III SA/Lu 564/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie: WSA Jerzy Drwal, WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia składek w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2017 r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. (dalej: "organ" lub "Zakład") utrzymał w mocy decyzję własną z [...] września 2011 r., nr [...], o umorzeniu postępowania w przedmiocie umorzenia zaległych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych niebędących płatnikami. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco: W dniu [...] lipca 2011 r. do organu wpłynął wniosek S. B. (dalej: "skarżący") o umorzenie zaległych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych niebędących płatnikami. Decyzją z [...] września 2011 r. organ umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie umorzenia zaległych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych niebędących płatnikami. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z [...] maja 2016 r., nr [...] organ utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2011 r. W uzasadnieniu, organ podniósł, że brak jest podstawy prawnej do umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. Organ wyjaśnił, że art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963 z późn. zm.), dalej jako "u.s.u.s." lub "ustawa o systemie ubezpieczeń, przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej, jednak z art. 30 tej ustawy wynika, że powyższa regulacja nie ma zastosowania do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących równocześnie płatnikami składek. Wyrokiem z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. akt III SA/Lu 970/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję z dnia 31 maja 2016 r. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, ponieważ w wydaniu zaskarżonej decyzji brał udział pracownik podlegający wyłączeniu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] sierpnia 2017 r., Zakład utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2011 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że brak jest podstawy prawnej do umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie S. B. zaskarżył powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Na wstępie wyjaśnić należy, że w świetle przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z punku widzenia możliwości umorzenia zadłużenia należy rozróżnić trzy rodzaje składek na ubezpieczenia społeczne: 1) składki na ubezpieczenia ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, czyli te, które przedsiębiorca opłaca z tytułu własnego ubezpieczenia. Należności z tytułu tych składek mogą być umarzane w przypadku ich całkowitej nieściągalności na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., a na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w uzasadnionych przypadkach w sytuacji, kiedy nie występuje całkowita nieściągalność; 2) składki finansowane przez płatników za innych ubezpieczonych, czyli te, które pracodawca finansuje i opłaca za pracowników. Należności z tytułu tych składek mogą być umarzane tylko na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., czyli w przypadku ich całkowitej nieściągalności; 3) składki finansowane przez ubezpieczonych niebędących płatnikami, czyli te składki, które finansują pracownicy, a pracodawca jest tylko ich płatnikiem. Te składki w ogóle nie mogą być umarzane. Przedmiotem skargi w niniejszej jest decyzja umarzająca postępowanie w sprawie umorzenia składek w części finansowanej przez ubezpieczonych niebędących płatnikami. Zgodnie z art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek (tak jak w rozpatrywanej sprawie) nie mają zastosowania przepisy art. 28 i art. 29 u.s.u.s. Oznacza to, że przepisy te nie mogą stanowić podstawy do umorzenia składek należnych za zatrudnionych pracowników w części przez nich finansowanej. Przedsiębiorca nie może skutecznie ubiegać się o umorzenie składek ujętych na jego koncie, w części nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników finansowanych przez nich samych. Wprowadzenie przez ustawodawcę wyłączenia, o którym mowa w art. 30 u.s.u.s. oznacza, że - jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 461/13 - możliwość umarzania składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami została bezwzględnie wyłączona. Płatnikowi składek w ogóle nie przysługuje prawo domagania się ich umorzenia, gdyż to nie on, a ubezpieczony poniósł rzeczywisty ciężar finansowy tych składek. Płatnik jest jedynie pośrednikiem, który odprowadza składki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a zatrzymanie tych składek lub rozporządzenie nimi stanowi w istocie naruszenie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Rola, jaką pełni pracodawca będący płatnikiem składek finansowanych przez ubezpieczonych, wyklucza powoływanie się przez niego na własną trudną sytuację majątkową jako przesłankę uzasadniającą rezygnację przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z egzekwowania składek, których realny ciężar finansowy ponieśli ubezpieczeni. Z powyższego wynika w sposób jednoznaczny, że w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących ich płatnikami w ogóle ustawodawca nie przewiduje możliwości ich umarzania, rozkładania na raty, czy odraczania terminu płatności. Nie istnieją zatem podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego w tej części. Nie można więc rozpoznać w tym zakresie wniosku o umorzenie należności, który to wniosek wszczął postępowanie. Wprowadzony przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. zwrot "nie stosuje się" należy bowiem interpretować w sposób ścisły, tj., że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na art. 28 u.s.u.s. (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1520/11). W konsekwencji, wszczęte wnioskiem skarżącego postępowanie o umorzenia powyższych należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia finansowanych przez osoby ubezpieczone niebędące płatnikami tych składek prawidłowo organ umorzył jako bezprzedmiotowe. Rozstrzygnięcie organu mieści się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada zaś wymogom art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm.). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.).