III SA/Lu 696/24

WyrokWSA w Lublinie2025-02-20

Skład orzekający: Ewa Ibrom, Jerzy Drwal, Agnieszka Kosowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny może dokonać aktualizacji informacji w ewidencji gruntów i budynków dotyczących udziałów we wspólnocie gruntowej bez przedstawienia przez wnioskodawcę odpowiednich dokumentów potwierdzających zmianę stanu prawnego?
Ratio decidendi
Aktualizacja ewidencji gruntów i budynków wymaga przedstawienia przez wnioskodawcę dokumentów źródłowych potwierdzających zmianę stanu prawnego. Organ ewidencyjny nie ma kompetencji do rozstrzygania sporów o prawo ani do dokonywania zmian w ewidencji na podstawie nieudokumentowanych lub sprzecznych danych. Wobec braku odpowiednich dokumentów uzasadniających zmianę wpisu, odmowa aktualizacji ewidencji jest prawidłowa.
Stan faktyczny
Spółka dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej złożyła wniosek o aktualizację ewidencji gruntów i budynków poprzez wpisanie W. B. jako użytkownika udziałów we wspólnocie gruntowej w miejsce F. S. J. Organ I instancji oraz organ odwoławczy odmówiły aktualizacji z powodu braku odpowiednich dokumentów potwierdzających przejście udziałów. Spór dotyczył prawidłowości wpisu na podstawie aktów notarialnych i innych dokumentów dotyczących zbycia gruntów i udziałów we wspólnocie.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Asesor WSA Agnieszka Kosowska, Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2025 r. sprawy ze skargi Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej "[...]" na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] września 2024 r., nr [...], Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty Radzyńskiego z [...] sierpnia 2024 r., znak: [...], odmawiającą aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, poprzez wpisanie W. B. w miejsce F. S. J., jako użytkownika w udziałach 179/100000 i 221/100000 części nieruchomości leśnej – Wspólnoty Leśnej Rolników [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki o numerach 229/2, 233/1, 319, 320, 321, 325, 326, 327 obszaru 416,9500 ha, położone w obrębie [...] oraz działka o numerze 258/2 obszaru 12,3259 ha, położona w obrębie [...], gmina W.. Zaskarżona decyzja wydana została w sprawie, w której stan faktyczny przedstawia się następująco. Pismem z 25 stycznia 2024 r. zarząd Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Leśnej Rolników [...] wniósł do Starosty Radzyńskiego o wpisanie na listę udziałowców Wspólnoty W. J. B. w miejsce udziału 179/100000 i 221/100000 należącego do F. S. J.. Decyzją z [...] marca 2024 r., znak: [...], Starosta Radzyński orzekł o odmowie dokonania żądanej aktualizacji. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z [...] kwietnia 2024 r., znak: [...], uchylił wyżej wymienioną decyzję Starosty Radzyńskiego w całości i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie zgromadził oraz nie przeanalizował żadnych dokumentów mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Starosta Radzyński (dalej jako "organ I instancji") decyzją z [...] sierpnia 2024 r., znak: [...], ponownie odmówił aktualizacji ewidencji przez wpisanie na listę udziałowców Wspólnoty W. J. B. w miejsce udziału 179/100000 i 221/100000 należącego do F. S. J.. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji", utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy przytoczył przepisy dotyczące ewidencji gruntów i budynków i podkreślił, że z przepisów tych wynika, że istota prowadzenia ewidencji gruntów i budynków sprowadza się do ciągłej aktualizacji w operacie ewidencyjnym zbioru informacji podmiotowych i przedmiotowych, na podstawie dokumentów powstałych w zasadzie poza postępowaniem ewidencyjnym. Jeśli ewidencja gruntów i budynków stała się nieaktualna, organ administracji geodezyjnej i kartograficznej zobowiązany jest podjąć z urzędu lub na wniosek upoważnionego podmiotu działania niezbędne do jej zaktualizowania. W rozpoznawanej sprawie żądanie dotyczy wykreślenia aktualnie figurującego w ewidencji gruntów i budynków F. S. J., jako uprawnionego do udziału we wspólnocie leśnej i wpisanie w jego miejsce W. B.. Organ podkreślił, że na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany danych, objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń, gdyż aktualizacja operatu ewidencyjnego polega na zastąpieniu dotychczasowych nieaktualnych wpisów, nowymi lub na ich zmodyfikowaniu, przy czym konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji powinna być udokumentowana. Powszechnie ugruntowany jest w orzecznictwie i doktrynie pogląd, że ewidencja gruntów i budynków nie ma charakteru prawotwórczego. Jej zadaniem jest tylko i wyłącznie odzwierciedlanie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie nowego stanu prawnego. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, udział we wspólnocie gruntowej może być zbywany wyłącznie w całości i tylko na rzecz osoby posiadającej już udział w tej wspólnocie oraz na rzecz osób posiadających gospodarstwa rolne w tej samej wsi lub we wsiach przylegających do wspólnot, a zbycie udziału wymaga formy aktu notarialnego. Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 1 tej ustawy, w razie zbycia wszystkich gruntów gospodarstwa rolnego przez uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej, udział w tej wspólnocie przechodzi na nabywcę tego gospodarstwa. Natomiast przepis art. 28 ust. 2 określa, co dzieje się z udziałem we wspólnocie w sytuacji, gdy przedmiotem zbycia jest część gruntów gospodarstwa rolnego. Zgodnie z tym przepisem, w razie zbycia części gruntów określonych w ust. 1, udział we wspólnocie gruntowej zachowuje dotychczasowy właściciel, chyba że na podstawie umowy odstąpi swe uprawnienia nabywcy. Jeżeli jednak zbywca pozostawia sobie obszar użytków rolnych nie większy niż 0,1 ha, udział we wspólnocie gruntowej przechodzi na nabywcę. W niniejszej sprawie składając wniosek o aktualizację ewidencji zarząd spółki powołuje się na art. 28 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, podnosząc, że dotychczasowy udział we wspólnocie należący do F. J. przeszedł wraz ze zbyciem wszystkich gruntów gospodarstwa rolnego (w wyniku darowizny i sprzedaży) na W. B.. Jak utrzymuje zarząd, najpierw N. B. otrzymała w 2006 r. w drodze darowizny aktem notarialnym Nr [...] gospodarstwo od swojego dziadka F. J. wraz z udziałem we wspólnocie, a następnie sprzedała je w 2013 r. aktem notarialnym Nr [...] W. B., wraz z udziałem we wspólnocie. Zarząd podał we wniosku, że z oświadczenia W. B. wynika, że F. J. przekazując gospodarstwo wyzbył się wszystkich swoich użytków rolnych, również N. B. sprzedała gospodarstwo nie pozostawiając sobie żadnych użytków rolnych. Według zarządu wspólnoty, zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych udział przeszedł więc na W. B.. Organ odwoławczy ustalił, że F. S. J. stał się na podstawie uwłaszczenia właścicielem nieruchomości położonej we wsi i gminie W., składającej się z 4 działek o łącznej powierzchni 4,82 ha. Był również użytkownikiem w udziale wynoszącym 400/100000 części nieruchomości Leśnej – Wspólnoty Leśnej Rolników [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki o numerach: 229/2, 233/1, 319, 320,321, 325, 326, 327 obszaru 416,9500 ha, położone w obrębie ewidencyjnym [...] oraz działka o numerze 258/2 obszaru 12,3259 ha, położona w obrębie ewidencyjnym [...], gmina W.. W aktach sprawy znajduje się akt notarialny z [...] września 2006 r., Rep. A Nr [...], z którego wynika, że F. J. w drodze darowizny przekazał jedną z działek objętą aktem własności ziemi, tj. działkę nr 594 o pow. 0,71 ha na rzecz swojej wnuczki N. K. (obecnie B.). Następnie N. B. aktem notarialnym Rep. A Nr [...] sprzedała powyższą działkę małżonkom W. J. B. i A. L. B.. Organ zwrócił uwagę, że w żadnym z powyższych dokumentów nie wspomniano o posiadaniu udziału we wspólnocie, ani też jego zbyciu. Dopiero w umowie darowizny, zawartej pomiędzy spadkobiercami F. S. J. a K. H. A. (akt notarialny Rep. A Nr [...] z [...] lutego 2023 r.) pojawia się rozporządzenie udziałem we wspólnocie. W ocenie organu odwoławczego, żądanie wspólnoty nie może zostać uwzględnione z kilku powodów. Przede wszystkim dowody dołączone do wniosku nie dokumentują, że udział należący do F. J. przeszedł faktycznie na podstawie aktu darowizny w 2006 r. na rzecz N. K. (obecnie B.), a tym samym później w 2013 r., w wyniku sprzedaży, na rzecz W. B., zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Organ zwrócił uwagę, że F. J. był właścicielem nieruchomości o pow. 4,82 ha, składającej się z czterech działek, zaś rzeczona darowizna dotyczy jednej działki o pow. 0,71 ha. Nie zostało wykazane przez wnioskodawcę, co stało się z pozostałymi działkami, wchodzącymi w skład gospodarstwa i czy F. J. nie rozporządził swoim udziałem we wspólnocie w momencie ewentualnego zbycia tychże gruntów. Niezależnie od powyższego, organ zauważył, że zarząd nie przedłożył również dowodu, że N. B. sprzedając działkę otrzymaną od F. J. nie pozostawiła sobie żadnych użytków gruntowych oraz że działka o pow. 0,71 ha stanowić mogła gospodarstwo rolne. Ponadto organ stwierdził, że na mocy aktu notarialnego Rep. A Nr [...] W. J. B. nabył od N. B. działkę nr 594 o pow. 0,71 ha wraz z żoną A. L. B., na prawach wspólności umownej. Nawet, gdyby przyjąć, iż z zakupem tej działki związany był udział we wspólnocie gruntowej należący ówcześnie do F. J., to zarząd nie przedstawił dowodu, dlaczego w miejsce F. J. ma być wpisany jedynie W. B.. Podsumowując, organ odwoławczy podkreślił, że to na zarządzie spółki dla zagospodarowania wspólnoty gruntowej spoczywa obowiązek przedstawienia odpowiednich dokumentów, uzasadniających zasadność żądania wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów. Tym samym nie ma uzasadnienia oczekiwanie przez zarząd, że Starosta Radzyński ustali i ujawni działki, które posiadał F. J. po dokonaniu darowizny dla N. B., ewentualnie ustali dane działek, które pozostały własnością N. B. po transakcji sprzedaży gospodarstwa na rzecz W. B.. Starosta nie miał obowiązku wskazywać również w uzasadnieniu decyzji, czy i jakie działki powyżej 0,10 ha posiadał F. J. i N. B. po transakcjach zbycia gruntów. W świetle powyższego organ stwierdził, że wniosek nie został właściwie udokumentowany, co uniemożliwia dokonanie żądanej aktualizacji. Organ stwierdził również, że dokonanie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku zarządu wspólnoty uniemożliwia fakt istnienia aktu notarialnego z [...] lutego 2023 r., Rep. A Nr [...]. Wynika z niego bowiem, że udział we Wspólnocie Leśnej Rolników [...] w wielkości 400/100000 części nieruchomości Leśnej – Wspólnoty Leśnej Rolników [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki o numerach: 229/2, 233/1, 319, 320, 321, 325, 326, 327 obszaru 416,9500 ha, położone w obrębie ewidencyjnym [...] oraz działka o numerze 258/2 obszaru 12,3259 ha, położona w obrębie ewidencyjnym [...] gmina W., należący do F. S. J., w drodze dziedziczenia na podstawie ustawy jako spadek po F. S. J. nabyli jego spadkobiercy: K. S. J. i B. M. K., którzy tymże aktem notarialnym darowali wspomniany wyżej udział we wspólnocie leśnej K. A.. Rację miał zatem organ I instancji twierdząc, że istnieją sprzeczne dokumenty co do tego, komu przysługuje udział we Wspólnocie Leśnej Rolników [...], pierwotnie należący do F. J., co wyłącza dokonanie wpisu zgodnie z żądaniem. Organ odwoławczy przypomniał, że za pomocą ewidencji gruntów nie można ustalać, czy też zmieniać stanu prawnego nieruchomości. Wnioskodawca nie przedstawił powstałych po ostatnio dokonanym wpisie dokumentów, które odnosiłyby się do nowych zdarzeń prawnych, jak i żadnych dokumentów mogących uzasadniać dokonanie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie udziału we wspólnocie gruntowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Spółka dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej – "Wspólnoty Leśnej Rolników [...]" zarzuciła organowi odwoławczemu: I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej w skrócie: k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich i kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności nieprzeprowadzenie wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dokonanie jego oceny w sposób dowolny i wybiórczy, co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji oraz art. 220 k.p.a. poprzez żądanie od skarżącego potwierdzenia faktów lub stanu prawnego, pomimo że możliwe było ich ustalenie na podstawie posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów lub innych danych; II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 24 ust. 2b pkt 1a oraz 1b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne w związku z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, poprzez ich niezastosowanie i niewpisanie N. B. (wnuczki) jako osoby uprawnionej do udziału we Wspólnocie Leśnej Rolników [...] w miejsce F. S. J. (dziadka) po przekazaniu przez niego w drodze darowizny na rzecz wnuczki ostatniej posiadanej przez siebie nieruchomości, z którą związany był udział we wspólnocie (tj. działki nr 594 o pow. 0,71 ha), a następnie po dokonaniu przez N. B. zbycia tej nieruchomości, z którą związany był udział we wspólnocie na rzecz małżeństwa W. J. B. oraz A. L. B., poprzez niewpisanie wymienionego małżeństwa w miejsce dotychczas uprawnionej do udziału we Wspólnocie N. B.. Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, uchylenie decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Przedmiotem skargi jest decyzja o odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, dotyczących osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. Wspólnoty gruntowe uregulowane są w ustawie z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 140). Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy, osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej powinny utworzyć spółkę do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty. Spółka jest osobą prawną i działa na podstawie statutu (art. 15 ust. 1). Członkami spółki są osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej (art. 16 ust. 1). Zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy, nazwa spółki i skład zarządu spółki oraz obszar wspólnoty gruntowej i wykazy uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty podlegają z urzędu wpisowi do ewidencji gruntów. Wszelkie późniejsze zmiany w obszarze wspólnoty gruntowej i w wykazie osób uprawnionych, jak również zmiana statutu i zmiany w składzie osobowym zarządu, zgłasza do ewidencji zarząd spółki. W rozpoznawanej sprawie zarząd Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej – "Wspólnoty Leśnej Rolników [...]" (błędnie określany przez organy obu instancji jako "Zarząd Wspólnoty Leśnej Rolników [...]") złożył wniosek o dokonanie zmiany w ewidencji gruntów w wykazie osób uprawnionych do korzystania z gruntów wspólnoty leśnej poprzez wpisanie W. B. jako użytkownika w udziałach 179/100000 i 221/100000 części nieruchomości leśnej – Wspólnoty Leśnej Rolników [...] w miejsce F. S. J.. Wniosek o dokonanie tej zmiany prawidłowo rozpoznany został przez organ jako wniosek o dokonanie aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów, na podstawie przepisów ustawy z 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 z późn. zm.), dalej jako: "p.g.k." lub "ustawa". Przepis art. 2 pkt 8 powołanej ustawy definiuje ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) jako system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Istotą ewidencji gruntów i budynków jest rejestrowanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja odzwierciedla treść dokumentów źródłowych, a więc ma charakter wtórny (pochodny). Wpisy w ewidencji mają charakter deklaratoryjny. Deklaratoryjny charakter wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny stwierdzony dokumentami. Informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji w na zasadach określonych w art. 24 ust. 2a i 2b p.g.k. Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c p.g.k.). Aktualizacja ewidencji polega na wprowadzeniu nowych informacji, wynikających z dokumentów źródłowych. Aktualizacja obejmuje również prostowanie błędnych wpisów mających charakter oczywistych omyłek. Przyjmuje się, że chodzi o błędy dostrzegalne bez konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1444/20). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreśla, że postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Ewidencja jest zbiorem informacji o gruntach, nie rozstrzyga natomiast sporów o prawo. Organy administracji publicznej, prowadząc ewidencję gruntów, rejestrują jedynie stany prawne w oparciu o określone dokumenty i nie mogą samodzielnie rozstrzygać w kwestii uprawnień objętych tymi dokumentami. Organy ewidencyjne uprawnione są jedynie do badania, czy na podstawie dostępnych dokumentów uzasadnione jest dokonanie zmian wpisów zawartych w ewidencji. Zaznaczyć przy tym należy, że dokonując aktualizacji ewidencji gruntów, organy ewidencyjne nie mają kompetencji do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów wydanych przez uprawnione do tego podmioty (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 719/07, z 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1718/13, z 24 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1377/14, z 1 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 865/21 oraz z 25 września 2024 r., sygn. akt I OSK 847/23). Zmiany danych wskazane we wniosku o dokonanie aktualizacji ewidencji powinny być udokumentowane przez wnioskodawcę. Ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie wskazuje w art. 18 ust. 2 jakiego rodzaju dokumenty powinien przedłożyć zarząd spółki dla zagospodarowania wspólnoty składając wniosek o dokonanie zmian w wykazie uprawnionych do korzystania z gruntów wspólnoty. Nie ulega jednak wątpliwości, że w przypadku wniosku o wpisanie, tak jak w sprawie niniejszej, innej osoby w miejsce pierwotnie uprawnionego do udziału we wspólnocie powinny to być dokumenty wykazujące przejście uprawnienia do korzystania z gruntów wspólnoty na inną osobę. Podstawą wpisu w ewidencji lub jego zmiany są dokumenty wskazane w art. 24 ust. 2b p.g.k., w tym prawomocne orzeczenia sądu (lit. c), ostateczne decyzję administracyjne (lit. d), akty notarialne (lit. e), akty poświadczenia dziedziczenia (lit. ea). Nie jest wystarczający sam wniosek zarządu spółki dla zagospodarowania wspólnoty, wskazujący zmianę w wykazie uprawnionych. W przypadku nieprzedstawienia przez wnioskodawcę dokumentów uzasadniających wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów, wniosek o dokonanie zmiany nie może być uwzględniony. Mając na uwadze powyższy stan prawny należało zgodzić się ze stanowiskiem organu, że żądanie skarżącej spółki do zagospodarowania wspólnoty nie może być uwzględnione, ponieważ skarżąca nie przedstawiła dokumentów, które uzasadniałaby zaktualizowanie danych w ewidencji gruntów w sposób wskazany we wniosku, tj. przez wpisanie w wykazie osób uprawnionych do korzystania ze wspólnoty leśnej W. B. w miejsce F. S. J.. Jak wynika z akt sprawy, F. S. J. zmarł w 2021 r. Jest zatem oczywiste, że nie jest już osobą uprawnioną do udziału we wspólnocie. We wniosku o aktualizację ewidencji zarząd wspólnoty powołał się jednak na zdarzenia, które miały miejsce kilkanaście lat przed śmiercią S. F. J. i miałyby w ocenie zarządu świadczyć o tym, że udziały we wspólnocie, które przysługiwały F. S. J., już w 2006 r. przeszły na rzecz jego wnuczki N. K. (obecnie B.) na podstawie umowy darowizny, obejmującej gospodarstwo rolne wraz z udziałami we wspólnocie. Zarząd wywodził następnie, że N. B. sprzedała w 2013 r. gospodarstwo rolne W. B., co oznacza, że na rzecz W. B. przeszły także udziały we wspólnocie, należące pierwotnie do F. S. J.. Zarząd powołał się w tym zakresie na art. 28 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, który stanowi, że w razie zbycia wszystkich gruntów gospodarstwa rolnego przez uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej udział w tej wspólnocie przechodzi na nabywcę tego gospodarstwa. Zarząd wyjaśnił ponadto we wniosku, że z oświadczenia W. B. wynika, że F. S. J. przekazując gospodarstwo wyzbył się wszystkich swoich użytków rolnych, również N. B. sprzedała gospodarstwo nie pozostawiając sobie żadnych użytków rolnych. Tymczasem powoływane przez zarząd spółki akty notarialne, tj. umowa darowizny z [...] września 2006 r. (Rep. A Nr [...]) na rzecz N. K. (obecnie B.) oraz umowa sprzedaży z [...] czerwca 2013 r. (rep. A Nr [...]), zawarta między N. B. a W. i A. małżonkami B. nie zawierają jakichkolwiek postanowień dotyczących udziałów we wspólnocie. Co więcej, jak słusznie zauważył organ, umowa darowizny na rzecz wnuczki F. S. J. (Natalii B.) dotyczy działki o pow. 0,79 ha, podczas gdy F. S. J. był na podstawie uwłaszczenia właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 4,82 ha. Powoływane przez skarżącą dokumenty nie mogą zatem stanowić podstawy wpisu zmian w ewidencji gruntów. Zarząd spółki nie przedstawił jakiekolwiek dokumentu, który wykazywałby przejście udziałów we wspólnocie najpierw na rzecz N. B., a następnie na rzecz W. B.. Jak już była o tym mowa wyżej, organ prowadzący ewidencję gruntów rejestruje jedynie stany prawne w oparciu o określone dokumenty i nie może samodzielnie rozstrzygać o uprawnieniach objętych tymi dokumentami. Organ nie był zatem uprawniony w sprawie niniejszej do dokonywania oceny, czy w przypadku darowizny na rzecz N. K. (B.) oraz sprzedaży na rzecz W. i A. B. spełnione zostały przesłanki z art. 28 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, jak tego domaga się skarżąca. Nie był także uprawniony do dokonywania ustaleń co do wielkości gospodarstwa rolnego posiadanego przez F. S. J. w dacie dokonania darowizny na rzecz N. K. ([...]), ani do dokonywania ustaleń co do tego, czy i jakiej wielkości gospodarstwo rolne posiadała N. B. w dacie zawarcia umowy sprzedaży działki nr 594 o pow. 0,71 ha. W sprawie z wniosku o dokonanie zmian w ewidencji gruntów organ prowadzący ewidencję gruntów nie rozstrzyga sporów o prawo. Jak wskazano wyżej, zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych wszelkie późniejsze zmiany, powstałe po zarejestrowaniu spółki i ujawnieniu w ewidencji gruntów wykazu osób uprawnionych, zgłasza do ewidencji zarząd spółki. Zarząd zobowiązany jest zatem do przedstawienia dokumentów, które potwierdzałyby zmianę stanu w tym zakresie. Skoro dane figurujące w ewidencji mają charakter pochodny względem dokumentów źródłowych, to oczywiste jest, że wszelkie zmiany tych danych muszą mieć charakter bezsporny i niebudzący wątpliwości. Słusznie zwraca uwagę organ, że istnieją dokumenty, wskazujące na nabycie udziałów we wspólnocie przez K. A., a więc inną osobę niż wskazana przez zarząd spółki. Z dołączonej do akt umowy darowizny, zawartej w formie aktu notarialnego pomiędzy spadkobiercami F. S. J. a K. H. A. (akt notarialny Rep. A Nr [...] z [...] lutego 2023 r.) wynika bowiem, że B. K. i K. J. są spadkobiercami F. S. J. oraz że nabyli na podstawie dziedziczenia ustawowego udziały F. S. J. we Wspólnocie Leśnej Rolników [...], które następnie darowali K. H. A.. Organy nie były uprawnione do przesądzania w sprawie niniejszej o skuteczności dokonanej darowizny, w szczególności zaś do oceny, czy doszło do zbycia udziałów we wspólnocie zgodnie z wymogami określonymi w art. 27 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. W świetle powyższego prawidłowe jest stanowisko organu, że przedłożone w toku postępowania dokumenty nie dawały podstaw do dokonania aktualizacji zgodnie z wnioskiem zarządu spółki. Odnosząc się do zrzutów skargi wyjaśnić należy, że w orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że na wniosek strony można wprowadzać do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany danych już nieaktualnych, gdy konieczność wprowadzenia zmian wynika z nowych zdarzeń prawnych. Nie jest natomiast dopuszczalne korygowanie wpisów na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Nie jest także dopuszczalne wprowadzanie zmian według nieobowiązującego już stanu faktycznego i prawnego. Nie jest bowiem możliwe dokonanie zmiany w ewidencji z mocą wsteczną. Zmiany w ewidencji następują ze skutkiem na przyszłość. Całkowicie zatem nieuzasadniony jest zarzut, że organ powinien był dokonać wpisu N. B. jako uprawnionej, a następnie w jej miejsce W. B., skoro sam wnioskodawca przyznaje, że N. B. zbyła w 2013 r. zarówno otrzymaną w drodze darowizny nieruchomość, jak i udziały we wspólnocie. Wyjaśnienia również wymaga, że organ związany jest treścią wniosku. Wniosek dotyczył tylko W. B.. Bezpodstawny jest zatem zarzut, że organ powinien był dokonać wpisu W. B. i A. B.. Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 220 k.p.a. poprzez żądanie od skarżącego potwierdzenia faktów lub stanu prawnego, pomimo że w ocenie skarżącej spółki możliwe było ich ustalenie na podstawie posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów lub innych danych. Jak wyjaśniono wyżej, obowiązek przedstawienia dokumentów dających podstawę do zmiany danych w ewidencji ciążył na wnioskodawcy. Organ nie był zobowiązany do gromadzenia dokumentów mających uzasadniać żądanie wnioskodawcy, ani do dokonywania ustaleń, komu przysługują udziały we wspólnocie, należące do F. S. J.. Zarzuty naruszenia art. 24 ust. 2b pkt 1a oraz 1b ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne w związku z art. 28 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych są więc całkowicie bezpodstawne. W ocenie sądu organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia istotnych okoliczności oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły i oceniły materiał dowodowy, niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie, zgodnie z art. 6, art. 7 oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jest kompletny i został poddany wszechstronnej analizie, a wyprowadzone wnioski należało uznać za spójne i logiczne. Zarzut naruszenia przepisów art. 7 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. jest więc nieuzasadniony. Zaskarżona decyzja odpowiada wymogom art. 107 § 1 i 3 k.p.a., zawiera bowiem wszystkie wskazane w tym przepisie elementy oraz wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło