III SA/Lu 996/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. R. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. R. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, skarżąca spółka wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku uiszczenia tej opłaty. Wezwana do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPPr, spółka w zakreślonym terminie złożyła wypełniony urzędowy formularz zaznaczając, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca spółka podniosła, że posiada bardzo niski kapitał zakładowy ([...] zł), a w ubiegłym roku odnotowała ujemny wynik finansowy. W ocenie spółki opłacenie kosztów sądowych może narazić spółkę na utratę płynności finansowej. W dalszej części urzędowego formularza spółka podała, że nie posiada środków trwałych, zaś strata za ubiegły rok obrotowy wyniosła [...] zł. Wykazała, że na koncie bankowym spółki na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy widniały środki pieniężne w kwocie [...] zł. Na wezwanie referendarza sądowego, spółka nadesłała część dokumentów źródłowych, w tym: sprawozdanie finansowe, zeznanie podatkowe CIT-8 za 2014 r., rachunki zysków i strat, wyciąg z rachunku bankowego, dwa oświadczenia prezesa zarządu spółki oraz umowę spółki. Nie zostały natomiast nadesłane deklaracje spółki dotyczące podatku od towarów i usług VAT – 7 oraz raporty kasowe. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Na wstępie podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Skarżąca spółka domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Na obecnym etapie prowadzenia sprawy do kosztów sądowych należy zaliczyć wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości [...] zł - § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Pozostałe ewentualne koszty sądowe (za wyjątkiem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu sądowego od skargi), tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) i § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonując oceny możliwości poniesienia przez skarżącą spółkę kosztów sądowych w sprawie niniejszej wzięto również pod uwagę wysokość kosztów sądowych w pozostałych sprawach, w których skarżąca wniosła skargi i złożyła wnioski o przyznanie prawa pomocy. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w przedmiotowej sprawie do sytuacji finansowej skarżącej spółki stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele w związku z czym instytucja przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiąca pomoc państwa powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych. Koszty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego i powszechnego obowiązku ich ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Obowiązek stron ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie dotyczy również podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Porównanie sytuacji finansowej skarżącej spółki do wysokości kosztów sądowych występujących w przedmiotowej sprawie (przy uwzględnieniu kosztów sądowych w pozostałych sprawach, w których strona złożyła wnioski o udzielenie prawa pomocy), prowadzi do wniosku, że spółka nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca spółka została założona [...] r. (akt notarialny Repertorium A Nr [...]) i prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług. Przychody spółki za okres od 15 kwietnia do 31 grudnia 2014 r. wyniosły [...] zł, koszty [...] zł, a zysk [...] zł (rachunek zysków i strat za 2014 r.). W kolejnym okresie (rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 31 lipca 2015 r.), przychody spółki wyniosły [...] zł, koszty [...] zł, zaś strata z prowadzonej działalności [...] zł. Skarżąca spółka nie posiada środków trwałych, ale wydzierżawia powierzchnię biurową oraz powierzchnie dla umieszczania automatów do gry, a także wydzierżawia automaty zapewniając ich obsługę serwisową (Sprawozdanie finansowe za okres obrotowy od 15 kwietnia do 31 grudnia 2014 r., Informacja dodatkowa). Jak wynika z przedstawionego wyciągu bankowego, spółka na bieżąco reguluje płatności związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (koszt dzierżawy urządzeń do gry [...] zł miesięcznie, wynajem powierzchni biurowej [...] zł, usługi księgowe [...] zł, raty leasingowe ok. [...] zł i inne opłaty, w tym usługi telekomunikacyjne). W świetle ugruntowanej linii orzecznictwa sądowoadministracyjnego, przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie kosztów sądowych w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., GZ 61/04 http:/orzeczenia.nsa.gov.pl/). W ocenie referendarza rozmiar prowadzonej działalności, wielkość przychodów (wzrost obrotów z tytułu sprzedaży w 2015 r. w stosunku do poprzedniego roku), regulowanie na bieżąco swoich zobowiązań, nie pozwala przyjąć, aby spółka była pozbawiona środków finansowych na opłacenie kosztów sądowych. Aczkolwiek na posiadanym rachunku bankowym spółki na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest wykazane niewielkie saldo dodatnie ([...] zł), to należy podnieść, że konto spółki jest stale zasilane przez wpłaty pieniężne dokonywane przez prezesa zarządu spółki (wyciąg bankowy z konta spółki). Należy zwrócić uwagę, że spółka mimo wezwania, nie przedstawiła miesięcznych deklaracji dotyczących podatku od towarów i usług VAT – 7, jak również raportów kasowych z ostatnich trzech miesięcy, ponadto mimo deklarowanych przychodów spółka otrzymuje środki wpłacane jedynie przez prezesa zarządu. Zdaniem referendarza skarżąca spółka ma możność pozyskania środków na pokrycie kosztów sądowych bądź z bieżących przychodów, bądź poprzez zażądanie dopłat od wspólników. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym aktualny jest pogląd, że udziałowcy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot gospodarczy poprzez dofinansowanie działalności spółki w formie dopłat (postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn.. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842). Okoliczność, że umowa spółki nie przewiduje obowiązku czynienia na rzecz spółki dopłat przez wspólników (oświadczenie prezesa zarządu z dnia 26 października 2015 r.) nie uzasadnia udzielenia spółce bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie wszczętych przez nią postępowań sądowych. Dopłaty takie mogą być wnoszone nie tylko w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, czy koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych, ale mogą być także wykorzystane na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z 2 grudnia 2011 r., II FZ 701/11; postanowienie NSA z 5 lutego 2014 r., II FZ 1470/13). Skarżąca spółka jako podmiot powołany w celu prowadzenia działalności gospodarczej powinna w procedurze planowania wydatków uwzględniać również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych. Podnieść należy, że zobowiązania spółki związane z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty sądowe. Koszty te jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi skarżącego. Powyższe prowadzi do wniosku, że brak jest racjonalnego uzasadnienia do przerzucenia ciężaru kosztów sądowych przedmiotowej sprawy na pozostałych obywateli przez pokrycie ich ze środków publicznych. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a, warunkujące przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie. Skarżąca spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (w tej sprawie kosztów sądowych), co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.