III SA/Lu 651/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. P. dotyczącej protokołu Gminy L. z dnia 20 sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego postanawia: odrzucić skargę. I. P. wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na protokół nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego wskazując, że zaskarżony protokół został wydany przez Gminę L.. WSA w Lublinie stosownie do art. 54 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) dalej "p.p.s.a." przekazał skargę Gminie L.. W odpowiedzi na skargę Gmina L. reprezentowana rzez Wójta wniosła o jej odrzucenie wskazując, że przedmiot skargi nie mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Podstawowym warunkiem skutecznego wniesienia skargi skierowanej do sądu administracyjnego, aby mogła zostać ona merytorycznie rozpoznana, jest złożenie jej w sprawie, która należy do właściwości rzeczowej sądu. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w przepisie art. 3 § 2 p.p.s.a. i obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie natomiast do treści art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Z powyższych uregulowań wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza przede wszystkim katalog skarg na działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. Katalog ten rozszerzają dodatkowo przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w powołanym przepisie. Według zaś art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, skarga podlega odrzuceniu. Zaskarżony w niniejszej sprawie przez skarżącego protokół z szacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego, nie mieści się w katalogu spraw rozpatrywanych przez sąd administracyjny. Nie jest ani decyzją, ani postanowieniem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 i 3 p.p.s.a., nie stanowi też innego aktu lub czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przepisy szczególne nie poddały przy tym kontroli sądowoadministracyjnej takiej formy działania Komisji ds. oszacowania strat na obszarach dotkniętych suszą. Protokół nr [...] z dnia 20 sierpnia 2025 r., sporządzony został przez Komisję ds. oszacowania szkód w gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej, powołaną Zarządzeniem nr 76 przez Wojewodę Lubelskiego na podstawie § 5 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że warunkiem udzielenia pomocy, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, jest dołączenie przez wnioskodawcę do wniosku o udzielenie kredytu bankowego protokołu oszacowania szkód zawierającego określenie zakresu i wysokości szkód oszacowanych przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 lit. a i b, przy czym w przypadku pomocy udzielanej zgodnie z ust. 2 pkt 2, wojewoda potwierdza wystąpienie szkód, sporządzając adnotację na tym protokole. Protokół oszacowania szkód sporządza się na formularzu udostępnionym na stronie internetowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Jak wynika zaś z § 5 ust. 7 tego rozporządzenia Komisja, o której mowa w ust. 5, składa się co najmniej z 3 osób, w tym 1 przedstawiciela ośrodka doradztwa rolniczego oraz 1 przedstawiciela izby rolniczej, mających wykształcenie wyższe albo średnie w zakresie rolnictwa, ekonomiki rolnictwa lub rybactwa albo co najmniej pięcioletni staż w prowadzeniu gospodarstwa rolnego potwierdzony przez sołtysa, z tym że w przypadku szacowania szkód w budynkach lub budowlach służących do prowadzenia działalności rolniczej co najmniej 1 osoba wchodząca w skład komisji powinna mieć wykształcenie lub doświadczenie zawodowe w zakresie budownictwa (pkt 1). Komisja dokonuje: a) oszacowania szkód, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, w terminie do dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia przez producenta rolnego powstania tych szkód, nie później jednak niż: – do czasu zbioru plonu głównego danej uprawy albo jej likwidacji i nie wcześniej niż od wschodów upraw albo – w terminie do trzech miesięcy od wystąpienia gradu, deszczu nawalnego, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny - w przypadku szkód w środku trwałym, albo – w terminie do 12 miesięcy od ustąpienia wody umożliwiającego komisji rozpoczęcie szacowania szkód - w przypadku szkód spowodowanych przez powódź w budynkach, b) dwukrotnie oszacowania szkód spowodowanych przez ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź lub grad w drzewach owocowych: – po raz pierwszy - w terminie do 2 miesięcy od dnia powstania tych szkód, – po raz drugi - nie później niż w terminie do 12 miesięcy od dnia powstania tych szkód; Na podstawie z § 5 ust. 7 pkt 3 Komisja składa protokół oszacowania szkód wojewodzie właściwemu ze względu na miejsce powstania tych szkód we wskazanym w tym przepisie terminie. Przepis § 5 ust. 8 rozporządzenia określa zaś, co powinien zawierać protokół oszacowania szkód. Z powyższych przepisów wynika, że komisje powołane przez wojewodów nie są organem administracji publicznej i do ich działań nie maja zastosowania przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) (zob. postanowienia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: z dnia 28 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 679/18 i z dnia 2 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Bk 695/18, z dnia 10 października 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 664/19). Ponadto należy stwierdzić, że sporządzony w opisanym wyżej trybie – protokół szacunkowy nie rozstrzyga w żaden sposób sprawy. Czynności sporządzenia protokołu szacowania szkód stanowią bowiem dopiero podstawę do wydania decyzji administracyjnej, która może być poddana kontroli w administracyjnym toku instancji. Protokół oszacowania szkód dokumentujący ustalenia komisji jest zatem wyłącznie sformalizowanym dowodem, służącym dokonywaniu ustaleń w postępowaniu organów ARiMR rozpoznających wniosek o udzielenie pomocy. Jest sporządzany przez uprawniony organ w zakresie swego działania, stąd jest dokumentem urzędowym, co powoduje, że wiąże go domniemanie zgodności z prawdą potwierdzanych nim informacji (art. 76 § 1 k.p.a.). Domniemanie to jest jednak wzruszalne, ponieważ ustawa dopuszcza przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego (art. 76 § 1 k.p.a.). Zasady te mają zastosowanie w postępowaniu organów Agencji (art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR). (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Go 135/21 od którego wyrokiem z dnia 11 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 1216/21 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną). Sąd zauważa również, że organem rozpatrującym wnioski o udzielenie pomocy finansowej jest Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 14 lipca 2025 r. gradu mogą być powodem złożenia stosownego wniosku, którego merytoryczne rozpatrzenie powinno zakończyć się wydaniem decyzji administracyjnej. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i art. 58 § 3 p.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi.