I OSK 847/23
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-09-25
Skład orzekający: sędzia NSA Piotr Przybysz, sędzia NSA Karol Kiczka, sędzia del. WSA Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, zawierająca zapis o przeznaczeniu wydzielonych działek pod ulice i ich przekazaniu Skarbowi Państwa, może stanowić podstawę do aktualizacji danych podmiotowych w ewidencji gruntów i budynków poprzez wpisanie Skarbu Państwa jako właściciela, jeśli stan prawny nieruchomości jest sporny i nie wynika jednoznacznie z dokumentów źródłowych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania sporów o własność ani do dokonywania wpisów w ewidencji gruntów i budynków, które nie wynikają w sposób oczywisty z dokumentów źródłowych. Decyzja podziałowa z 1986 r., nawet z zapisem o przeznaczeniu działek pod ulice i ich przekazaniu Skarbowi Państwa, nie stanowiła wystarczającej i jednoznacznej podstawy do aktualizacji danych podmiotowych w ewidencji, zwłaszcza gdy w przeszłości dokonywano już innych wpisów dotyczących własności tych działek, a stan prawny pozostawał sporny. W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie uchylił decyzje organów niższych instancji, które prawidłowo odmówiły dokonania takiej aktualizacji.Stan faktyczny
K. R. i M. R. wystąpili o ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków zmian dotyczących działek drogowych, które miały przejść na własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji z 1986 r. zatwierdzającej podział nieruchomości. Starosta Wołomiński odmówił aktualizacji, a Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że decyzja podziałowa nie stanowiła jednoznacznej podstawy do zmiany danych podmiotowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje obu instancji, uznając, że decyzja podziałowa wraz z przepisami ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości tworzyły podstawę do aktualizacji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i oddalił skargę K. R.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 września 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 1271/22 w sprawie ze skargi K. R. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 11 stycznia 2022 r. nr 4/2022 w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od K. R. na rzecz Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 września 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 1271/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. R. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 11 stycznia 2022 r. nr 4/2022 w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków:
I. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji,
II. zasądził od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącego K. R. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
M. R. i K. R. pismem z 1 lutego 2021 r. zwrócili się do Starosty Wołomińskiego o ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków zmian dot. działek drogowych położonych w Gminie [...], miejscowość J[...], ulice S., Ś., O. W załączeniu złożyli kopię decyzji Urzędu Miasta i Gminy [...] znak G-7415a)14)86 z 3 października 1986 r. zatwierdzającą projekt podziału nieruchomości położonej we wsi J[...], gmina T[...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], na podstawie której powstały między innymi działki o numerach [...], [...] i [...]. W sentencji tej decyzji znalazł się też zapis, że działki te przeznczone pod ulice należy przekazać Skarbowi Państwa.
Decyzją z 19 sierpnia 2021 r. nr [...], Starosta Wołomiński – na podstawie art. 7d pkt 1 lit. "a" i art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2020 r. poz. 2052, ze zm.; dalej: p.g.k.) – odmówił dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków poprzez wykreślenie K. R., M. R. i K. R. jako właścicieli działek ewidencyjnych numer [...], [...], [...] w obrębie [...] – J[...], gmina [...] i wpisanie w to miejsce Skarbu Państwa.
Organ I instancji ustalił, że zgodnie z danymi operatu ewidencyjnego, pierwotnymi właścicielami działki nr [...] byli J. W. R. i K. D. R. Po dokonaniu podziału ww. działki na podstawie ww. decyzji z 3 października 1986 r., "jako właściciele pozostawione zostały te same osoby z wyjątkiem działek przeznaczonych pod drogi nr [...], [...] i [...], dla których wpisano jako właściciela Gminę [...]". Zmianą nr [...]z 14 grudnia 2009 r. na podstawie aktu własności ziemi przywrócono właściciela i przeniesienia działek do jednostki rejestrowej [...] – Państwa R.. W wyniku postępowania spadkowego, jako właściciele ujawniono D. K. R., M. A. R. oraz K. J. R. Na skutek umowy darowizny z 2015 r., działki powstałe po podziale (z wyłączeniem działek nr [...], [...] i [...]) przeszły na własność M. A. R. oraz K. J. R. Z kolei dla ww. trzech działek drogowych, właścicielami pozostają 3 ww. osoby.
