III SA/Lu 777/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kowalczyk,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 lutego 2016 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kosztów związanych z usunięciem, przechowaniem i oszacowaniem pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty P. z dnia [...] lutego 2015 roku nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz S. S. kwotę [...] zł z tytułu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie obciążenia S. S. kosztami usunięcia pojazdu z drogi oraz kosztami jego przechowywania i oszacowania wartości. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco. W dniu 21 listopada 2009 r. pojazd marki Ford Escort o numerze rejestracyjnym [...] został usunięty z drogi i umieszczony na parkingu strzeżonym. W dniu [...] grudnia 2009 r. Komenda Powiatowa Policji w P. powiadomiła S. S. o umieszczeniu opisanego wyżej pojazdu na parkingu, możliwości odebrania pojazdu po uiszczeniu opłaty za jego usunięcie i przechowanie oraz skutkach nieodebrania pojazdu w terminie 6 miesięcy od dnia jego usunięcia z drogi. Wobec nieodebrania pojazdu we wskazanym terminie, jednostka prowadząca parking powiadomiła Starostę P. W dniu [...] marca 2012 r. Starosta P. wystąpił do Sądu Rejonowego w P. z wnioskiem o orzeczenie przepadku wyżej wskazanego pojazdu na rzecz powiatu. Postanowieniem z dnia 21 maja 2012 r., sygn. akt I Ns 269/12, Sąd Rejonowy w P. orzekł przepadek pojazdu na rzecz Powiatu P. Na podstawie powyższego orzeczenia organ zlecił wycenę samochodu. Ze sporządzonej przez rzeczoznawcę opinii wynika, że stopień zużycia i uszkodzenia pojazdu nie kwalifikują go do naprawy i dalszej eksploatacji. W oparciu o powyższą opinię dokonano demontażu pojazdu. Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. organ poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie kosztów usunięcia pojazdu z drogi oraz kosztów jego przechowywania, oszacowania i zniszczenia. W odpowiedzi na powyższe skarżący poinformował organ o sprzedaży pojazdu w 2008 r. i przekazaniu umowy sprzedaży Komendzie Policji w L. Decyzją z [...] sierpnia 2014 r. Starosta P. orzekł o obciążeniu S. S. - jako właściciela pojazdu marki Ford Escort o numerze rejestracyjnym [...] - kosztami usunięcia tego pojazdu z drogi, kosztami jego przechowywania, oszacowania i zniszczenia, w łącznej wysokości 18 897,50 zł. Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji, dołączając umowę sprzedaży pojazdu z dnia [...] maja 2008 r. Decyzją z dnia [...] października 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Starosty P. z dnia [...] sierpnia 2014 r. z powodu nieprawidłowego ustalenia wysokości kosztów obciążających skarżącego i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z [...] lutego 2015 r. Starosta P. ponownie orzekł o obciążeniu S. S. kosztami związanymi z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem pojazdu w wysokości 16 222,50 zł. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] lutego 2015 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że prawomocnym postanowieniem z dnia 21 maja 2012 r., sygn. akt I Ns 269/12, Sąd Rejonowy w P. orzekł przepadek pojazdu, stanowiącego własność S. S., na rzecz Powiatu P. Organ odwoławczy podkreślił, że jest związany powyższym orzeczeniem. Organ ustalił kwotę kosztów usunięcia pojazdu z drogi, jego przechowania i szacowania, na które składały się: a) 180 zł - usunięcie pojazdu z drogi, b) 15 735,00 zł - przechowywanie pojazdu na parkingu strzeżonym w okresie od dnie 21 listopada 2009 r. do 25 lipca 2012 r., tj. 585 dni, c) 307,00 zł - oszacowanie pojazdu przez rzeczoznawcę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie S. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 7, 8, 9, 77 § 1 i 80 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm.). W ocenie skarżącego organy obu instancji błędnie uznały, że w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi skarżący był właścicielem pojazdu, bowiem skarżący sprzedał samochód przed dniem 21 listopada 2009 r., zaś w dniu [...] marca 2010 r. powiadomił o tym fakcie Urząd Miasta. Skarżący informował organy o tej okoliczności jeszcze przed wydaniem decyzji obu instancji. Mimo to organ nie zweryfikował danych dotyczących właściciela pojazdu w dniu usunięcia go z drogi. Skarżący podkreślił, że niezgłoszenie sprzedaży pojazdu właściwym organom nie powoduje nieskuteczności przeniesienia własności pojazdu. Skarżący podniósł również, że funkcjonariusze Policji błędnie pouczyli skarżącego co do skutków nieodebrania pojazdu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W myśl