją materialną istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego podstawowych potrzeb życiowych, a zwłaszcza gdy zapłata należności zagrażałaby podstawom egzystencji osoby podlegającej ubezpieczeniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt II GSK 1061/09).
Ustawowe przesłanki umorzenia należności nie odnoszą się do okoliczności powstania zaległości (czy powstały z winy zainteresowanego, czy też nie), lecz jedynie do oceny aktualnych (w chwili wydawania decyzji w przedmiocie umorzenia) możliwości płatniczych zainteresowanego, z uwzględnieniem elementu ochrony interesu publicznego, który wyraża się w ochronie stabilności systemu ubezpieczeń społecznych, co nakazuje egzekwowanie zaległych należności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 października 2012 r., III SA/Lu 379/12). Ustalając czy po stronie wnioskującego o umorzenie należności zaistniała przesłanka ważnego interesu, organ zobowiązany jest ustalić i rozważyć aktualną sytuację życiową i majątkową osoby wnoszącej o umorzenie należności.
Ustalenia i ocena organu winny zatem koncentrować się na zbadaniu, czy zapłata należności nie spowoduje zagrożenia dla możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych zobowiązanego. Powyższe wymaga dokonania i przedstawienia w uzasadnieniu decyzji szczegółowej analizy sytuacji finansowej wnioskodawcy, określenia źródła jego dochodów oraz wielkości wydatków niezbędnych dla egzystencji zobowiązanego i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe oraz określenia relacji pomiędzy tymi wielkościami. Nie wystarcza przedstawienie dochodów i wydatków zobowiązanego, ale konieczne jest ich zbilansowanie i wykazanie przez organ, czy po zaspokojeniu podstawowych dla egzystencji potrzeb dysponuje on środkami pozwalającymi na uregulowanie należności. Za przyjęciem wystąpienia ważnego interesu ubezpieczonego może bowiem przemawiać niemożność zapłacenia składek rozumiana jako absolutny brak środków na jej realizację albo też brak środków na zapłatę bez uszczuplenia podstawowych potrzeb życiowych. Ważny interes zobowiązanego może zachodzić zatem także wówczas, gdy wskutek niskich dochodów wnioskodawca nie jest w stanie pogodzić obowiązku zapłaty należności z koniecznością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
W niniejszej sprawie dla oceny czy ważny interes w rozumieniu art. 41a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników występuje po stronie B. J., która wnosiła o umorzenie należności, obowiązkiem organu wynikającym z art.7 k.p.a. było zatem ustalenie, w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony i oceniony w myśl art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., rzeczywistej aktualnej sytuacji materialnej i życiowej strony. Dla ustalenia sytuacji bytowej istotne jest przede wszystkim ustalenie majątku, dochodów i wydatków, a także relacji pomiędzy dochodami a wydatkami koniecznymi dla egzystencji strony i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, jak również okoliczności z zakresu sytuacji zdrowotnej osoby zobowiązanej i jej rodziny, mogącej wpływać na poziom dochodów czy wydatków. Konieczne było także wykazanie przez organ, że po zaspokojeniu podstawowych dla egzystencji potrzeb strona dysponuje środkami, które pozwalają na zapłatę należności.
Analiza zaskarżonej decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wskazuje natomiast, że w kontrolowanym postępowaniu organ nie wykonał obowiązków spoczywających na nim na mocy przytoczonych wyżej przepisów. Lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera wymaganych ustaleń w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, a w szczególności nie wynika z nich aktualna sytuacja materialna i życiowa strony.
Z uzasadnienia decyzji wynika jedynie, że skarżąca B. J. z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni 10,97 ha fizycznych, to jest 9,70 ha przeliczeniowych podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, natomiast mąż skarżącej A. J. uzyskuje świadczenie w postaci renty chorobowej, w związku z czym od dnia [...] października 1997 r. jest wyłączony z ubezpieczenia społecznego rolników.
W ocenie organu ostatnio powołana okoliczność uzyskiwania przez męża skarżącej dochodu z tytułu renty chorobowej oraz fakt, iż zgodnie z protokołem oszacowania zakresu i wysokości szkód poniesione straty w gospodarstwie rolnym wnioskodawczyni wynoszą 2,48% średniej rocznej produkcji, stanowiły podstawę odmowy umorzenia należności z tytułu składek.
Organ nie ustalił jednak całokształtu podstawowych okoliczności składających się na aktualną sytuację rodzinną i majątkową skarżącej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie podał wysokości świadczenia rentowego uzyskiwanego przez męża B. J. ani poziomu dochodów z gospodarstwa rolnego. Organ nie ustalił też poziomu i rodzaju stałych wydatków w rodzinie skarżącej. Nie odniósł się również w jakikolwiek sposób do podniesionego we wniosku faktu śmierci syna skarżącej oraz konieczności poniesienia w związku z tym nadzwyczajnych wydatków w znacznej wysokości, co stanowiło jedną z powoływanych przez skarżącą przyczyn niemożności opłacenia składek i złożenia wniosku o ich umorzenie. Okoliczność tego rodzaju może zaś mieć wpływ na ocenę sytuacji finansowej. Organ całkowicie pominął kopie faktury, rachunków i oświadczeń, przedstawione przez skarżącą dla potwierdzenia wysokości wydatków związanych z pogrzebem syna. Nie dokonał ich oceny i nie rozważył ewentualnego wpływu wynikających z nich okoliczności na rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o umorzenie należności.
