III SA/Lu 976/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz,, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk - Ożóg, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi B. B. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie III SA/Lu 83/14 oddala skargę. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 83/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę B. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2013 r., Nr [...], w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący nie uiścił w wyznaczonym terminie wpisu od skargi. Postanowienie uprawomocniło się 7 października 2014 r. Pismem z dnia 16 października 2014 r., B. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o wskazanej wyżej sygnaturze. Skarżący wskazał, że nie doręczono mu postanowienia Sądu z dnia 14 maja 2014 r., odmawiającego przyznania mu prawa pomocy. Ponadto, reprezentujący go pełnomocnik nie poinformował skarżącego o konieczności uiszczenia wpisu. W wykonaniu wezwania Sądu z dnia 3 grudnia 2014 r. do uzupełnienia braków formalnych skargi B. B. wskazał, że podstawę wznowieniową stanowi przepis art. 271 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., bowiem nie był należycie reprezentowany przez pełnomocnika, który nie informował go o sprawie. O przyczynie wznowienia dowiedział się w dniu 16 października 2014 r. przeglądając akta sądowe. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Na wstępie należy wskazać, że instytucja wznowienia postępowania unormowana przepisami art. 270 – 285 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się wyłącznie do spraw zakończonych prawomocnym orzeczeniem. W art. 271 – 274 p.p.s.a. ustawodawca określił katalog przypadków, w których można żądać wznowienia postępowania sądowego. Są to podstawy wznowienia, które muszą być wskazane w skardze o wznowienie postępowania (art. 279 p.p.s.a.). Skargę o wznowienie postępowania składa się w terminie trzymiesięcznym. Liczy się go od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277 p.p.s.a.). Skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia (art. 279 p.p.s.a.). W myśl art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W przypadku niespełnienia tych wymogów skarga podlega odrzuceniu. Uprawdopodobniając zachowanie terminu do wniesienia skargi B. B. wskazał, że o odrzuceniu skargi dowiedział się w dniu 16 października 2014 r., przeglądając akta sądowe. Skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w dniu 16 października 2014 r. Zważywszy na wskazany dzień, w którym skarżący dowiedział się o podstawie wznowienia, trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. został zachowany. Oparcie skargi na ustawowej podstawie wznowienia w rozumieniu powołanego przepisu oznacza powołanie jednej lub kilku podstaw wznowienia, wymienionych w przepisach art. 271 – 274 p.p.s.a. W piśmie uzupełniającym skargę B. B. jako podstawę wznowieniową wskazał art. 271 p.p.s.a. Skarżący podniósł, że nie był należycie reprezentowany przez pełnomocnika, należy zatem uznać, że powołuje się na podstawę wznowienia postępowania określoną w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Wobec podania ustawowej przyczyny wznowienia i zachowania terminu do wniesienia skargi, brak było podstaw do odrzucenia skargi na posiedzeniu niejawnym. Zatem zgodnie z przepisem art. 280 § 1 p.p.s.a skargę o wznowienie postępowania skierowano na rozprawę. Stosownie do art. 281 p.p.s.a na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca skargę, jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia, albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Natomiast w świetle art. 282 § 1 sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowieniowa. Przepis ten w § 2 określa, że po ponownym rozpoznaniu sprawy stosownie do okoliczności oddala skargę o wznowienie postępowania albo uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i skargę odrzuca lub postępowanie umarza. Brak ustawowej podstawy wznowienia oznacza, że podstawa ta obiektywnie nie istnieje, mimo, że strona na nią powołuje się w skardze. Stosownie do przytoczonych wyżej przepisów, Sąd ustala na rozprawie, a nie na posiedzeniu niejawnym, czy podstawa wznowieniowa istnieje w rzeczywistości, czy też nie. Z akt sprawy wynika, że B. B. swoją skargę o wznowienie postępowania opiera na podstawie wymienionej w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. W skardze oraz piśmie z dnia 30 grudnia 2014 r. B. B. podniósł, że Sąd nie doręczył mu prawidłowo postanowienia z dnia 14 maja 2014 r., odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, zaś pełnomocnik nie poinformował go o obowiązku uiszczenia wpisu. W ocenie Sądu powyższe zarzuty nie zasługują na uwzględnienie z następujących przyczyn. Przede wszystkim należy zauważyć, że w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 83/14, w której zapadło kwestionowane postanowienie, skarżącemu przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata oraz odmówiono przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 kwietnia 2014 r., k. 25 akt). Zgodnie z art. 244 § 2 p.p.s.a. ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Okręgowa Rada Adwokacka w L. wyznaczyła pełnomocnikiem skarżącego adwokata Ł. K. (k. 32 akt). Następnie, wobec wniesienia przez skarżącego sprzeciwu w zakresie pkt II postanowienia referendarza z dnia 10 kwietnia 2014 r., postanowieniem Sądu z dnia 14 maja 2014 r. odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Po uprawomocnieniu się postanowienia, skarżącego wezwano do uiszczenia wpisu. Jak wynika z akt, postanowienie Sądu z dnia 14 maja 2014 r. odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz wezwanie do uiszczenia wpisu zostały przesłane na adres pełnomocnika skarżącego, który odebrał korespondencję odpowiednio w dniach 19 maja 2014 r. oraz 3 lipca 2014 r., o czym świadczy adnotacja na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma (k. 46 i 51 akt sądowych sprawy o sygn. III SA/Lu 83/14). Stosownie do art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Doręczenie postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz wezwania do uiszczenia wpisu było zatem w pełni skuteczne i nie było żadnych podstaw prawnych, aby przesyłać je również na adres skarżącego. W tej sytuacji nie można uznać, aby doszło do naruszenia prawa, które skutkowało pozbawieniem skarżącego możliwości działania. Z przedstawionej przez skarżącego argumentacji wynika, że w istocie ma on zastrzeżenia odnośnie sposobu reprezentowania jego interesów w sprawie przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że wskazana w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. nienależyta reprezentacja może być podstawą wznowienia, jeżeli jest związana z występowaniem w charakterze organów reprezentujących podmioty niebędące osobami fizycznymi oraz w roli przedstawicieli ustawowych nieletnich i osób ubezwłasnowolnionych. Nie dotyczy natomiast sposobu występowania w charakterze pełnomocnika procesowego (postanowienie NSA z 12 lipca 2006 r., III GSK 170/06, niepublikowane). Niewykonywanie lub nienależyte wykonywanie obowiązków procesowych przez pełnomocnika procesowego nie jest tożsame z brakiem należytej reprezentacji strony w postępowaniu w rozumieniu art. 271 p.p.s.a. i nie może stanowić ustawowej podstawy wznowienia postępowania, polegającej na pozbawieniu strony możliwości działania (postanowienie NSA z 11 lutego 2005 r., OSK 1160/04, postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt I GSK 155/12, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 27 maja 2010 r., II SA/Gl 50/10, postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 25 września 2014, sygn. II SA/Rz 1039/14). Pozbawienie strony możności działania oznacza zaś pozbawienie strony możliwości obrony jej praw na skutek naruszenia przepisów prawa. O pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania. W innych przypadkach zachodzi tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia wznowienia postępowania (wyrok WSA w Warszawie, III SA/Wa 2866/05 oraz komentarz do art. 271 [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, T. Woś LexisNexis Warszawa 2012 r.). W ocenie Sądu prezentowany pogląd zasługuje na aprobatę. Niewykonanie lub nienależyte wykonanie przez pełnomocnika strony obowiązków nie jest nienależytym reprezentowaniem strony w rozumieniu art. 271 pkt 2 p. p. s. a. i nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania. Przesłanki wznowieniowe nienależytego reprezentowania lub pozbawienie możliwości działania, określone w art. 271 pkt 2 p.p.s.a nie występują w sytuacji, gdy za stronę działa prawidłowo ustanowiony pełnomocnik nawet, gdy swoje obowiązku wykonuje w sposób, który prowadzi do negatywnych dla reprezentowanej strony skutków. Ewentualne zastrzeżenia strony, co do sposobu wypełniania obowiązków przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie mogą być także przedmiotem oceny sądu administracyjnego. Relacje te podlegają przede wszystkim aktom określającym zasady etyki zawodów prawniczych, a niewłaściwe wypełnianie obowiązków może być przedmiotem oceny właściwych organów samorządu zawodowego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 lipca 2014r., sygn. akt I SAB/Wa 122/14, wyrok WSA w Lublinie z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt III SAB/Lu 26/12). Reasumując, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do uchybień procesowych, które pozbawiłyby skarżącego możliwości podejmowania jakichkolwiek czynności procesowych. Skarżącemu został przyznany pełnomocnik z urzędu, którego Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła w osobie adwokata Ł. K. Od tego momentu, wszelkie pisma były prawidłowo kierowane na adres pełnomocnika skarżącego, zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a. Natomiast fakt, że pełnomocnik skarżącego nie uiścił na wezwanie sądu wpisu oraz nie poinformował skarżącego o takim obowiązku, co w konsekwencji doprowadziło do odrzucenia skargi, nie ma znaczenia dla rozpoznawanej sprawy. Jak wskazano powyżej, relacje skarżący – pełnomocnik nie podlegają kontroli sądu administracyjnego. Pełnomocnik reprezentujący stronę w postępowaniu sądowym dokonuje za nią czynności, zaś skutki jego działań, zarówno pozytywne jak i negatywne, obciążają stronę. W związku z powyższym skarżący nie może domagać się skutecznie wznowienia postępowania sądowego, zakończonego postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2014 r., które uprawomocniło się od dnia 7 października 2014 r., na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, oddalił skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 83/14