III SA/Lu 698/11

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. D. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania kierowcy na badania lekarskie i badania psychologiczne postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżący w terminie do jego uiszczenia, zwrócił się z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, w zakreślonym terminie nadesłał wypełniony urzędowy formularz zaznaczając w nim, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i trojgiem dzieci. Na jego utrzymaniu pozostaje również dziecko mieszkające w A. z tzw. "[...]". Skarżący wykazał, że posiada dom o pow. [...] m2 (zaadaptowany z budynku gospodarczego), budynek gospodarczy o pow. [...] m2 oraz działki pod tymi budynkami o pow. [...] i [...] arów. Odnośnie zasobów finansowych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.) skarżący podniósł, że on sam nie posiada żadnych, z kolei żona "nigdy nie powiedziała mu ile ma" i choć zarabia, to jest na jego utrzymaniu. Skarżący podał natomiast, że posiada samochód osobowy marki [...]. W dalszej części wniosku skarżący wykazał, że żona posiada prawo "do spadku po [...] ok. [...] zł", jednakże w jego ocenie stan posiadania żony nie ma wpływu na jego zdolności płatnicze, a ponadto posiada rozdzielność majątkową z żoną. Skarżący oświadczył, iż rodzina utrzymuje się z uzyskiwanego przez niego dochodu w kwocie ok. [...] zł, natomiast odnośnie zarobków żony skarżący podał, że wynoszą ok. [...] zł brutto, jednak nie zna dokładnej ich wysokości. Dodatkowo skarżący oświadczył, że spłaca kredyt na samochód – ok. [...] zł, kredyt na program niezbędny do wykonywanego zawodu – ok. [...] zł oraz inne zadłużenia – [...] zł. Oświadczenie skarżącego zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania oceny jego możliwości poniesienia kosztów sądowych w tej sprawie. Dla prawidłowej oceny wniosku, konieczna była informacja o wysokości dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i jego żonę w kwotach brutto i netto. Przy ocenie sytuacji materialnej osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy należy bowiem wziąć pod uwagę dochód (kwoty netto), czyli przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania, ponieważ stanowi on realne środki, które może przeznaczyć na utrzymanie siebie i rodziny. Dla ustalenia zdolności płatniczych skarżącego, niezbędna była również dokładna informacja o majątku żony, stosownie bowiem do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), zwanej dalej k.r.o., małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny. Obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego. Z obowiązku tego nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej, bowiem w świetle przepisów prawa rodzinnego, rozdzielność majątkowa małżeńska dotyczy zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami, a nie wzajemnych obowiązków małżeńskich (por. postanowienie NSA z 23 lipca 2009r. I FZ 272/09 LEX 552228). Z powyższych względów, mimo że skarżący pozostaje w rozdzielności majątkowej z żoną, dochody i majątek żony należy również brać pod uwagę przy ocenie jego zdolności płatniczych. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak było również oświadczenia co do wydatków ponoszonych miesięcznie na koszty utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego skarżącego. W związku z powyższym, pismem z dnia 9 stycznia 2011 r. wezwano stronę do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w tym: oświadczenia skarżącego wykazującego przychody i koszty w prowadzonej działalności gospodarczej z okresu ostatnich trzech miesięcy; zaświadczenia o wysokości średniego wynagrodzenia żony skarżącego w kwocie brutto i netto; wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych; oświadczenia skarżącego wykazującego rodzaj i wysokość miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne oraz oświadczenia wykazującego majątek żony (nieruchomości, zasoby finansowe). Wezwanie powyższe zostało doręczone skarżącemu w dniu 18 stycznia 2012 r. (k-31 akt sprawy) i pozostało bez odpowiedzi (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 15 lutego 2012 r.) Podnieść w tym miejscu należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 2 p.p.s.a. ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów sądowych jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Stwierdzić należy, że wobec niewykonania wezwania do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny (w szczególności odnośnie wysokości miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i jego żonę w kwocie brutto i netto, jak również odnośnie stanu majątkowego żony skarżącego pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wysokości wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne. Uniemożliwiło to referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe skarżącego poniesienia kosztów sądowych. Nie można zatem ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym, określone art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa (por. postanowienie NSA z 23 listopada 2010 r. I OZ 875/10 LEX nr 742132). Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.