III SA/Lu 703/11

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego uiszczenia, skarżący zwrócił się z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych motywując go trudną sytuacją finansową. Skarżący wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, w zakreślonym terminie nadesłał wypełniony urzędowy formularz zaznaczając w nim, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Odnośnie stanu majątkowego skarżący wykazał, że posiada spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha, poza tym nie ma żadnych zasobów finansowych. W dalszej części wniosku skarżący wykazał, że otrzymuje rentę w wysokości [...] zł, natomiast żona prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi straty. Oświadczenie skarżącego zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania oceny jego możliwości poniesienia kosztów sądowych w tej sprawie. Dla prawidłowej oceny wniosku, konieczna była dokładna informacja o posiadanym majątku, bowiem we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że posiada nieruchomość rolną o pow. [...] ha, natomiast do płatności bezpośrednich przyznawanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadeklarował grunty o pow. [...] ha. Ponadto w celu ustalenia dochodu z posiadanych nieruchomości rolnych niezbędna była informacja o wielkości posiadanych nieruchomości w ha przeliczeniowych. Dla oceny zdolności płatniczych skarżącego, potrzebna była również dokładna informacja o rozmiarze prowadzonej przez żonę działalności gospodarczej i sposobie finansowania strat w tej działalności. Stosownie bowiem do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), zwanej dalej k.r.o., małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny. Obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego. Z powyższych względów, dochody i majątek żony skarżącego (także ten związany z prowadzeniem działalności gospodarczej) należy również brać pod uwagę przy ocenie jego zdolności płatniczych. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak było również oświadczenia co do wydatków ponoszonych miesięcznie na koszty utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego skarżącego. W związku z powyższym, pismem z dnia 18 stycznia 2011 r. wezwano stronę do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w tym: zaświadczenia właściwego urzędu gminy o wielkości posiadanych gruntów rolnych w hektarach fizycznych i przeliczeniowych, bądź decyzji wymiarowej podatku rolnego za ostatni rok; wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych; ostatniej decyzji określającej wysokość renty skarżącego w kwocie brutto i netto, bądź odcinka świadczenia za ostatni miesiąc; oświadczenia wykazującego przychody i koszty w prowadzonej przez żonę działalności gospodarczej z okresu ostatnich trzech miesięcy i w jaki sposób jest finansowana strata w tej działalności oraz oświadczenia skarżącego wykazującego rodzaj i wysokość miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne. W sprawie niniejszej miało miejsce doręczenie zastępcze powyższego wezwania w trybie art. 73 p.p.s.a., ze skutkiem doręczenia z dniem 7 lutego 2012 r. (k-27 akt sprawy). Skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów i oświadczeń (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 13 lutego 2012 r.) Podnieść w tym miejscu należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 2 p.p.s.a. ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów sądowych jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Stwierdzić należy, że wobec niewykonania wezwania do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny (w szczególności odnośnie wysokości miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i jego żonę z w kwocie brutto i netto /z tytułu renty, z tytułu prowadzenia działalności rolniczej i działalności gospodarczej/, jak również stanu majątkowego /odnośnie wielkości posiadanych nieruchomości rolnych/ oraz wysokości wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne). Uniemożliwiło to referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe skarżącego poniesienia kosztów sądowych. Nie można zatem ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym, określone art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa (por. postanowienie NSA z 23 listopada 2010 r. I OZ 875/10 LEX nr 742132). Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.