III SA/Lu 873/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w dniu 7 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B.. z dnia [...] 2013 r. Nr [...] w przedmiocie długu celnego postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] 2013 r. G. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B.P.j z dnia [...] 2013 r. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2014 r. sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie sądu podane przez skarżącego argumenty z jednej strony pozostawały bez związku z ustawowymi przesłankami wstrzymania wykonania decyzji, z drugiej nie wskazywały na rzeczywiste niebezpieczeństwo wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków, gdyż nie były powiązane z konkretnymi informacjami, wskazującymi że zapłata należności mogłaby zagrozić bytowi przedsiębiorstwa skarżącego. Na postanowienie nie wniesiono zażalenia. W piśmie procesowym, które do Sądu wpłynęło w dniu 23 września 2014 r. skarżący ponownie wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek uzasadniono niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku wykonania decyzji. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący nie posiada aktualnie środków finansowych na spłatę zobowiązań wynikających z decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w 10 sprawach zawisłych przed WSA w Lublinie. Łącznie kwoty zobowiązań objętych zaskarżonymi decyzjami w tych sprawach wynoszą blisko 211 tys. zł należności głównej, do czego dochodzą odsetki za okres 3 lat. Należności objęte są egzekucją. Skarżący prowadząc agencję celną korzysta z uprawnienia do stosowania uproszczonych procedur celnych, co ma istotne znaczenie dla jego klientów. Warunkiem korzystania z uproszczonych procedur jest przymiot wypłacalności, który jest w obecnej sytuacji sporny z uwagi na toczącą się egzekucję należności objętych zaskarżonymi do WSA decyzjami. Możliwość skorzystania z uproszczonych procedur celnych możliwa jest po uzyskaniu świadectwa AEOC. Aktualnie w związku z toczącą się egzekucją Dyrektor Izby Celnej wszczął w stosunku do skarżącego postępowanie w sprawie ponownej oceny świadectwa AEOC. Wszczęte postępowanie zmierza do pozbawienia skarżącego statusu upoważnionego przedsiębiorcy, co uniemożliwi świadczenie usług na rzecz klientów, zgodnie z zawartymi umowami, a w konsekwencji utratę klientów. W przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji, odzyskanie tych będzie mało prawdopodobne, gdyż przeniosą swoje interesy do innych agencji celnych. Podniesiono także argumenty wskazujące na brak winy skarżącego co do powstałej sytuacji i podniesiono zarzuty wobec działań organu celnego, który nie skorzystał ze złożonych zabezpieczeń celnych, doprowadzając do ich wygaśnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm, dalej jako P.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi, Sąd na wniosek skarżącego może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Możliwość wstrzymania wykonania dotyczy także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 in fine P.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar wykazania, iż okoliczności te istotnie zaistniały spoczywa na osobie wnioskującej o ochronę tymczasową. Inaczej rzecz ujmując, wnioskodawca powinien wykazać, że w sytuacji faktycznej, w jakiej się znajduje, wykonanie decyzji powodować będzie znaczną szkodę bądź trudne do odwrócenia skutki (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lipca 2004 r., FZ 104/04; z 28 kwietnia 2005 r., II OZ 184/05, z 13 grudnia 2004 r., FZ 496/2004; z dnia 27 stycznia 2005 r., FZ 569/2004; z dnia 7 kwietnia 2005 r., II OZ 201/2005; z dnia 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/2006; wszystkie orzeczenia dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA). W orzecznictwie sądowym przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu są definiowane w następujący sposób: "Niebezpieczeństwo, o którym mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Trudne zaś do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków". (por. postanowienie NSA z 31 maja 2012 r.; II OZ 465/12; CBOSA). Analizując przedstawione we wniosku skarżącego argumenty Sąd doszedł do przekonania, że spełnione zostały ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Ochrona tymczasowa, jaką wprowadza art. 61 P.p.s.a. ma na celu uniknięcie sytuacji, w której uwzględnienie skargi staje się dla skarżącego "Pyrrusowym zwycięstwem", bowiem przed jej rozpatrzeniem, na skutek wykonania zaskarżonego aktu dochodzi do takich zmian w rzeczywistości, których odwrócenie, jeśli w ogóle możliwe, będzie wiązało się ze znacznymi nakładami sił i środków. Taka sytuacja ma miejsce w badanej sprawie. Przedstawione we wniosku argumenty, poparte dokumentami urzędowymi, wskazują, że na skutek egzekucji należności objętej zaskarżoną decyzji (uwzględniając fakt, że jest to tylko jedna z kilku podobnych spraw), skarżącemu grozi realne niebezpieczeństwo utraty statusu upoważnionego przedsiębiorcy, umożliwiającego korzystanie z uproszczonych procedur celnych. Ta okoliczność sama w sobie nie ma charakteru nieodwracalnego skutku, ale w ocenie sądu zasługują na uwzględnienie konkluzje, jakie z tej okoliczności wywodzi skarżący. Utrata możliwości stosowania procedur uproszczonych może mieć realny, znaczący wpływ na działalność gospodarczą skarżącego, skutkujący utratą znacznej części klientów, wobec dużej liczby konkurencyjnych usługodawców na rynku. Rzeczą znaną z doświadczenia życiowego, nie wymagającą specjalistycznej wiedzy jest fakt, że raz utraconą klientelę trudno odzyskać. Jest to zatem skutek trudny do odwrócenia, co więcej – wiążący się z realnym niebezpieczeństwem szkód majątkowych, trudnych do oszacowania i stąd trudnych do naprawienia. Choć nie zostało to wyrażone wprost w treści art. 61 P.p.s.a., w ocenie sądu rozstrzygnięcie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wymaga dokonania wyważenia z jednej strony uzasadnionych interesów skarżącego, z drugiej – interesu publicznego. W badanej sprawie, w ocenie sądu zdecydowanie większe jest niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia negatywnych skutków dla interesów skarżącego niż niebezpieczeństwo uszczerbku dla finansów publicznych powstałego na skutek opóźnienia w czasie egzekucji należności celnych, o których sąd będzie rozstrzygał w głównym wątku niniejszej sprawy. Należy zwrócić uwagę, że w badanej sprawie Sąd rozpoznawał już analogiczny wniosek skarżącego – odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (postanowienie z 8 stycznia 2014 r.). Jednakże w myśl art. 61 § 4 P.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu lub czynności sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Taka zmiana okoliczności niewątpliwie miała miejsce. W ponownie złożonym wniosku skarżący powołał zupełnie nowe okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania decyzji, które – jak wynika z załączonych dokumentów urzędowych – zaistniały dopiero od sierpnia 2014 r. Konieczne było zatem ponowne przeanalizowanie zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 61 § 3, 4 i 5 P.p.s.a.