III SA/Lu 996/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu G. R. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na postanowienie Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 grudnia 2015 r. sygn. akt III SA/Lu 996/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi G. R. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 2 grudnia 2015 r. sygn. akt III SA/Lu 966/15 odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. R. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Rzeszowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia referendarz wskazał, że skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Porównanie sytuacji finansowej skarżącej spółki do wysokości kosztów sądowych występujących w przedmiotowej sprawie (przy uwzględnieniu kosztów sądowych w pozostałych sprawach, w których strona złożyła wnioski o udzielenie prawa pomocy), prowadzi do wniosku, że spółka nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dalej wyjaśnił, że spółka została założona [...] marca 2014 r. (akt notarialny Repertorium A Nr [...]) i prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług. Przychody spółki za okres od 15 kwietnia do 31 grudnia 2014 r. wyniosły 237.796,39 zł, koszty 234.170,62 zł, a zysk 2.936,77 zł (rachunek zysków i strat za 2014 r.). W kolejnym okresie (rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 31 lipca 2015 r.), przychody spółki wyniosły 253.635,61 zł, koszty 286.699,86 zł, zaś strata z prowadzonej działalności 33.064,25 zł. Skarżąca spółka nie posiada środków trwałych, ale wydzierżawia powierzchnię biurową oraz powierzchnie dla umieszczania automatów do gry, a także wydzierżawia automaty zapewniając ich obsługę serwisową (Sprawozdanie finansowe za okres obrotowy od 15 kwietnia do 31 grudnia 2014 r., Informacja dodatkowa). Jak wynika z przedstawionego wyciągu bankowego, spółka na bieżąco reguluje płatności związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (koszt dzierżawy urządzeń do gry 1.500 zł miesięcznie, wynajem powierzchni biurowej 513,50 zł, usługi księgowe 615 zł, raty leasingowe ok. 1880 zł i inne opłaty, w tym usługi telekomunikacyjne). W ocenie referendarza rozmiar prowadzonej działalności, wielkość przychodów (wzrost obrotów z tytułu sprzedaży w 2015 r. w stosunku do poprzedniego roku), regulowanie na bieżąco swoich zobowiązań, nie pozwala przyjąć, aby spółka była pozbawiona środków finansowych na opłacenie kosztów sądowych. Aczkolwiek na posiadanym rachunku bankowym spółki na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest wykazane niewielkie saldo dodatnie (340 zł), to należy podnieść, że konto spółki jest stale zasilane przez wpłaty pieniężne dokonywane przez prezesa zarządu spółki (wyciąg bankowy z konta spółki). Należy zwrócić uwagę, że spółka mimo wezwania, nie przedstawiła miesięcznych deklaracji dotyczących podatku od towarów i usług VAT – 7, jak również raportów kasowych z ostatnich trzech miesięcy, ponadto mimo deklarowanych przychodów spółka otrzymuje środki wpłacane jedynie przez prezesa zarządu. Zdaniem referendarza skarżąca spółka ma możność pozyskania środków na pokrycie kosztów sądowych bądź z bieżących przychodów, bądź poprzez zażądanie dopłat od wspólników. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym aktualny jest pogląd, że udziałowcy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot gospodarczy poprzez dofinansowanie działalności spółki w formie dopłat (postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn.. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842). Okoliczność, że umowa spółki nie przewiduje obowiązku czynienia na rzecz spółki dopłat przez wspólników (oświadczenie prezesa zarządu z dnia 26 października 2015 r.) nie uzasadnia udzielenia spółce bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie wszczętych przez nią postępowań sądowych. Dopłaty takie mogą być wnoszone nie tylko w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, czy koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych, ale mogą być także wykorzystane na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z 2 grudnia 2011 r., II FZ 701/11; postanowienie NSA z 5 lutego 2014 r., II FZ 1470/13). Skarżąca spółka jako podmiot powołany w celu prowadzenia działalności gospodarczej powinna w procedurze planowania wydatków uwzględniać również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych. Podnieść należy, że zobowiązania spółki związane z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty sądowe. Koszty te jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi skarżącej. Skarżąca wniosła sprzeciw na w/w postanowienie zarzucając błędną interpretację art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że nie wykazano przesłanek do przyznania pomocy we wnioskowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sprzeciw nie jest zasadny. Na wstępie należy zaznaczyć, że postępowanie sądowoadministracyjne zostało w niniejszej sprawie wszczęte w dniu 17 sierpnia 2015 r., a więc po wejściu w życie zmian wprowadzonych ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), dalej jako "p.p.s.a", które weszły w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. Stosownie do art. 260 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 - 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§3). Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to znajduje również oparcie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy mieć także na uwadze, że gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów(art. 255 p.p.s.a.). Ponadto strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zaistniały przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium finansowe. Jak wynika z akt sprawy, referendarz sądowy WSA w Lublinie, działając na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał wnioskującą o prawo pomocy spółkę do uzupełnienia złożonego wniosku i w 8 punktach określił jakich konkretnie dokumentów oraz jakich wyjaśnień wymaga dla pełnej oceny zgłoszonego żądania. Spółka odpowiedziała na powyższe wezwanie, ale nie nadesłała wszystkich dokumentów źródłowych (miesięcznych deklaracji dotyczących podatku od towarów i usług VAT – 7, raportów kasowych z ostatnich trzech miesięcy). W takiej sytuacji referendarz prawidłowo, znajdując oparcie w dostarczonym przez spółkę dokumentach ustalił, że spółka jest w stanie ponieść koszty niniejszego postępowania. Referendarz nie popełnił zarzucanego błędu w ustaleniach faktycznych oceniając na podstawie przedłożonych przez spółkę dokumentów i wyjaśnień, że skarżąca nie spełniła kryteriów przemawiających za przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym. Z powyższych względów sąd na podstawie art. 260 p.p.s.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.