Zatem wydając zaskarżoną decyzję w przedmiotowej sprawie, organ zaniechał ustalenia sytuacji majątkowej i życiowej wnioskodawczyni oraz jej faktycznych możliwości płatniczych. W utrwalonym już orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że o możliwościach płatniczych nie stanowi sam fakt osiągania dochodu, ale zestawienie tego dochodu z wydatkami, co dopiero pozwoli na ustalenie, jaki jest rzeczywisty stan finansów zainteresowanego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 1010/15).
Organ nie dokonał zestawienia dochodów i wydatków w rodzinie skarżącej i nie ustalił czy skarżąca dysponuje środkami pozwalającymi na uregulowanie należności.
Wskazane braki w zakresie ustaleń faktycznych prowadzą do wniosku, że w poddanym sądowej kontroli postępowaniu administracyjnym naruszone zostały zasady postępowania dowodowego wyrażone w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ze względu na przesłanki określone w art. 41a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Organ naruszył także przepis art. 107 § 3 k.p.a., określający wymogi w zakresie niezbędnych elementów uzasadnienia decyzji, które powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, uznanych przez organ za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także uzasadnienia prawnego.
Organ nie wyjaśnił też przyczyn zawarcia w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji stwierdzenia, iż umorzenie należności z tytułu składek na fundusz emerytalno-rentowy za okres od 2018.[...] do 2018.[...] w kwocie [...]zł pozostawione zostało bez rozpatrzenia, w sytuacji, gdy o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na fundusz emerytalno-rentowy za okres od 2018.[...] do 2018.[...] organ poinformował B. J. i A. J. odrębnym pismem z dnia [...] grudnia 2018 r.
Brak ustaleń okoliczności z zakresu sytuacji materialnej i życiowej skarżącej oraz oceny w zakresie relacji pomiędzy dochodami uzyskiwanymi w gospodarstwie domowym skarżącej, a wydatkami koniecznymi dla egzystencji skutkuje uznaniem, że zaskarżona decyzja narusza w istotnym stopniu zasady wynikające z przytoczonych wyżej przepisów art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Wskazane braki w ustaleniach organu nie pozwalają na przyjęcie prawidłowego rozważenia przez organ wynikającej z art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników podstawowej przesłanki jego zastosowania w postaci wystąpienia ważnego interesu zobowiązanego uzasadniającego umorzenie należności.
Dopiero w oparciu o prawidłowe ustalenia organ może stwierdzić czy nie zachodzi powołana przesłanka umorzenia należności, a w przypadku stwierdzenia, iż taka przesłanka jest spełniona, rozważyć czy zasadnym jest ich umorzenie.
Wymaga podkreślenia, że zgromadzenie dowodów oraz ustalenie stanu faktycznego sprawy jest obowiązkiem organu w postępowaniu administracyjnym. Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do czynienia własnych ustaleń stanu faktycznego sprawy administracyjnej, a jedynie powołany jest do kontrolowania prawidłowości oceny dowodów oraz wyprowadzonych z niej ustaleń dokonanych przez organ. To również do organu należy rozważenie, w ramach przewidzianego ustawą o ubezpieczeniu społecznym rolników uznania administracyjnego, czy zasadne jest umorzenie należności z tytułu składek w określonym stanie faktycznym sprawy.
W sytuacji zaś niedokonania koniecznych ustaleń faktycznych organ nie miał rzeczywistej możliwości oceny czy po stronie skarżącej występuje ważny interes, który czyniłby uzasadnionym umorzenie należności. Tym samym zaskarżona decyzja nosi cechy dowolności.
Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni powyższe wskazania i zgodnie z regułami art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. dokona ustaleń odnośnie sytuacji materialnej i życiowej, w tym rodzinnej oraz możliwości płatniczych skarżącej. Organ przeanalizuje wszystkie ustalone okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o umorzenie należności. Organ rozważy również argumenty powołane przez skarżącą w toku postępowania. Następnie organ dokona analizy ustalonego stanu faktycznego sprawy z punktu widzenia pojęcia "ważnego interesu", o którym mowa w art. 41a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i mając na względzie możliwości płatnicze wnioskodawczyni oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego ponownie oceni zasadność wniosku o umorzenie należności w świetle przesłanek określonych w art. 41a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Rozstrzygając w sprawie organ będzie kierował się treścią art. 107 § 3 k.p.a., który wymaga, aby uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, co powinno oznaczać wskazanie konkretnej jednostki redakcyjnej danego aktu prawnego.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło