III SA/Lu 581/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Strzelec Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Asesor WSA Agnieszka Kosowska Protokolant: Starszy asystent sędziego Radosław Kot po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 2 sierpnia 2024 r. nr SKO.KO/40/186/2024 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Zamojskiego z dnia 9 lipca 2024 r. nr K.5520.1283.2024.MA; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu na rzecz E. Z. kwotę 200 zł (dwieście złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania; III. przyznaje adwokat A. W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych i czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych i czterdzieści groszy) podatku od towarów i usług, z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia 2 sierpnia 2024 r., nr SKO.KO/40/186/2024, po rozpatrzeniu odwołania E. Z. (dalej jako: "skarżąca") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymało w mocy decyzję Starosty Z. z dnia 9 lipca 2024 r., nr K.5520.1283.2024.MA w przedmiocie skierowania kierowcy na badania lekarskie. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. W dniu 26 czerwca 2024 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Z. zawierające wniosek o skierowanie skarżącej na badania lekarskie z uwagi na istnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu jej zdrowia. W uzasadnieniu Prokurator podniósł, że skarżąca cierpi na przewlekłą chorobę psychiczną, co zostało potwierdzone w opinii biegłego psychologa i psychiatry przywołanej w toku prowadzonej z jej udziałem sprawy w przedmiocie uchylenia ubezwłasnowolnienia częściowego. Prokurator wskazał, że prawomocnym postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt I Ns [...] Sąd Okręgowy w Z. ubezwłasnowolnił skarżącą z powodu choroby psychicznej, a następnie prawomocnym postanowieniem z dnia 22 lutego 2023 r. wydanym w sprawie sygn. akt I Ns [...] Sąd Okręgowy w Z. uchylił ubezwłasnowolnienie częściowe skarżącej. Biegli ustalili, że stan zdrowia skarżącej uległ poprawie i jest ona zdolna do kierowania swoim postępowaniem. Prokurator podkreślił, że mimo uchylenia wobec skarżącej ubezwłasnowolnienia częściowego, w dalszym ciągu cierpi ona na przewlekłą chorobę psychiczną. D wniosku dołączył kserokopię postanowienia Sądu Okręgowego w Z. z dnia 22 lutego 2023 r. Zawiadomieniem z dnia 27 czerwca 2024 r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie skierowania Pani E. Z. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Decyzją z dnia 9 lipca 2024 r. Starosta Z. skierował skarżącą na badania lekarskie w celu ustalenia przeciwwskazań lub ich braku do kierowania pojazdami mechanicznymi. Od powyższej decyzji odwołała się E. Z., podnosząc że prawo jazdy kategorii B posiada od 2009 r. i jeździ bezkolizyjne. Od 2021 r. do pracy dojeżdża własnym autem, ponieważ w godzinach, w których kończy pracę nie kursują autobusy. Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2023 r. poz.622) starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. Kolegium podniosło, że w niniejszej sprawie wymagane jest wyłącznie istnienie prawdopodobieństwa, co do istnienia problemów zdrowotnych skarżącej, nie jest natomiast konieczne stwierdzenie ich występowania już na etapie postępowania, prowadzonego przez organ I instancji. Jednocześnie, wbrew twierdzeniom skarżącej ww. problemy zdrowotne nie muszą zaistnieć w związku z prowadzeniem pojazdów mechanicznych, ale tak jak w niniejszej sprawie, musi zaistnieć prawdopodobieństwo, że będą miały wpływ na kierowanie przez stronę pojazdami. W skardze na powyższą decyzję E. Z. zarzuciła, że nie ma żadnych podstaw, aby kierować ją na badania lekarskie, gdyż nie stwarza zagrożenia w ruchu drogowym. Choruje na dyskopatię i zmuszona jest do prowadzenia oszczędnego trybu życia. Prawo jazdy jest jej potrzebne, aby robić zakupy i dojeżdżać do pracy. Do skargi dołączyła zaświadczenie lekarskie z dnia 12 lipca 2024 r. Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej i decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowił art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1210 ze zm.); dalej jako "u.k.p." Zgodnie z treścią powyższego przepisu starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. W rozpoznawanej sprawie znaczenia na również art. 75 ust. 1 pkt 4 u.k.p., w myśl którego badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4 osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Biorąc pod uwagę powyższe podkreślić należy, że wydanie decyzji nie musi być poprzedzone ustaleniem, czy stwierdzone zastrzeżenia co do stanu zdrowia stanowią przeciwwskazanie do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie. Natomiast w postępowaniu w sprawie skierowania na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami organy obowiązane są do ustalenia, czy rzeczywiście w danym przypadku istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia, które mogłyby wpływać na zdolność do prowadzenia pojazdów. Według orzecznictwa sądowoadministracynego, które w podziela skład orzekający w niniejszej sprawie wynika, że prawidłowe zastosowanie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. wymaga, by organ administracji publicznej, po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość brak przeciwskazań zdrowotnych u danej osoby do kierowania pojazdami przeprowadził postępowanie celem oceny, czy w konkretnym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji o skierowaniu na badania. Sformułowanie, że wątpliwości mają być uzasadnione oznacza, że powinny być one rzetelne i oparte na wiarygodnych podstawach (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 30 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 2019/14; z dnia 14 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 2319/21). Bez względu na to, z jakiego źródła pochodzą informacje o stanie zdrowia kierowcy to organ decyduje o wszczęciu i sposobie zakończenia wszczętego postępowania. Ponadto organ jest zobowiązany do analizy wszystkich informacji dotyczących stanu zdrowia kierowcy, a następnie oceny, czy te informacje są wiarygodne i wystarczające do wydania decyzji odpowiedniej treści. Zawiadomienie nie może przesądzać o wyniku postępowania. Przesłanką skierowania na badania są zastrzeżenia organu decyzyjnego, a nie podmiotu zawiadamiającego. Punktem odniesienia musi być wpływ okoliczności budzących zastrzeżenia stanu zdrowia na zdolność prowadzenia pojazdów w sposób zapewniający bezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego. Starosta decydując się na skierowanie kierowcy na badania musi wykazać, że istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia danej osoby. Jest to możliwe dopiero po wnikliwym zebraniu i rozważeniu całego materiału dowodowego. Obowiązkiem organów jest przeprowadzenie postępowania zgodnie z zasadami wynikającymi w szczególności z art. 7, art. 80 i art. 77 § 1 k.p.a. Pozwala to na ustalenie okoliczności uprawdopodabniających istnienie stanów chorobowych, mających wpływających na zdolność psychofizyczną do kierowania pojazdami. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że decyzja organu I instancji zawiera lakoniczne uzasadnienie, w którym stwierdzono, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami została wydana, ponieważ na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do stanu zdrowia kierowcy albo kierującego tramwajem. Decyzja organu odwoławczego zawiera co prawda stwierdzenie, że problemy zdrowotne nie muszą zaistnieć w związku z prowadzeniem pojazdów mechanicznych, ale musi zaistnieć prawdopodobieństwo, że będą miały wpływ na kierowanie przez stronę pojazdami. Natomiast Kolegium nie wskazało wpływu stanu zdrowia skarżącej na prowadzenie pojazdów. Zaznaczyć należy, że ustawodawca nie wymienił chorób, które należy uważać za uzasadniające powzięcie istotnych zastrzeżeń co do wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i zachowanie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Organ nie dokonał analizy ewentualnego stwarzania niebezpieczeństwa w ruchu drogowym przez skarżącą. W aktach administracyjnych znajduje się dołączona do wniosku Prokuratora kserokopia postanowienia Sądu Okręgowego w Z. z dnia 22 lutego 2023 r. sygn. akt I NS [...] o uchyleniu ubezwłasnowolnienia częściowego skarżącej. Omówiony wyżej obowiązek organu zebrania i oceny wszelkich dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oznacza, że oceną w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. powinny zostać objęte także inne dowody odnoszące się do stanu zdrowia kierowcy i jego ewentualnego wpływu na zdolność kierowania pojazdami mechanicznymi, w tym także to, które zostały przedstawione przez stronę. Do odwołania skarżąca dołączyła kserokopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 12 lipca 2024 r., z treści którego wynika brak przeciwwskazań psychicznych do prowadzenia podjazdów kat. B. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organ powinien podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Natomiast nie oznacza to obowiązku dokonania oceny powoływanych przez stronę dowodów zgodnie z jej oczekiwaniami. Organ samodzielnie ocenia wszystkie dowody, a ta ocena i jej uzasadnienie powinny znaleźć odzwierciedlenie w treści decyzji i poddawać się kontroli Sądu. Dotychczas zgromadzone przez organ dowody były niewystarczające prawidłowego załatwienia sprawy. Trzeba podkreślić, że organ nie przeprowadził w istocie postępowania dowodowego i z naruszeniem art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. wydał rozstrzygnięcie wyłącznie na podstawie samego wniosku Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Z. z dnia 24 czerwca 2024 r. Do akt nie dołączono nawet dokumentacji (opinii psychiatry i psychologa), o której mowa we wspomnianym wniosku z dnia 24 czerwca 2024 r. Powyższe oznacza, że uzupełnienie materiału dowodowego w celu ustalenia, czy występują rzeczywiście zastrzeżenia uzasadnione co do stanu zdrowia skarżącej było konieczną czynnością ze strony organu. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią wskazania zawarte w niniejszym wyroku, dokonają pełnej oceny istnienia wskazań do skierowania skarżącej na badania lekarskie na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., a podjęte rozstrzygnięcie uzasadnią zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Analiza uzasadnień decyzji wydanych w obu instancjach przekonuje, że zapadły one z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów postępowania, co z kolei przełożyło się na nieprawidłowe zastosowanie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p. Z tych względów należało orzec jak w pkt I sentencji, na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.); dalej jako "p.p.s.a.". Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania (pkt II sentencji) uzasadniają przepisy art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 200 zł składa się uiszczony przez skarżącą wpis w kwocie 200 zł. O wynagrodzeniu adwokata z tytułu pomocy prawnej (pkt III sentencji) orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 23 ust.1 pkt.1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U z 2024 r. poz. 763, ze zm.). Jest to kwota 480 zł podwyższoną zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług tj. 23%.