Odwołanie od tej decyzji wnieśli M. R. i K. R.
Decyzją z 11 stycznia 2022 r. nr 4/2022 Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: WINGiK, organ odwoławczy) utrzymał w mocy ww. decyzję Starosty Wołomińskiego z 19 sierpnia 2021 r. nr 480/2021.
W decyzji organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, że decyzja Urzędu Miasta i Gminy [...] znak G-7415a)14)86 z 3 października 1986 r. została wydana na podstawie art. 12 ust. 1 i 3 została wydana na podstawie art. 10 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.; dalej jako: "u.g.g."), a to właśnie art. 12 ust. 5 u.g.g. stanowił podstawę do przeniesienia własności gruntów wydzielonych pod budowę ulicy w momencie, gdy decyzja staje się ostateczna lub prawomocna. WINGiK uznał, że ww. decyzja nie może stanowić podstawy do aktualizacji danych podmiotowych w ewidencji gruntów i budynków, albowiem nie zawiera odpowiedniej podstawy prawnej, która jednoznacznie wskazywałaby, że to Gmina [...] jest właścicielem działek o nr ewid. [...], [...] i [...]. Organ odwoławczy podkreślił, że organy ewidencyjne rejestrują wyłącznie jednoznaczne i bezsporne stany prawne, ustalone w innym trybie przez organy orzekające – nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do władania nieruchomością. W ocenie WINGiK, Starosta może dokonać aktualizacji danych podmiotowych wyłącznie na podstawie jednoznacznej dokumentacji, która nie wymaga dodatkowej interpretacji. Organ odwoławczy dodał również, że bezsporną podstawą aktualizacji danych ewidencyjnych byłaby treść księgi wieczystej.
K. R. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję, wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o przyznanie kosztów postępowania od strony przeciwnej.
We wspomnianym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje obu instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że organy obu instancji stwierdziły, że przedłożona przez skarżącego i uczestniczkę decyzja Urzędu Miasta i Gminy [...]" znak G-7415a)14)86 z 3 października 1986 r., pomimo jej ostateczności nie może stanowić podstawy dokonania zmian podmiotowych w ewidencji gruntów i budynków. Ww. decyzja została wydana na podstawie art. 12 ust. 1 i 3 u.g.g. Z art. 12 ust. 1 u.g.g. wynika, że podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Natomiast ust. 3 tego przepisu stanowi, że podział nieruchomości następuje na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej, zatwierdzającej projekt podziału.
Sąd I instancji stwierdził, że z art. 12 ust. 5 u.g.g. wynika skutek prawnorzeczowy decyzji wydawanej przez terenowy organu administracji państwowej w warunkach art. 12 ust. 1 i 3 u.g.g. Do przejścia własności gruntów wydzielonych pod budowę ulic z nieruchomości objętej podziałem dochodziło zatem z mocy samego prawa, w rezultacie wydania decyzji podziałowej. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że przedstawiona przez strony ostateczna decyzja administracyjna rozstrzyga o podziale nieruchomości oraz wskazuje w sposób jednoznaczny, które grunty wydzielono z nieruchomości objętej podziałem pod budowę ulic. Skoro tak, to decyzja ta pozwala na jednoznaczne przyjęcie, że z datą jej ostateczności własność gruntów wydzielonych pod budowę ulic przeszła na własność Państwa. Tego skutku prawnorzeczowego, wynikającego z mocy samego prawa, nie unicestwia zawarty w tej decyzji zapis, że "działki nr [...], [...] i [...] przeznaczone pod ulice należy przekazać Skarbowi Państwa". Przeciwnie, właśnie z treści tego fragmentu wynika, które działki wydzielono pod budowę ulic, a tylko to jest niezbędne do ustalenia zakresu utraty prawa własności przez dotychczasowych właścicieli.
Reasumując, Sąd I instancji uznał, że sporna decyzja z 3 października 1986 r. w stanowi wraz z art. 12 ust. 5 u.g.g. podstawę aktualizacji podmiotowej ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działek o nr ewid. [...], [...] i [...], wydzielonych ww. decyzją pod budowę ulic, tj. do aktualizacji ewidencji w warunkach art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. "a" i "d" p.g.k. przez wykreślenie skarżącego oraz uczestniczek postępowania jako właścicieli z danych ewidencyjnych dot. tych działek. Odmawiając aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w powyższym zakresie, organy obu instancji naruszyły ww. przepisy przez ich nieprawidłowe niezastosowanie, jak również art. 12 ust. 1, 3 i 5 u.g.g. przez ich błędną wykładnię.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zaskarżając wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnemu zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego:
a. art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. a i d p.g.k. poprzez uznanie, że decyzja administracyjna, której treść jest niejednoznaczna w zakresie przeniesienia prawa własności winna być podstawą aktualizacji ewidencji gruntów i budynków czynnością materialno-techniczną w zakresie danych podmiotowych oraz sformułowanie zaleceń;
b. art. 24 ust. c p.g.k. poprzez uznanie, że pomimo że decyzja administracyjna, na podstawie której żądano ujawnienia zmian podmiotowych nie zawierała podstawy materialno-prawnej do takiego działania, organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie mógł wydać decyzji o odmowie aktualizacji zgodnie z żądaniem wnioskodawcy;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy,tj.:
a. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo istnienia podstaw do oddalenia skargi,
b. art. 153 p.p.s.a. poprzez sformułowanie w orzeczeniu zaleceń dla organów administracji niezgodnie z poczynioną w wyroku wykładnią przepisów prawa materialnego.
Wobec powyższego na podstawie art. 176 § 2 w związku z art. 185 § 1 i 203 p.p.s.a. wniesiono o:
1) uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego i rozpoznania przez sąd I instancji,
2) rozpoznanie skargi poza rozprawą (zrzekam się rozprawy),
3) zasądzenie na rzecz skarżącego od strony przeciwnej kosztów postępowania kasacyjnego.
Skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona.
Naczelny Sąd zważył co następuje:
Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", ponieważ skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
Skarga kasacyjna, rozpoznana we wskazanych powyżej granicach, podlega uwzględnieniu.
W rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych. W takiej sytuacji, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości. W tej sprawie natomiast zarzuty postawione w ramach obydwu podstaw kasacyjnych pozostają ze sobą w ścisłym związku, a zatem muszą być rozpoznane łącznie.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest odmowa dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków na wniosek K. R. i M. R. Wnioskodawcy wnieśli o dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działek nr [...], [...] i [...], które w ich ocenie przeszły na własność Skarbu Państwa, w oparciu o decyzję Urzędu Miasta i Gminy [...] z 3 października 1986 r.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonych do Sądu Wojewódzkiego rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Na wstępie wyjaśnić należy, że w myśl przepisów rozdziału 4 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, ewidencja gruntów, jako zbiór informacji o gruntach, stanowi odzwierciedlenie aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości i zawiera dane wynikające z tytułu własności. Ponadto ujawnienie zmian w ewidencji nie ma charakteru pierwotnego, co oznacza, iż jej treść nie może stanowić wyjściowego źródła informacji o gruntach i budynkach. Ewidencja ze swej istoty odzwierciedla bowiem treść dokumentów źródłowych, a więc ma charakter wtórny (pochodny). Istotne przy tym jest, że zmiany w ewidencji dokonuje się na m.in. podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych( art. 24 ust. 2b p.g.k). Organy administracji publicznej, prowadząc ewidencję gruntów, rejestrują jedynie stany prawne w oparciu o określone dokumenty i nie mogą samodzielnie rozstrzygać w kwestii uprawnień objętych tymi dokumentami.
Skoro zatem dane figurujące w ewidencji mają charakter pochodny względem dokumentów źródłowych, to oczywistym jest, że wszelkie zmiany tych danych muszą mieć charakter bezsporny. W tym względzie, w orzecznictwie został ukształtowany jednolity pogląd, że organy prowadzące ewidencję nie są uprawnione do rozstrzygania stanu prawnego nieruchomości (a tym bardziej do rozstrzygania sporów dotyczących ich własności), lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie zmian wpisów istniejących w ewidencji (por. m.in.: W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 719/07, z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1377/14 oraz z dnia 1 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 865/21 dostępne; cbois.nsa.gov.pl). W przypadku powzięcia przez organ uzasadnionych wątpliwości w zakresie stanu prawnego nieruchomości, nie jest zatem możliwe prowadzenie postępowania administracyjnego, mającego na celu aktualizację zapisów widniejących w ewidencji, a konieczne staje się wszczęcie odpowiedniego postępowania przed sądem powszechnym, które doprowadzi do rozstrzygnięcia zaistniałego sporu.
Należy równocześnie podzielić wyrażany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym niedopuszczalna jest aktualizacja wpisów ewidencyjnych w oparciu o dokumenty archiwalne, na podstawie ich ponownej oceny. Na wniosek strony można bowiem wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany danych, objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów (por. m.in. wyroki WSA w Białymstoku z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. II SA/Bk 812/13, WSA w Rzeszowie z 12 lipca 2016 r. o sygn. II SA/Rz 1541/15).
Reasumując, ewidencja gruntów jest zatem tylko zbiorem informacji (art. 20, art. 22 i art. 24 p.g.k.), a rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem danych wynikających z przedłożonych organowi dokumentów i stąd też ma on charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny.
Jak wynika z akt sprawy, z danych zawartych w operacie ewidencyjnym wynika, że pierwotnymi właścicielami działki nr [...] byli J. W. R. i K. D. R. Po dokonaniu podziału ww. działki na podstawie decyzji Starosty Wołomińskiego z 3 października 1986 r., jako właściciele pozostawione zostały te same osoby, z wyjątkiem działek przeznaczonych pod drogi nr [...], [...] i [...], dla których wpisano jako właściciela Gminę [...]. Zmianą nr [...] z 14 grudnia 2009 r. na podstawie aktu własności ziemi z 1 października 1975 r. wydanego przez Naczelnika Miasta i Gminy w [...] przywrócono właściciela – J. W. R. i K. D. R. i dokonano przeniesienia działek do jednostki rejestrowej G141. Następnie w wyniku postępowania spadkowego, jako kolejnych właścicieli ujawniono K. R., M. A. R. oraz K. J. R. Na skutek umowy darowizny z 2015 r., działki powstałe po podziale (z wyłączeniem działek nr [...], [...] i [...]) przeszły na własność M. A. R. oraz K. J. R.. Z kolei dla ww. trzech działek drogowych, właścicielami pozostają D. K. R., M. A. R. oraz K. J. R. Dla działek nr [...], [...] i [...]nie jest prowadzona księga wieczysta. Chronologia i zakres powyższych wpisów w ewidencji oznacza, że kwestie właścicielskie dotyczące ww. działek były już przedmiotem wpisów w ewidencji. Wpis, którego aktualnie domaga się skarżący był już dokonany, a następnie w 2009 r. na podstawie AWZ z 1975 r. w ewidencji gruntów ponownie wpisano jako właścicieli J. W. R. i K. D. R., w miejsce uprzednio wpisanej Gminy [...] na podstawie decyzji podziałowej z 1986 r. Ponadto fakt przejścia prawa własności przedmiotowych działek drogowych i podmiot, na którego rzecz to przejście miałoby nastąpić, w kontekście treści decyzji podziałowej z 1986 r. nie jest oczywisty.