art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm.), koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu (z zastrzeżeniem ust. 10d, który dotyczy przypadku nieustalenia w terminie 4 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu jego właściciela lub osoby uprawnionej do jego odbioru i ust. 10i, który określa solidarną odpowiedzialność właściciela i osoby dysponującej pojazdem podstawie innego niż własność tytułu prawnego). Jest poza sporem, że dyspozycja usunięcia z drogi pojazdu marki Ford Escort o numerze rejestracyjnym [...] wydana została w dniu [...] listopada 2009 r. Obowiązkiem starosty, który wszczął postępowanie w sprawie ustalenia kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem tego pojazdu było zatem ustalenie osoby właściciela pojazdu w dniu [...] listopada 2009 r. Organy obu instancji ustaliły, że właścicielem pojazdu w tej dacie był skarżący. Za podstawę tego ustalenia organy przyjęły prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia 21 maja 2012 r. w sprawie I Ns 269/12, orzekające przepadek na rzecz Powiatu P. pojazdu Ford Escort o numerze rejestracyjnym [...], będącego własnością S. S. Organy nie uwzględniły natomiast przedstawionej przez skarżącego umowy sprzedaży pojazdu z dnia [...] maja 2008 r. (k. 53, 55 i 66), wychodząc z założenia, że osoba właściciela pojazdu określona została w powołanym wyżej prawomocnym postanowieniu sądu powszechnego o orzeczeniu przepadku pojazdu na rzecz powiatu, które to orzeczenie wiąże organy administracji publicznej z mocy art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (w skrócie: k.p.c.). Ze stanowiskiem organów nie można się zgodzić. Powołany przepis art. 365 § 1 k.p.c. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Mocą wiążącą w kolejnych postępowaniach objęte jest to, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia; innymi słowy, moc wiążącą uzyskuje rozstrzygnięcie o żądaniu w powiązaniu z jego podstawą faktyczną. W kolejnym postępowaniu i sąd, i organ administracji publicznej mają obowiązek przyjąć, że istotna z punktu widzenia zasadności żądania kwestia kształtuje się tak, jak zostało to ustalone w prawomocnym wyroku. Konsekwencją mocy wiążącej jest tym samym niedopuszczalność ponownej oceny prawnej co do okoliczności objętych wcześniejszym prawomocnym rozstrzygnięciem (por. przykładowo wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II CSK 239/13, uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2009 r., III CZP 97/09, OSNC 2010, Nr 6, poz. 88, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSNC 2000, Nr 5, poz. 86 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 23 marca 2006 r., IV CSK 89/05, OSNC 2007, Nr 1, poz. 15, z dnia 22 listopada 2007 r., III CSK 141/07, nie publ., z dnia 4 marca 2008 r., IV CSK 441/07, nie publ., z dnia 23 czerwca 2009 r., II PK 302/08, OSNP 2011, nr 3-4, poz. 34, z dnia 11 lutego 2011 r., I CSK 249/10, nie publ. i z dnia 20 września 2011 r., III SK 5/11, nie publ.). Ustalenie przez sąd powszechny osoby dotychczasowego właściciela auta nie jest przesłanką orzeczenia przepadku pojazdu i orzeczenie sądu w tym zakresie nie korzysta z mocy wiążącej zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. Zakres rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej przepadku pojazdu wyznacza art. 130a ust. 10e ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Z brzmienia art. 130a ust. 10e ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie wynika, że przesłanką niezbędną do orzeczenia przepadku pojazdu jest ustalenie jego właściciela w dniu wydania dyspozycji usunięcia z drogi. Przepis ten wymaga jedynie, by w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności i w takim też zakresie sąd powszechny bada sprawę. Instytucja przepadku pojazdu, uregulowana w art. 130a ust. 10e ustawy - Prawo o ruchu drogowym ma na celu umożliwienie przejścia na rzecz powiat własności pojazdu nieodebranego przez uprawnioną osobę. Dopiero bowiem, gdy powiat stanie się właścicielem pojazdu, będzie mógł nim rozporządzić - dokonać sprzedaży lub zadecydować o jego zniszczeniu. Celem rozstrzygnięcia w sprawie przepadku nie jest natomiast wiążące ustalenie właściciela pojazdu, skoro przepis art. 130a ust. 10d w związku z art. 130a ust. 10 omawianej ustawy dopuszcza orzeczenie przepadku także pojazdu, w stosunku do którego nie ustalono właściciela ani osoby uprawnionej. Stanowisko takie wyrażane jest także w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Łodzi z dnia 3 czerwca 2015 r., III SA/Łd 376/15, w Warszawie z dnia 4 września 2015 r., VII SA/Wa 342/15, w Białymstoku z dnia 2 czerwca 2015 r., II SA/Bk 124/15 i w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 marca 2015 r., II SA/Go 71/15). W świetle powyższego uzasadnione jest stanowisko, że ustalenie właściciela pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia z drogi nie stanowiło przedmiotu rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w P. w sprawie zakończonej postanowieniem z dnia 21 maja 2012 r. Mocą wiążącą tego orzeczenia objęte było to, co stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a więc orzeczenie przepadku na rzecz Powiatu P. własności pojazdu marki Ford Escort o numerze rejestracyjnym [...]