III SA/Lu 663/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca),, Sędzia SO del. Robert Hałabis, Protokolant Asystent sędziego Radosław Stelmasiak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi D. K. na uchwałę Rady Gminy H. z dnia 22 maja 2012 r. nr XVII/109/12 w przedmiocie rozwiązania Zespołu Szkół w H. I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; II. określa, że zaskarżona uchwała nie może być wykonana w całości; III. zasądza od Rady Gminny H. na rzecz skarżącej kwotę 557 zł (pięćset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] stycznia 2012 r. Rada Gminy H. – działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i art. 62 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie rozwiązania Zespołu Szkół w H. W § 1 uchwały postanowiono miedzy innymi, że z dniem [...] sierpnia 2012 r. rozwiązuje się w/w Zespół, w skład którego wchodzą: Gimnazjum im. [...] w H., Szkoła Podstawowa z Oddziałem Przedszkolnym w H. i Punkt Przedszkolny. Określono również, że z dniem [...] września 2012 r. placówki wchodzące w skład Zespołu stają się samodzielnymi jednostkami organizacyjnymi. W § 2 wskazano, że wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy H., zaś w § 3 zawarto zapis, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. W skardze sądowej na powyższą uchwałę D. K., pełniąca funkcję dyrektora w/w Zespołu Szkół, wniosła o stwierdzenie nieważności uchwały, zarzucając, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 62 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu polegające na rozwiązaniu Zespołu bez żadnych uzasadnionych powodów, mające na celu obejście prawa – art. 58 i art. 59 tejże ustawy. . wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Z uwagi na przedmiot sporu – to jest kwestię zgodności z prawem uchwały Rady Gminy H. z dnia [...] maja 2012 r. w sprawie rozwiązania Zespołu Szkół w H. – należy przypomnieć tytułem wstępu, że zgodnie z zasadą praworządności, wynikającą z treści art. 7 Konstytucji RP, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. W myśl art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, nieważną jest uchwała rady gminy sprzeczna z prawem. W orzecznictwie wskazuje się, że sprzeczność uchwały z prawem musi być oczywista i bezpośrednia (wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2007r. sygn. akt IV SA /Wa 2296/06). Przez sprzeczność należy rozumieć niezgodność z aktami powszechnie obowiązującymi - Konstytucją, ustawami, aktami wykonawczymi oraz obowiązującymi aktami prawa miejscowego (zob. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 1287/06). Przechodząc do szczegółowych rozważań trzeba zauważyć, że przedmiot kontroli legalności zaskarżonej uchwały z dnia [...] maja 2012 r. oznacza konieczność zbadania, czy w/w uchwała, biorąc pod uwagę jej treść oraz skutki prawne, jakie w przyszłości może wywołać, powinna być pozostawiona w obrocie prawnym. Problematykę likwidacji szkół reguluje ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty – dalej u.s.o. W art. 59 ust. 1 powołana ustawa wymienia przesłanki, które muszą być spełnione, aby dokonać likwidacji szkoły publicznej. Niektóre typy szkół mogą być zlikwidowane w każdym czasie (art. 59 ust. 1 a u.s.o.). Zasadą jest, że szkoła publiczna może zostać zlikwidowana z końcem roku szkolnego (art. 59 ust. 1 zdanie pierwsze u.s.o.). W świetle art. 63 u.s.o. nie ma wątpliwości, że koniec roku szkolnego wyznacza data 31 sierpnia. Stosownie do art. 59 ust. 1 u.s.o. szkoła publiczna może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Zaskarżona uchwała nie zawiera uzasadnienia. Zatem nie wiadomo dokładnie, z jakiego powodu Rada Gminy H. w dniu [...] maja 2012 r. podejmuje przedmiotową uchwałę i decyduje się na rozwiązanie Zespołu. W tych warunkach niezbędnym jest określenie przez Radę przesłanek faktycznych i prawnych uzasadniających rozwiązanie w/w Zespołu z dniem [...] sierpnia 2012 r. oraz usamodzielnienie – z dniem [...] września 2012 r. – placówek wchodzących w skład Zespołu. Nieznane są motywy, dlaczego właśnie z dniem [...] sierpnia 2012 r. Zespół podlega rozwiązaniu i jakie względy decydują o usamodzielnieniu się placówek wymienionych w § ust. 1 uchwały. Nie wiadomo również, dlaczego Rada – powołując się na przewidziane w art. 62 ust. 5 u.s.o. uprawnienia organu prowadzącego –rozwiązuje Zespół Szkół w H. Z treści powyższego przepisu wynika, że organ prowadzący zespół szkół może go rozwiązać. Zatem niezbędnym jest podanie przez Radę merytorycznych względów leżących u podstaw zaskarżonej uchwały, która nie wyjaśnia, po pierwsze tego, dlaczego Rada rozwiązuje Zespół, a po drugie, w jaki sposób organ prowadzący zapewnia uczniom możliwość kontynuowania nauki. W świetle art. 62 ust. 5 u.s.o. Rada Gminy H. nie może swojego wyraźnego stanowiska ukrywać. Brak uzasadnienia uchwały czyni ją arbitralną, a przez to sprzeczną, nie tylko z zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), ale również z treścią art. 62 ust. 5 1 u.s.o. Wymóg działania na podstawie prawa rodzi po stronie organów władzy publicznej obowiązek umotywowania ich rozstrzygnięć. Obowiązek taki jest zaliczany do standardów demokratycznego państwa prawnego i jest elementem zasady jawności działania władzy publicznej. Ustawodawca nie wprowadza wymogu sporządzenia uzasadnienia uchwały, jednakże podzielając zapatrywanie NSA wyrażone w wyrokach z dnia 15 grudnia 2005 r. sygn. akt II OSK 1124/05 i z dnia 9 maja 2006 r. sygn. akt II OSK 195/06 należy przyjąć, że taki wymóg wynika z wykładni celowościowej. To takiego wniosku prowadzi także wykładnia systemowa na gruncie rozstrzygnięć podejmowanych w drodze decyzji administracyjnych (uzasadnianych przez organ – art. 107 § 3 k.p.a.). Jak wyjaśnia NSA w wyroku z dnia 8 czerwca 2006 r. sygn. akt II OSK 410/06, wymóg działania na podstawie prawa, w połączeniu z zasadą zaufania, rodzi po stronie organów władzy publicznej obowiązek motywowania podejmowanych rozstrzygnięć. W tych okolicznościach zaskarżona uchwała jest sprzeczna z prawem i w konsekwencji nieważna w świetle art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Mając na uwadze powyższe należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej uchwały uzasadnia art. 152 wskazanej ustawy. W myśl jej art. 200 skarżącej przysługuje zwrot kosztów postępowania.