III SA/Lu 921/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na wykonywanie przewozów w krajowym transporcie drogowym postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący złożył pismo z dnia 10 sierpnia 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) zwracając się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, skarżący w terminie nadesłał wypełniony urzędowy formularz zaznaczając w nim, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał część dokumentów, do złożenia których został zobowiązany. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych osoby wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia kosztów sądowych jest uzależniona od tego, co zostanie przez wnioskującego wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wynikało, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwojgiem dzieci, a w skład jego majątku wchodzi dom o pow. [...] m2 (obciążony hipoteką) oraz trzy busy (r. prod. [...], [...], [...]). Skarżący podał, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób, jednakże posiada zezwolenie tylko do [...] r. Skarżący wykazał dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej które w okresie ostatnich trzech miesięcy przed złożeniem wniosku wyniosły odpowiednio: maj 2015 r. [...] zł; czerwiec 2015 r. [...] zł; lipiec 2015 r.[...] (strata). Ponieważ oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do prawidłowej oceny możliwości płatniczych skarżącego, wezwaniem z dnia 31 sierpnia 2015 r. zobowiązano stronę do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń odnoszących się do jego aktualnej sytuacji materialnej, w tym: wyciągów z posiadanych rachunków bankowych swoich i żony; oświadczenia wyjaśniającego czy żona osiąga dochody (z jakiego tytułu), czy też jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (w takim przypadku nadesłania zaświadczenia właściwego urzędu pracy potwierdzającego ten fakt); oświadczenia wyjaśniającego czy pełnoletnia córka skarżącego kontynuuje naukę, czy pracuje, a także oświadczenia wykazującego wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne gospodarstwa domowego i dokumentów potwierdzających te wydatki. Na powyższe wezwanie skarżący odpowiedział jedynie częściowo. W oświadczeniu z dnia 6 września 2015 r. oświadczył, że jego pełnoletnia córka ukończyła liceum i kontynuuje naukę na studiach, natomiast żona jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nieosiągającą żadnych dochodów. Skarżący nie nadesłał jednakże zaświadczenia właściwego urzędu pracy potwierdzającego ten fakt. W oświadczeniu tym skarżący podał również, że posiada rozdzielność majątkową z żoną, nie wykazał jednak, jaki żona posiada majątek. Oceniając możliwości płatnicze skarżącego oprócz posiadanego przez niego majątku i dochodów, należy również wziąć pod uwagę majątek żony pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Przepisy prawa rodzinnego nakładają bowiem na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.), zwanej dalej k.r.o., małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny. Obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego. Zauważyć należy, że skarżący nie przedłożył również dokumentów potwierdzających wysokość wydatków na utrzymanie konieczne gospodarstwa domowego, do czego został zobowiązany wezwaniem referendarza sądowego z dnia 31 sierpnia 2015 r. Z kolei nadesłany przez skarżącego wyciąg i zestawienie operacji finansowych z posiadanego konta bankowego potwierdzają, że saldo rachunku jest ujemne ([...] zł), a w okresie od 1 lipca do 2014 r. do 4 września 2015 r. na rachunku tym była dokonywana tylko jedna operacja finansowa ([...]). Na rachunku tym nie ma natomiast jakichkolwiek operacji finansowych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wznowionej w maju 2015 r. W ocenie referendarza czyni to niewiarygodnym oświadczenie skarżącego, że on i żona nie posiadają innych rachunków bankowych. Prowadzi to do wniosku, że skarżący nie wykazał w pełni rzeczywistej sytuacji majątkowej i dochodowej rodziny. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, pełny. Skarżący nie nadsyłając wszystkich żądanych dokumentów, nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną w sposób fragmentaryczny, co uniemożliwiło referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe poniesienia przez niego w niniejszej sprawie kosztów postępowania. Z uwagi na powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy, określone art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa w całkowitym, jak też częściowym zakresie (por. postanowienie NSA z 23 listopada 2010 r., I OZ 875/10, Lex nr 742132). Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.