. Stwierdzenie zawarte w sentencji orzeczenia, iż właścicielem pojazdu był skarżący nie było przedmiotem rozstrzygnięcia sądu. Wskazanie osoby właściciela stanowi w tym przypadku element opisu pojazdu. Prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia 21 maja 2012 r. nie ma zatem w niniejszej sprawie mocy wiążącej w zakresie, w jakim sąd powszechny określił skarżącego jako poprzedniego właściciela pojazdu. W konsekwencji rozstrzygnięcie to nie zwalniało organów administracji publicznej z ustalenia w rozpoznawanej sprawie osoby właściciela pojazdu w dacie usunięcia go z drogi. Ustalenie osoby, która w dacie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi była jego właścicielem, jest przesłanką wydania decyzji na podstawie art. 130a ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Okoliczność ta podlega zatem ustaleniu przez organy administracji publicznej w ramach postępowania w przedmiocie zobowiązania do zapłaty kosztów związanych z usunięciem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu. Zgodnie z art. 7 k.p.a., obowiązkiem organu administracji publicznej jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, stosownie do art. 77 § 1 k.p.a., a następnie, zgodnie z art. 80 k.p.a., ocenić na postawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W sprawie niniejszej organ nie wywiązał się z powyższych obowiązków. Nie podjął bowiem kroków zmierzających do ustalenia osoby właściciela w dacie usunięcia pojazdu z drogi, poprzestając na powołaniu się na prawomocne orzeczenie sądu powszechnego. Stanowisko takie zaakceptował także organ II instancji, co w konsekwencji spowodowało, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie ustaliły należycie stanu faktycznego sprawy i nie zebrały, a także nie rozważyły i nie oceniły całego materiału dowodowego zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. W szczególności zaś nie rozważyły i nie oceniły umowy sprzedaży pojazdu z dnia [...] maja 2008 r. zawartej przez skarżącego z M. J. i Ro. G., umowy sprzedaży z dnia [...] sierpnia 2008 r. zawartej przez M. J. i R. G. z K. K. (k. 67) oraz pisma Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2014 r. informującego organ I instancji, że w dniu [...] marca 2010 r. skarżący zgłosił Wydziałowi Komunikacji Urzędu Miejskiego fakt zbycia pojazdu z dniem [...] maja 2008 r. (k. 53). Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), w skrócie: p.p.s.a. Uchyleniu podlega także dotknięta tymi samymi wadami decyzja organu I instancji, jest to to bowiem konieczne dla końcowego załatwienia sprawy (art. 135 p.p.s.a.). Ponownie rozpoznając sprawę, organy uwzględnią przedstawione wyżej stanowisko i zobowiązane będą ponownie ocenić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w zakresie niezbędnym do ustalenia właściciela pojazdu marki Ford Escort o numerze rejestracyjnym [...] w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia z drogi, a gdy okaże się to konieczne - także przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w tym zakresie. Ocenie podlegać będą w szczególności wskazane wyżej umowy sprzedaży. Podkreślić należy, że wiarygodność tych dokumentów nie została w sprawie niniejszej zakwestionowana, a stosownie do art. 155 Kodeksu cywilnego umowa sprzedaży rzeczy oznaczonej co do tożsamości przenosi na nabywcę własność rzeczy, o ile strony bądź przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Należy również wyjaśnić, że dla ustalenia osoby właściciela pojazdu w określonej dacie nie ma znaczenia fakt nieprzerejestrowania pojazdu po jego zbyciu. Także wyrejestrowanie pojazdu dopiero we wrześniu 2012 r. jest bez znaczenia dla ustalenia rzeczywistego właściciela pojazdu w dniu [...] listopada 2009 r. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c oraz art. 135 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 litera c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu( Dz. U. z 2013 r., poz. 461z późn. zm.), które to rozporządzenie ma zastosowanie w sprawie niniejszej z mocy § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).