III SA/Lu 564/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu, skarżący wniósł o ustanowienie prawnika z urzędu w osobie radcy prawnego i adwokata. Wezwany do wskazania, czy domaga się ustanowienia radcy prawnego, czy adwokata, skarżący w piśmie z 21 stycznia 2016 r. oświadczył, że wnosi o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że jego jedynym dochodem są dopłaty bezpośrednie i ONW ([...] zł rocznie) oraz że nie posiada renty, emerytury, ani zasiłku. Skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, bowiem żona mieszka u [...] i opiekuje się bratem, który uległ [...]. Wskazał również, że on sam opiekuje się w okresie zimowym matką, która ma I grupę inwalidzką. Skarżący oświadczył, że nie otrzymuje od żony, ani od matki żadnych pieniędzy. Odnośnie stanu majątkowego skarżący podał, że posiada dom drewniany o pow. [...] m2 i dom gospodarczy o pow. [...] m2, a działka na której stoją jest dzierżawiona od nadleśnictwa. Dodatkowo skarżący ma zapisane [...] budynku mieszkaniowego po matce. Skarżący wykazał, że posiada nieruchomość rolną o pow. [...] ha ([...]) oraz nieruchomość o pow. [...] ha ([...]) dzierżawioną od nadleśnictwa, a także [...] ciągnik, kosiarkę konną i [...] samochód osobowy marki [...]. Jako stałe miesięczne wydatki skarżący wykazał: koszty leczenia [...] zł, podatek rolny [...] zł, czynsz dzierżawny [...] zł rocznie, ubezpieczenie ciągnika, samochodu i domu [...] zł rocznie, paliwo [...] zł rocznie. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń skarżący nadesłał pismo z dnia 21 stycznia 2016 r. oraz część dokumentów do złożenia których został zobowiązany. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Użycie w przytoczonym unormowaniu sformułowania "wykaże" oznacza, że to na stronie ubiegającej się o ustanowienie adwokata spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Obowiązkiem wnioskodawcy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Natomiast jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl., postanowienie z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I FZ 428/10, niepubl.). Oceniając wniosek strony skarżącej w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie. Istnieje bowiem szereg wątpliwości dotyczących sytuacji majątkowej, dochodowej i rodzinnej strony, które nie zostały przez skarżącego wyjaśnione. Informacje udzielone przez stronę skarżącą nie tworzą jasnego obrazu jej zdolności płatniczych. Analiza oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu oraz dokumentów nadesłanych przez stronę prowadzi do wniosku, że skarżący nie ujawnił w pełni swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że oprócz gruntu dzierżawionego od nadleśnictwa o pow. [...] ha posiada nieruchomość rolną o pow. [...] ha stanowiącą łąkę. Wielkość gruntu dzierżawionego od nadleśnictwa znajduje potwierdzenie w nadesłanej na wezwanie umowie dzierżawy z dnia [...] r. (dokładnie jest to powierzchnia [...] ha). Natomiast z nadesłanego na wezwanie zaświadczenia urzędu gminy z dnia [...] r. wynika, że skarżący jest właścicielem gruntów rolnych o pow. [...] ha fiz. (tj. [...] ha przel.), a więc powierzchnia tych gruntów jest faktycznie większa niż skarżący wykazał to we wniosku o prawo pomocy. Skarżący w piśmie z dnia 21 stycznia 2016 r. nie wyjaśnił różnicy w powierzchni tych gruntów. W dalszej kolejności wskazać należy, że skarżący wezwany do złożenia oświadczenia dokładnie wykazującego wielkość posiadanego majątku i miesięczne dochody żony, w piśmie z dnia 21 stycznia 2016 r. oświadczył jedynie, że od [...] r. pozostaje z żoną w separacji faktycznej i od tego czasu nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. W ocenie referendarza fakt niezamieszkiwania z żoną, nie daje podstaw do tego aby przy ocenie możliwości płatniczych skarżącego pomijać majątek i dochody żony. Przepisy prawa rodzinnego nakładają bowiem na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.), zwanej dalej k.r.o., małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny. Obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego. Z obowiązku tego nie zwalnia separacja faktyczna czy też pozostawanie w rozdzielności majątkowej, bowiem w świetle przepisów prawa rodzinnego, rozdzielność majątkowa małżeńska dotyczy zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami, a nie wzajemnych obowiązków małżeńskich (por. postanowienie NSA z 23 lipca 2009r. I FZ 272/09 LEX 552228). Zauważyć również należy, że z przedłożonych przez skarżącego wydruków z posiadanych rachunków bankowych wynika, że na konto skarżącego comiesięcznie wpływa kwota tytułem zasiłku chorobowego z [...], czego skarżący nie wykazał w urzędowym formularzu. Natomiast wydruk z drugiego rachunku bankowego przedstawia jedynie okres miesięczny (sierpień 2015 r.), mimo że skarżący był zobowiązany do złożenia wyciągów za okres sześciomiesięczny przed złożeniem wniosku o prawo pomocy. Nie mając pełnej informacji o środkach finansowych na rachunkach bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy przed złożeniem wniosku o prawo pomocy, nie można zatem ocenić zdolności skarżącego do ponoszenia kosztów postępowania (w przedmiotowej sprawie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika). Mając powyższe na uwadze, referendarz doszedł do przekonania, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej i rodzinnej w sposób wyczerpujący, pełny. Uznać należy, że skarżący nie ujawniając w pełni swej sytuacji dochodowej (w zakresie przepływu środków finansowych na posiadanych na rachunkach bankowych, wielkości majątku oraz dochodów żony, nie nadsyłając części żądanych dokumentów, nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości), przedstawił swoją sytuację materialną wybiórczo, fragmentarycznie, w sposób nie odpowiadający rzeczywistości. Brak jest zatem podstaw do uznania, że skarżący wykazał istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.