III SA/Lu 681/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rober Hałabis Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor WSA Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia 29 sierpnia 2024 r., nr [...] przedmiocie sprostowania błędów pisarskich, rachunkowych i innych oczywistych omyłek oddala skargę. Sygn. III SA/Lu 681/24 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi jest postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia 29 sierpnia 2024 r. w sprawie sprostowania błędów pisarskich. Stan sprawy przedstawia się następująco. Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie postanowieniem z dnia 5 listopada 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Powiatowego Policji w Lubartowie z dnia 7 września 2021 r. przedmiocie sprostowania błędów pisarskich, rachunkowych i innych oczywistych omyłek w treści decyzji nr [...] przyznającej Z. K. ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny. W wyniku rozpatrzenia skargi Z. K. na wskazane postanowienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2022 r. w sprawie III SA/Lu 3/22 uchylił zaskarżone postanowienie. Skarga kasacyjna Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2024 r. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że prawidłowo wskazał Sąd I instancji, iż zaskarżone postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie utrzymywało w mocy postanowienie Komendanta Powiatowego Policji w Lubartowie, które w ramach sprostowania oczywistych błędów pisarskich i rachunkowych wkraczało m.in. w meritum rozstrzygnięcia. Przyznany bowiem ekwiwalent pieniężny za posiadany niewykorzystany czas wolny (nadgodziny) podczas służby w KPP w Lubartowie dotyczył 108 godzin ponadnormatywnego czasu służby wypracowanego przez skarżącego w latach 2006-2017. Po sprostowaniu decyzji, ekwiwalent pieniężny za posiadany niewykorzystany czas wolny (nadgodziny) dotyczył nie 108 godzin, ale 106 godzin. Stanowi to bezpośrednią zmianę (ingerencję) w treść rozstrzygnięcia zawartego w decyzji. Ponownie rozpatrując sprawę Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2024 r. uchylił zaskarżone postanowienie Komendanta Powiatowego Policji w Lubartowie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Komendant Wojewódzki Policji podkreślił, że w trybie art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej jako "k.p.a." nie mogą być rozpatrywane kwestie merytoryczne będące zasadniczym przedmiotem decyzji. Postępowanie w przedmiocie sprostowania decyzji nie może dotyczyć błędnych ustaleń faktycznych lub wadliwego zastosowania przepisów prawa. Niedopuszczalne jest więc sprostowanie okoliczności dotyczących prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Sprostowanie nie może bowiem prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji. Zdaniem Komendanta Wojewódzkiego Policji analiza treści decyzji przyznającej skarżącemu ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny w kontekście zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że zaskarżone postanowienie jest rozstrzygnięciem wadliwym, naruszającym dyspozycję art. 113 § 1 k.p.a. Zmiany wprowadzone przedmiotowym postanowieniem wkraczają bowiem w meritum rozstrzygnięcia. Zgodnie z treścią sentencji oraz uzasadnienia decyzji skarżącemu za posiadany niewykorzystany czas wolny (nadgodziny), o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, wypracowany podczas pełnienia służby w KPP w Lubartowie w latach 2006-2017 przyznano ekwiwalent pieniężny za 108 godzin ponadnormatywnego czasu służby. Natomiast po sprostowaniu ww. decyzji - ekwiwalent pieniężny za posiadany niewykorzystany czas wolny wynosił nie 108 godzin, ale 106 godzin ponadnormatywnego czasu służby. Celem postępowania o sprostowanie nie jest zmiana decyzji w obliczu uzupełnienia materiału dowodowego o dowody, których organ administracji publicznej nie posiadał w dacie wydania decyzji, chociaż mógł i powinien je posiadać. Sprostowanie służy wyłącznie usuwaniu nieistotnych wadliwości decyzji. Z. K. (dalej jako "skarżący") wniósł skargę na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie (dalej jako "organ odwoławczy") z dnia 29 sierpnia 2024 r. domagając się uchylenia zaskarżonego aktu i zarzucając: 1. naruszenie art. 124 § 1 k.p.a. poprzez błędne pouczenie, co do trybu zaskarżenia tegoż postanowienia do sądu administracyjnego, a także nieuzasadnione w okolicznościach sprawy przywołanie w treści tegoż pouczenia art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako "p.p.s.a." stanowiącego o obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w przypadku wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem; 2. naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uchyleniu w całości postanowienia Komendanta Powiatowego Policji w Lubartowie z dnia 29 września 2021 r. i przekazaniu sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia, gdy w okolicznościach niniejszej sprawy prawidłowym byłoby oparcie rozstrzygnięcia chociażby na przesłance z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że organ błędnie pouczył go o ewentualnym trybie zaskarżenia przedmiotowego postanowienia do sądu, wskazując, iż przysługuje sprzeciw, gdy faktycznie przysługiwała skarga. Ponadto niezrozumiałym było pouczenie o treści art. 230 § 1 p.p.s.a. Skarżący podkreślił, że w realiach niniejszej sprawy organ powinien był uchylić postanowienie pierwszoinstancyjne jedynie w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy, albowiem wnosząc zażalenie ograniczało się ono jedynie do części, w której organ odmówił sprostowania błędów pisarskich, rachunkowych i oczywistych omyłek. Organ odwoławczy w tym zakresie naruszył wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania. Ponadto skarżący wskazał, że równocześnie z postępowaniem zażaleniowym organ prowadził również odrębne postępowanie w sprawie odwołania od decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Lubartowie z dnia 7 września 2021 r, które ostatecznie zakończone zostało decyzją nr [...] z dnia 2 września 2024 r. (doręczoną skarżącemu w dniu 7 września 2024 r. razem z zaskarżonym postanowieniem) o uchyleniu powyższej decyzji organu I instancji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzja nr [...] z dnia 2 września 2024 r. jest pokłosiem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 kwietnia 2022 r. (III SA/Lu 2/22), który uprawomocnił się z dniem 7 maja 2024 r. po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (III OSK 1836/22) oddalającym skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie. Oba wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wpłynęły do organu odwoławczego w dniu 2 sierpnia 2024 r., a tym samym miesięczny termin na rozpatrzenie obu spraw (zażalenia oraz odwołania) upływał z dniem 3 września 2024 r. W tym kontekście zaskarżone postanowienie, mimo że datowane na 29 sierpnia 2024 r. zostało nadane w placówce operatora pocztowego dopiero w ostatnim dniu upływu miesięcznego terminu, czyli dnia 3 września 2024 r., co wskazuje, że albo zostało ono antydatowane, albo też opóźnienie w jego nadaniu miało swój ukryty cel. Natomiast decyzja nr [...] datowana na 2 września 2024 r. została nadana w tej samej placówce pocztowej dnia 4 września 2024 r., a więc z jednodniowym uchybieniem ustawowego miesięcznego terminu, co chyba było zamierzonym zabiegiem ze strony organu mającym świadczyć, iż postanowienie zostało wydane wcześniej niż decyzja. W tej sytuacji na dzień wysłania zaskarżonego postanowienia organ miał wiedzę o sposobie rozstrzygnięcia własnej decyzji nr [...] (datowanej 2 września 2024 r.), a tym samym powinien był uchylić postanowienie Komendanta Powiatowego Policji w Lubartowie i umorzyć postępowanie w pierwszej instancji w całości na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a., z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wyjaśnił, że w dniu 2 września 2024 r. Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie wydał decyzję nr [...] o uchyleniu w całości decyzji [...] Komendanta Powiatowego Policji w Lubartowie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzja ta jest ostateczna w administracyjnym toku instancji. Mając na uwadze powyższe, w dniu 14 października 2024 r. Komendant Powiatowy Policji w Lubartowie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. wydał decyzję nr 1/2024 o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w sprawne sprostowania błędów pisarskich, rachunkowych i innych oczywistych omyłek w treści decyzji [...] z dnia 7 września 2021 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje. Skarga jest niezasadna. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie sądów oznacza, że nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązane są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 8, Warszawa 2023 i powołane orzecznictwo). Sąd administracyjny po to wyraża swoją ocenę w omawianym zakresie, by przy ponownym rozpoznawaniu sprawy zakres tej oceny nie był już przedmiotem kolejnego rozpoznania. Przywołany przepis ma również istotne znaczenie dla realizacji zasady ekonomiki postępowania administracyjnego oraz postępowania sądowoadministracyjnego. Natomiast sformułowanie "wiążą w sprawie" oznacza, że chodzi tutaj o tożsamość sprawy oraz wyznaczające ją elementy zakreślające granice związania orzeczeniem sądu. Powinna to być więc sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym. W szczególności o tożsamości sprawy decyduje podstawa powstania danego stosunku prawnego, tj. podstawa prawna i okoliczności faktyczne. Związanie oceną prawną nie oznacza jednak, że kontrola sądu administracyjnego ponownie rozpoznającego sprawę ogranicza się wyłącznie do kontroli zastosowania się organu do oceny prawnej sformułowanej w uprzednio wydanym wyroku. Jest to szczególnie istotne, gdy ocena prawna dotyczyła stanu faktycznego i jego braków. Kontrola ponownie wydanej decyzji lub postanowienia nie może prowadzić do sprzeczności z uprzednio wyrażoną oceną prawną, ale może tę ocenę uzupełniać, chociażby na skutek uzupełnienia materiału dowodowego przez właściwy organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy (zob. wyrok NSA z 19 grudnia 2023 r., III OSK 3067/21). Wyrokiem z dnia 5 maja 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Lu 3/22 w sprawie ze skargi Z. K. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia 5 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania błędów pisarskich, rachunkowych i innych oczywistych omyłek. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił argumentację tut. sądu, że zaskarżone postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji okazało się rozstrzygnięciem nieprawidłowym bo wchodzącym w kwestię wielkości należnego ekwiwalentu. Utrzymanie w mocy – na podstawie 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. - skontrolowanego rozstrzygnięcia było więc czynnością przedwczesną podjętą bez przeprowadzenia analizy, jakie skutki w zakresie prawa materialnego wiążą się z weryfikacją decyzji w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Rozpoznając przedmiotową sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, jest związany oceną prawną wyrażoną wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tym miejscu należy jedynie doprecyzować, że decyzja Komendanta Powiatowego Policji w Lubartowie z dnia 7 września 2021 r., której sprostowania domagał się skarżący, została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia decyzją nr [...] z dnia 2 września 2024 r., przy czym decyzja nosi datę późniejszą niż zaskarżone w niniejszym postępowaniu postanowienie. Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Dokonując analizy zaskarżonego postanowienia z dnia 29 sierpnia 2024 r. sąd stwierdza, że nie narusza ono prawa. Należy bowiem wskazać, że skoro Naczelny Sąd Administracyjny zakwestionował poprzednie postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie sprostowania omyłek pisarskich, to obecnie kontrolowane postanowienie w istocie rzeczy nie naruszając art. 153 p.p.s.a. nie mogło być inne. Skarżący nie kwestionuje nawet, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest niezasadne w okolicznościach sprawy, ale podkreśla, że wobec wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, której dotyczy sporne postanowienie całe postępowanie prowadzone w przedmiocie sprostowania omyłek pisarskich powinno podlegać umorzeniu jako bezprzedmiotowe. W orzecznictwie podkreśla się, że postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki ma charakter postępowania incydentalnego i zależnego od owego postępowania "głównego". To w postępowaniu "głównym" organ rozstrzyga sprawę administracyjną (zob. wyrok NSA z 28.04.2020 r., II OSK 1093/19). W przypadku więc wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji administracyjnej, istotnie procedowanie w przedmiocie jej sprostowania jest bezprzedmiotowe i winno zostać umorzone. W przedmiotowej sprawie tak się w rzeczywistości stało, bowiem decyzją Komendanta Powiatowego Policji w Lubartowie z dnia 14 października 2024 r. umorzono postępowanie w sprawie sprostowania decyzji nr [...] – wobec jej uchylenia decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia 2 września 2024 r. Jednak na dzień wydania zaskarżonego postanowienia – 29 sierpnia 2024 r. – decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia 2 września 2024 r. jeszcze nie było, co oczywiste. Zgodnie z art. 110 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Chwilą wydania decyzji jest data jej podpisania przez upoważnioną osobę, nie zaś doręczenia stronie. Bowiem z chwilą podpisania decyzji administracyjnej akt ten istnieje w sensie procesowym, zaś dzień jej wydania jest miarodajny dla oceny podstawy prawnej i podstawy faktycznej. Stan faktyczny sprawy – wbrew stanowisku skarżącego – nie uzasadniał zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję (postanowienie), w której uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie) i umarza postępowanie pierwszej instancji. Podstawą do zastosowania normy z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jest bezprzedmiotowość postępowania. Na datę wydania zaskarżonego postanowienia (29 sierpnia 2024 r.) postępowanie w przedmiocie sprostowania decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Lubartowie z dnia 7 września 2021 r. nie było jeszcze bezprzedmiotowe. Decyzja, której sprostowania domagał się skarżący pozostawała bowiem na dzień wydania zaskarżonego postanowienia w obrocie prawnym. Jej uchylenie nastąpiło bowiem już po wydaniu zaskarżonego postanowienia. W związku z powyższym zarzuty skargi koncentrujące się na naruszeniu art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a. są chybione. Odnosząc się do zarzutu błędnego pouczenia skarżącego o przysługującym środku zaskarżenia, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji (postanowieniu) co do prawa odwołania (zażalenia) lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Trzeba podkreślić, że brak pouczenia albo błędne pouczenie nie wpływa na istnienie decyzji czy też jej ważność. Stwierdzenie takiej wady w toku instancji nie uzasadnia uchylenia tego aktu. W przedmiotowej sprawie skarżący w terminie złożył skargę, w związku z tym błędne pouczenie go o przysługującym sprzeciwie, zamiast przysługującej skargi nie wywołało dla niego żadnych ujemnych skutków. Również zarzut naruszenia art. 230 p.p.s.a. należy uznać za zupełnie chybiony. Organ przepisu tego nie stosował w wydanym przez siebie postanowieniu, w związku z tym nie mógł go naruszyć. Mając na uwadze powyższe sąd na podstawie art. 151 skargę oddalił. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.