III SA/Lu 57/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Referent Paulina Nagajek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 marca 2015 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz K. P. kwotę 5617 zł (pięć tysięcy sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] r. został złożony wniosek P. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2010. Powyższy wniosek zmieniono w dniu [...] r. kiedy do Biura Powiatowego ARiMR we W. wpłynęło oświadczenie przejmującego realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego wraz z umową dzierżawy zawartą w dniu [...] r. pomiędzy [...] zam. [...] a [...], zam. [...]. W dniu [...] r. uzupełniono wniosek o oświadczenie P., dotyczące przejęcia części zobowiązań od P. za okres 2007-2012 r. Kolejne oświadczenie przejmującego realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego (odnośnie działek [...]) przedstawiono organowi w dniu [...] r. W dniu [...] r. uzupełniono wniosek o : - umowę dzierżawy zawartą w dniu [...] r. we W. pomiędzy P., a [...] (dot. działek o numerach [...]); - umowę poddzierżawy nr [...] zawarta w dniu [...] r. pomiędzy K.. a [...] (dot. działek o numerach [...]); - umowę dzierżawy nr [...] zawartą w dniu [...] r. pomiędzy [...] a Skarbem Państwa - [...] (dot. działek o numerach [...]); - umowę dzierżawy nr [...] zawartą w dniu [...] r. pomiędzy [...], a Skarbem Państwa [...] (dot. działek o numerach [...]). Nadesłano ponadto: - w dniu [...] r. protokół przekazania przez P.. [...] gruntów, rolnych (tj., działek ewidencyjnych o numerach [...]) dla P., [...]; - w dniu [...] r. umowę użyczenia zawartą w dniu [...] r. pomiędzy P., a [...] (dot. działek o numerach [...]); - dniu [...] r. protokół przekazana przez P. gruntów rolnych (tj. działek ewidencyjnych o numerach [...]) P.. W odpowiedzi na powyższy wniosek, w dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wydał decyzję Nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Po rozpatrzeniu odwołania P., decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Dyrektor L. Oddziału ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.. Wydaną w dniu [...] r. decyzję Nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych uchylono w całości decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR, zaś sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR we W.. W dniu [...] r organ I instancji wydał decyzję, Nr [...], o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych przyznając skarżącej płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości [...] zł, w tym z tytułu realizacji wariantu półnaturalne łąki jednokośne - wykaszane ręcznie, wariantu półnaturalne łąki dwukośne oraz wariantu trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności. W trakcie kontroli instancyjnej powyższą decyzję utrzymano w mocy (decyzją Dyrektora L. Oddziału ARiMR w E. z dnia [...] r.). P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnosząc o uchylenie decyzji w całości, wydanie nowej decyzji dotyczącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej do wszystkich gruntów wskazanych we wniosku za 2010 r. W uzasadnieniu zarzutów i wniosków skarżąca podniosła, że na całości gruntów w 2010 r. była prowadzona działalność rolnicza i realizowane były wszystkie zgłoszone we wniosku pakiety rolnośrodowiskowe. Zatem płatność za rok 2010 powinna być przyznana w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 14 lutego 2013 r. sygn. akt III SA/Lu 584/12 skargę P. oddalono z argumentacją, że zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, skarżąca spełniła przesłanki do uzyskania płatności w odniesieniu do niektórych tylko działek (nr [...]). Wyrokiem z dnia 5 września 2014 r. sygn. akt II GSK 1081/13 NSA uchylił w całości powyższy wyrok WSA w Lublinie i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu NSA stwierdził między innymi, że dopuszczalna jest w ramach programu rolnośrodowiskowego zmiana podmiotu realizującego ten program pod warunkiem zachowania tożsamości gruntów, na których program jest realizowany. Wynika to z wykładni przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Istotnym warunkiem nabycia prawa do płatności jest uzyskanie posiadania gospodarstwa lub jego części. NSA dokonując interpretacji § 14 cyt. rozporządzenia nie podzielił stanowiska, że warunek ten jest spełniony tylko wtedy, kiedy doszło do zawarcia umowy sprzedaży gospodarstwa rolnego lub jego części lub innej umowy zawartej bezpośrednio pomiędzy dotychczasowym posiadaczem tych gruntów a podmiotem, który podjął się kontynuacji przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego i wszedł w posiadanie tych gruntów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – ponownie rozpoznając sprawę - zważył, co następuje: Skarga jest zasadna bowiem zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] r. wydano z naruszeniem przepisów regulujących zasady przyznawania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Tytułem wstępu należy stwierdzić, że stosownie do art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), skład orzekający WSA w Lublinie związany był wykładnią prawa dokonaną przez NSA w wyroku z dnia 5 września 2014 r. sygn. akt II GSK 1081/13. W powyższym wyroku NSA wyjaśnił, że istota sporu sprowadza się do wykładni § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Zdaniem NSA, z przepisu tego nie wynika, że dotyczy on faktycznego przeniesienia gospodarstwa na skutek zawarcia umowy sprzedaży lub innej umowy zawartej bezpośrednio pomiędzy producentem rolnym, który rozpoczął program rolnośrodowiskowy a producentem rolnym, który podjął się kontynuacji tego programu. Nie ma podstaw do twierdzenia o konieczności przeniesienia gospodarstwa w drodze umowy zawartej bezpośrednio pomiędzy producentem rolnym będącym beneficjentem płatności a producentem przejmującym to gospodarstwo. Warunkiem istotnym przyznania płatności jest uzyskanie przez producenta posiadania gospodarstwa lub jego części, w którym był realizowany program rolnośrodowiskowy. Płatności przyznawane są podmiotom, które zobowiążą się do realizacji na określonych gruntach działań rolnośrodowiskowych przez okres 5 lat. Działanie te mogą być prowadzone nie tylko na gruntach będących własnością producenta rolnego lecz również na gruntach cudzych objętych w posiadanie przez producenta rolnego. Dopuszczalna jest zatem zmiana podmiotu wykonującego program pod warunkiem zachowania tożsamości gruntów, na których program jest realizowany. Nie zasługuje na aprobatę stanowisko Sądu I instancji, że w odniesieniu do działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] przejętych przez skarżącą bezpośrednio od P. na podstawie umowy użyczenia, zachodzą podstawy do odmowy uznania prawidłowości przejęcia realizacji programu na tych działkach z uwagi na to, że skarżąca do wniosku złożonego w terminie 35 – dniowym nie dołączyła umowy użyczenia. Sąd I instancji przyjął, że niedołączenie do terminowo złożonego wniosku kontynuacyjnego umowy sprzedaży lub innej umowy, w wyniku której nastąpiło przeniesienie posiadania oznacza naruszenie § 14 ust. 2 rozporządzenia i powoduje uchybienie terminowi prawa materialnego, czego skutkiem jest niemożność uwzględnienia wniosku kontynuacyjnego. Stanowiska tego NSA nie podzielił. Analiza § 14 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia wskazuje, że niedołączenie do wniosku kontynuacyjnego, który powinien być złożony w ciągu 35 dni od przejęcia posiadania gospodarstwa rolnego, kopii umowy przenoszącej to posiadanie jest warunkiem formalnym wniosku. W związku z tym trafny jest zarzut skargi kasacyjnej, że niedołączenie kopii umowy użyczenia jako brak formalny powinien być usunięty poprzez wezwanie strony do usunięcia braku wniosku na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca spełniła warunki określone § 14 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia w zakresie dotyczącym przyznania płatności nie tylko działek ewidencyjnych o numerach [...]. Skarżąca w sposób skuteczny przejęła zobowiązania od beneficjenta pomocy - producenta rolnego, P. na podstawie umowy dzierżawy z dnia [...] r. Podobnie trzeba ocenić przesłanki do przyznania płatności w odniesieniu do działek ewidencyjnych o numerach [...], objętych umową poddzierżawy nr [...] zawartą w dniu [...] r. z K.. Bez znaczenia jest okoliczność, że stroną tej umowy nie był P., skoro przeniósł on posiadanie tych działek P., czego dowodem jest protokół przekazania nieruchomości przedłożony organowi w dniu [...] r. Orzekające organy wadliwie przyjęły, że dwie umowy dzierżawy z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. zawarte przez skarżącą ze Skarbem Państwa – [...] (ta pierwsza umowa dotyczy odpowiednio działek ewidencyjnych nr [...], zaś druga - [...]) nie legitymują skarżącej do płatności z uwagi na fakt, że stroną tych umów nie był P. Był on producentem rolnym. [...] wprawdzie nie jest producentem rolnym, ani beneficjentem pomocy, ale przy ocenie tych dwóch umów pomijać nie można było tego, że skarżąca przejęła zobowiązania rolnośrodowiskowe odnośnie wskazanych wyżej działek, o czym organ wiedział od dnia [...] r. skoro tego dnia wpłynęło do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. oświadczenie P. na ten temat. Oświadczenie to poza działkami, które były przedmiotem umów dzierżawy z [...], obejmowało także dodatkowo inne działki gruntu, na których skarżąca prowadziła działalność rolniczą, realizując pakiety rolnośrodowiskowe. Bezpodstawnie i przedwcześnie odmówiono przyznania płatności do dwóch działek nr [...] i [...] (objętych umową użyczenia z dnia [...] r. zawartej pomiędzy skarżącą i P.), w sytuacji kiedy tego samego dnia przeniesiono posiadanie tychże działek na rzecz P.. Rzeczą organu było wezwać skarżącą w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do nadesłania kopii tej umowy jako dowodu w sprawie i uzupełnienia przez to braku formalnego wniosku kontynuacyjnego o przyznanie płatności. W związku z powyższym przyznane płatności w łącznej kwocie [...] zł oznacza, że płatność z tytułu realizacji zobowiązań rolnośrodowiskowych została zaniżona z naruszeniem § 14 ust. 1, 2 i 3 omawianego rozporządzenia z 2004 r. Przewiduje ono, że jeżeli w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych, jeżeli w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego (§ 14 ust. 1). Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się kopię umowy sprzedaży lub innej umowy, w wyniku której nastąpiło przeniesienie gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych (§ 14 ust. 2). Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio, w przypadku, gdy przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych nastąpiło po dniu wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej (§ 14 ust. 3). Prawidłowa wykładnia powyższych uregulowań prowadzi do wniosku, że orzekające organy z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80) wadliwie, bo pobieżnie, oceniły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, czego przejawem przyznanie płatności w pomniejszonej wysokości. Dotyczy to w szczególności oświadczeń skarżącej w kwestii realizacji programu rolnośrodowiskowego w 2010 r. ocenionych jako sprzecznych z zebranymi dowodami oraz faktu, że dzierżawca i wykonawca programu rolnośrodowiskowego P. złożył wniosek o cesję umowy dzierżawy na skarżącą, w sytuacji, kiedy przekazano jej wymienione w umowach dzierżawy z dnia [...] r. i [...] r. działki gruntu. To, że stronami tych umów byli: skarżąca i Skarb Państwa – [...] nie wyłącza możliwości przyznania płatności w świetle wykładni przepisów § 14 rozporządzenia dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, podobnie jak ustalenie, że P. przedłożył w dniu [...] r. organowi protokół przejęcia gruntów rolnych z dnia [...] r. W tych okolicznościach rzeczą organów będzie przy kolejnym już załatwianiu wniosku skarżącej o przyznanie płatności na rok 2010 i rozpatrywaniu sprawy ponowna ocena materiału dokumentacyjnego sprawy z uwzględnieniem powyższych rozważań odnośnie podanej wyżej interpretacji i znaczenia przepisów komentowanego rozporządzenia. Organ weźmie pod uwagę również treść unormowań zamieszczonych w § 2 ust. 1, 2, 3 oraz w § 3 ust. 1 i 2, określających ogólne zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowych. Należy stwierdzić w tych okolicznościach, że skontrolowane decyzje są niezgodne z prawem. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji mimo, że jest szczegółowe i bazujące na całym zebranym materiale dowodowym (w tym dołączonych do akt sprawy umowach zawartych przez skarżącą) dalekie jest od prawidłowej wykładni przytoczonych przepisów prawa (§ 14 komentowanego rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r.). Niniejszy wyrok nie przesądza o wyniku i sposobie załatwienia sprawy przez orzekające organy, jednak zastosowanie się organów do wyżej wymienionych zaleceń w zakresie oceny prawnej i wskazań co dalszego postępowania jest niezbędne i konieczne w świetle art. 153 p.p.s.a. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] r. podlegały uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.