III SA/Lu 796/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom po rozpoznaniu w dniu 14 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym – w zakresie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 sierpnia 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 sierpnia 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 30 kwietnia 2016 r. Z. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia 4 kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżąca nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. We wniosku Spółka podniosła, że znalazła się w trudnej sytuacji finansowej z powodu wprowadzenia embarga na artykuły spożywcze na rynku wschodnim (zmniejszenie ilości oferowanych ładunków i obniżenie cen frachtów przy kosztach pozostających na tym samym poziomie). W dalszej części wniosku Spółka wykazała, że według bilansu za ostatni rok wartość środków trwałych wynosi [...] zł, a zysk [...] zł. Spółka wskazała, że posiada dwa rachunki bankowe, których stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił odpowiednio: [...] zł i [...] zł, a stan środków w kasie [...] zł. Na wezwanie referendarza sądowego z dnia 13 lipca 2016 r. w sprawie nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń dotyczących aktualnej kondycji finansowej spółki i jej wspólników, strona nie udzieliła żadnej odpowiedzi. Po rozpoznaniu wniosku, postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2016 r., referendarz sądowy odmówił przyznania Spółce prawa pomocy. W ocenie referendarza, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Spółka nie wykazała spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak i częściowym. Referendarz wskazał, że skarżąca posiada majątek ([...] zł), środki trwałe ([...] zł), zasoby finansowe na rachunkach bankowych ([...] zł i [...] zł) oraz w kasie ([...] zł). Spółka prowadzi działalność gospodarczą i osiąga dochody ([...] zł w ostatnim roku obrotowym). Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazał, że osoba prawna, bądź jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, powinna partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego jeśli posiada jakiekolwiek środki majątkowe. Referendarz podniósł także, że ocena zasadności istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w przypadku spółki osobowej, a taką jest spółka jawna, nie może odbywać się w oderwaniu od oceny sytuacji materialnej wspólników tej spółki. Zgodnie bowiem z art. 22 § 2 KSH każdy wspólnik spółki odpowiada za zobowiązania spółki jawnej bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami spółki oraz ze spółką. W ocenie referendarza, niewykonanie wezwania z dnia 13 lipca 2016 r. w zakresie pełnego ujawnienia stanu majątkowego i dochodowego, powoduje negatywne konsekwencje dla strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 6 września 2016 r. Spółka złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. Skarżąca nie uzasadniła sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona w dniu 30 maja 2016 r. W związku z tym zastosowanie w sprawie znajduje przepis art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658), która weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). W ocenie sądu wniesiony sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, postanowienie referendarza sądowego jest prawidłowe. Jak wynika z art. 246 § 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z treści powyższego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku posiadania środków spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Sądu Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Z oświadczeń skarżącej wynika, że spółka posiada majątek w wysokości [...] zł, środki trwałe w wysokości [...] zł, zasoby finansowe na dwóch rachunkach bankowych - [...] zł i [...] zł oraz w kasie ([...] zł). Spółka prowadzi działalność gospodarczą i osiąga dochody, które w ostatnim roku obrotowym wyniosły [...] zł. Nie można zatem uznać, że skarżąca znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej uiszczenie opłaty, na którą na obecnym etapie postępowania składa się wpis od skargi w wysokości [...] zł. Natomiast poniesienie ewentualnych dalszych kosztów, tj. wpisu od potencjalnej skargi kasacyjnej, który wynosiłby w niniejszej sprawie [...] zł oraz opłaty od zażalenia w kwocie [...]zł i opłaty kancelaryjnej od uzasadnienia orzeczenia rozstrzygającego sprawę, również w kwocie [...]zł, byłoby rozłożone w czasie. Zauważyć należy również, że skarżąca została wezwana do nadesłania szeregu dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, dzięki którym możliwe byłoby ustalenie rzeczywistego stanu finansowego Spółki i jej wspólników. Skarżąca nie wykonała wezwania referendarza w wyznaczonym terminie. Do dnia wydania postanowienia przez referendarza sądowego, ani na etapie składania sprzeciwu od tego postanowienia, skarżąca nie przedłożyła żadnego ze wskazanych dokumentów ani nie złożyła dodatkowych oświadczeń. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone zostało stanowisko, zgodnie z którym niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowych oświadczeń wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 744/09, postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 58/15). Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. Negatywne skutki niewykonania wezwania obciążają wnioskodawcę w całości. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należało uznać, że przedstawione przez skarżącą dane są niewystarczające dla przyjęcia, że Spółka nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżąca nie przedstawiła swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, nie nadesłała żądanych dokumentów oraz nie wyjaśniła wszystkich wątpliwości. W tej sytuacji należy stwierdzić, że w pełni prawidłowa była ocena referendarza sądowego, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a, warunkujące przyznanie prawa pomocy. Nie ma zatem podstaw do zmiany postanowienia referendarza jako naruszającego prawo. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 260 § 1 oraz art. 246 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.