Powyższe wskazuje, że kwestie właścicielskie odnośnie przedmiotowych działek są jednak sporne, a ponadto decyzja z 1986 r. była już w przeszłości podstawą wpisu. Jeszcze raz podkreślenia wymaga, że postępowanie z zakresu aktualizacji danych ewidencyjnych jest rodzajem administracyjnego postępowania rejestrowego i w związku z powyższym wykazuje daleko idącą specyfikę, która nie upoważnia organów administracji geodezyjno-kartograficznej do samodzielnego ustalania stanu prawnego nieruchomości lub danych podlegających ujawieniu w ewidencji. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym nie można dochodzić, ani też udowadniać praw właścicielskich. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtują one nowego stanu prawnego. Dlatego też, całkowicie błędne jest oczekiwanie, że w ramach postępowania ewidencyjnego dojdzie do załatwienia sporu o prawo własności, ponieważ organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Organ ewidencyjny nie jest bowiem władny uwzględnić wniosku podmiotu ewidencyjnego, jeżeli żąda się wprowadzenia zmian dysponentów prawnych działek ewidencyjnych, co do których zaistniał spór. Innymi słowy, stanowczo wykluczyć należy dokonywanie zmian ewidencyjnych, które nie wynikają w sposób oczywisty z dokumentów źródłowych wymienionych w art. 24 ust. 2b p.g.k. Nie można bowiem na organy ewidencyjne, które jedynie rejestrują zmiany będące wynikiem innej procedury, przerzucać kompetencji innych organów czy sądów.
Natomiast stanowisko przedstawione w zaskarżonym wyroku w istocie do tego by doprowadziło, gdyż na podstawie zapisu zawartego w decyzji podziałowej z 1986 r. o treści "działki NR Nr [...],[...]i [...] przeznaczone pod ulice należy przekazać Skarbowi Państwa" oraz treści art. 12 ust. 5 u.g.g., który nie został powołany w podstawie decyzji z 1986 r., Sąd Wojewódzki uznał, że nastąpił skutek w postaci przejścia przedmiotowych działek na rzecz podmiotu publicznego. Ponadto w ramach postępowania ewidencyjnego nakazał organowi ewidencyjnemu ukształtować prawidłowy katalog stron postępowania z ewentualnym uwzględnieniem przekształceń własnościowych, które nastąpiły w sferze dominium publicznego na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. Nie uwzględnił natomiast faktu, że decyzja podziałowa z 1986 r. w przeszłości była już podstawą wpisu w ewidencji, a następnie ten wpis został zastąpiony innym w zakresie właściciela przedmiotowych działek. Z zebranego materiału dowodowego wynika zatem, że fakt przejścia prawa własności przedmiotowych działek na podmiot trzeci nie jest oczywisty. Nie jest także oczywisty podmiot, na rzecz którego ten wpis miałby, wszak od wydania decyzji podziałowej do momentu złożenia przedmiotowego wniosku upłynęło blisko 35 lat.
Tym samym jako uzasadniony należy uznać zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego (art. 24 ust.2b pkt 1 lit a i d oraz art. 24 ust. 2c prawa geodezyjnego i kartograficznego). Nie można przyjąć zatem (jak nieprawidłowo uczynił to Sad l instancji), by organy ewidencyjne naruszyły w okolicznościach niniejszej sprawy art. 24 ust. 2b pkt a i d ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W sposób prawidłowy dokonały bowiem wykładni tych przepisów i w konsekwencji słusznie odmówiły dokonania aktualizacji danych odnośnie działek nr 588/8,588/16 w oparciu o przedłożoną decyzję podziałową w zakresie ujawnienia jako właściciela Skarbu Państwa. Decyzje pozostają również w zgodzie z art. 24 ust. 2 c ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Naczelny Sąd Administracyjny zaniechał kontroli zarzutów naruszenia art. 151 i 153 p.p.s.a., które okazał się nieistotne w świetle oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Z tych względów i biorąc pod uwagę, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. uznał, że skargę kasacyjną należało uwzględnić przez uchylenie zaskarżonego wyroku oraz oddalenie skargi. Orzeczenie o kosztach postępowania oparte zostało o przepisy art. 199 i art. 203 pkt 2 p.p.s.a., a na koszty te składają się: wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika organu w kwocie 360 zł. Jednocześnie w myśl art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło