III SA/Lu 599/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Zalewski po rozpoznaniu w dniu 17 wrzesnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [..] 2014 r., Nr [..] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego w zakresie wniosku W. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 20 maja 2014 r. W. H.wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] 2014 r., Nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 30 czerwca 2014 r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżący wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W skład jego majątku wchodzi dom o pow. 88 m2 zniszczony w wyniku awarii sieci wodociągowej, mieszkanie w Lublinie o pow. 39 m2 (odrębna własność) oraz nieruchomość rolna o pow. 2,51 ha, która według oświadczenia strony jest zaniedbana i nieużytkowana. Dochód strony stanowi natomiast emerytura w kwocie 2.779,04 zł miesięcznie. Ponadto, skarżący oświadczył, że miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą 2.201,21 zł. Poza tym ponosi koszty spłaty kredytów bankowych i pożyczek zaciągniętych u osób fizycznych oraz koszty dojazdów i opłat spowodowane przewlekłością postępowania zawisłego przez Sądem Pracy (9.600 zł rocznie) oraz koszty leczenia (2.400 zł rocznie). Postanowieniem z dnia 11 lipca 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł w terminie ustawowym sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: p.p.s.a., wskutek wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie referendarza sądowego traci moc, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd. W niniejszej sprawie nie było podstaw do odrzucenia sprzeciwu od postanowienia referendarza, zatem został on wniesiony skutecznie, co oznacza utratę mocy prawnej postanowienia referendarza i konieczność rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez sąd. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do otrzymania pomocy prawnej i nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania. Z oświadczeń skarżącego wynika, że skarżący uzyskuje dochód w łącznej kwocie ok [...] zł netto miesięcznie, skarżący posiada mieszkanie w Lublinie o pow. 39 m2, dom o powierzchni 88 m2 oraz grunty rolne o pow. 2,51 ha. Powyższe okoliczności wskazują, że sytuacja materialna skarżącego jest stabilna pod względem majątkowym i finansowym, a opłacenie kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie leży w granicach realnych możliwości finansowych skarżącego. Należy bowiem wskazać, że stosownie do art. 244 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, radcy podatkowego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego. Na koszty sądowe składają się opłaty sądowe (wpis i opłata kancelaryjna) oraz zwrot wydatków (art. 211 i 212 § 1 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie, na obecnym etapie postępowania, do wymagalnych kosztów sądowych należy wpis od skargi, który wynosi 100 zł, natomiast do ewentualnych kosztów, które skarżący miałaby ponieść w przyszłości należy wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej, który wynosiłby w niniejszej sprawie 100 zł oraz opłata od zażalenia w kwocie 100 zł i opłata kancelaryjna od uzasadnienia orzeczenia rozstrzygającego sprawę, również w kwocie 100 zł, przy czym poniesienie tych kosztów byłoby rozłożone w czasie. Z kolei minimalna stawka wynagrodzenia adwokata ustanowionego w niniejszej sprawie dla reprezentowania strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji, stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461), wynosi 240 zł netto (295,20 zł brutto). Odnosząc powyższe kwoty do miesięcznych dochodów skarżącego, stwierdzić należy brak podstaw do uznania, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania. Skarżący ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe, osiąga stałe dochody i posiada majątek nieruchomy. Ponadto, skarżący posiada nieruchomość rolną o powierzchni 2,51 ha, z której może uzyskiwać dochód, a przynajmniej czerpać z tej nieruchomości pożytki rolne. Należy również zauważyć, że zwolnienia od kosztów sądowych nie może uzasadniać konieczność uregulowania zaciągniętych przez stronę kredytów i pożyczek. W orzecznictwie NSA przyjęto, iż wydatki ponoszone na spłatę zaciągniętych kredytów i pożyczek nie mają pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II OZ 761/08, z dnia 15 czerwca 2010 r., I OZ 427/10, z dnia 7 października 2010 r., I OZ 749/10 i z dnia 16 lipca 2010 r., I OZ 535/10). W świetle przytoczonych okoliczności stwierdzić należy, że skarżący nie spełnia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z tych względów, na podstawie art. 260 oraz art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., należało orzec, jak w postanowieniu.