III SA/Lu 87/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Starszy inspektor Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 czerwca 2007r. sprawy ze skargi J. M. na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały. Rada Gminy uchwałą Nr [...] z dnia [...], wydaną na podstawie przepisu art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 190 ust. 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2003 r., Nr 159, poz. 1547 ze zm.), w związku z art. 24h ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i art. 190 ust. 1 pkt 1a, ust. 4 ustawy Ordynacja wyborcza do rad gminy, rad powiatów i sejmików województw, stwierdziła wygaśnięcie mandatu radnego J. M. w okręgu wyborczym nr 4 , w związku z nie złożeniem oświadczenia o stanie majątkowym w obowiązującym ustawowym terminie, tj. do dnia [...] grudnia 2006 r. Skargę na powyższą uchwałę wniósł J. M., domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości. Skarga zarzuca naruszenie przepisów: - art. 7 w związku z art. 16 Konstytucji RP; - art. 190 ust. 1 ustawy ordynacja wyborcza do rad gmin, powiatów i sejmików województw - art. 24k ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym. W uzasadnieniu skargi skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2007 r. w którym uznano, że przepisy dotyczące utraty mandatów przez samorządowców, którzy spóźnili się ze złożeniem oświadczeń majątkowych, na mocy których utracili mandaty, są niezgodne z Konstytucją. Zdaniem skarżącego w związku z tym Rada Gminy podjęła uchwałę stwierdzającą wygaśnięcie mandatu radnego bez podstawy prawnej, co oznacza, że została podjęta z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący dodał, że pismem z dnia[...] marca 2007 r. wezwał Radę Gminy do usunięcia naruszenia jego interesu prawnego. Rada Gminy jednak tego nie dokonała, na sesji nadzwyczajnej dnia [...] marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z § 2 powołanego przepisu kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeśli przepisy ustawy szczególnej nie stanowią inaczej. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest uchwała Rady Gminy, podjęta w trybie określonym w przepisie art. 190 ust. 1 pkt 1a i ust. 4 ustawy Ordynacja wyborcza do rad gminy, rad powiatów i sejmików województw (Dz.U. z 2003r., nr 159, poz. 1547 ze zm.), stwierdzająca wygaśnięcie mandatu radnego tej Rady – J. M. Podzielić należy pogląd wyrażony przez A. Kisielewicza, iż uchwała rady stwierdzająca wygaśnięcie mandatu radnego ma cechy aktu administracyjnego, stanowiąc przejaw władczego działania prawnego organu jednostki samorządowej, skierowanego na wywołanie konkretnych skutków prawnych w sytuacji prawnej indywidualnego podmiotu (zob.: komentarz do art. 190 [w:] K.W. Czaplicki, B. Dauter, A. Kisielewicz, F. Rymarz, Samorządowe prawo wyborcze. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2006). Oznacza to, że rozstrzygnięcie rady w tym zakresie musi spełniać wymogi stawiane aktom administracyjnym, co w pierwszej kolejności wymagało prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a następnie stwierdzenia, czy w takim stanie faktycznym zachodziły ustawowe przesłanki wygaśnięcia mandatu. Spełnienie wskazanych wyżej wymagań jest niezbędne dla umożliwienia kontroli zgodności z prawem aktu administracyjnego, wykonywanej przez sądy administracyjne. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wymagania te w przypadku zaskarżonej uchwały nie zostały spełnione. Jak to wynika z akt sprawy, zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 2007 r., doręczonym w dniu [...] kwietnia 2007 r. (k. 10 akt sprawy), Rada Gminy została wezwana do złożenia odpowiedzi na skargę. Pomimo upływu zakreślonego terminu Rada Gminy nie złożyła zarówno odpowiedzi na skargę, jak i akt sprawy, pomimo tego, że zgodnie z przepisem art. 54 § 2 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek ten ma charakter ustawowy. Naruszenie tego przepisu powoduje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, badając zgodność z prawem zaskarżonej uchwały, faktycznie nie może dokonać takiej kontroli. Z powodu braku akt sprawy nie jest możliwe ustalenie w jakim stanie faktycznym zaskarżona uchwała została podjęta. Zauważyć należy, że zgodnie z przepisem art. 190 ust. 1 pkt 1a ustawy Ordynacja wyborcza do rad gminy, rad powiatów i sejmików województw (Dz.U. z 2003r., nr 159, poz. 1547 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały – wygaśnięcie mandatu radnego następowało miedzy innymi wskutek niezłożenia w terminach, określonych w odrębnych przepisach, oświadczenia o stanie majątkowym radnego. Regulacja ta, w ówcześnie obowiązującym stanie prawnym, dawała podstawę normatywną do podjęcia uchwały o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego, jednakże warunkiem koniecznym do podjęcia takiej uchwały było stwierdzenie zaistnienia przesłanek określonych w tym przepisie. W przypadku skarżącego taką przesłanką miało być niezłożenie oświadczenia o stanie majątkowym radnego w ustawowym terminie, tj. do dnia [...] grudnia 2006 r. (§ 1 zaskarżonej uchwały). Okoliczność ta nie mogła jednak być poddana weryfikacji przez sąd administracyjny z powodu braku jakichkolwiek ustaleń co do tej przesłanki, które znalazły by odzwierciedlenie w aktach administracyjnych. W konsekwencji uchybienia obowiązkowi z art. 54 § 2 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie można więc stwierdzić, czy radny J. M. złożył oświadczenie majątkowe, a o ile tak, to kiedy tego dokonał i czy nastąpiło to z naruszeniem obowiązującego terminu. To istotne uchybienie procesowe przesądza o konieczności stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały. Na marginesie należy podnieść, że w obecnym stanie prawnym organy stosujące prawo muszą mieć na uwadze skutki wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2007 r. (sygn. K 8/07), włącznie z utratą mocy obowiązującej art. 190 ust. 1 pkt 1a cyt. ustawy Ordynacja wyborcza do rad gminy, rad powiatów i sejmików województw, co należy oceniać przy uwzględnieniu zasad określonych w pkt 6 i n. uzasadnienia tego orzeczenia. Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 147 § 1 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.