III SAB/Lu 26/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. O. na przewlekłe prowadzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie postępowania w przedmiocie ponaglenia postanawia: odrzucić skargę. D. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, zatytułowaną jako "skarga na co najmniej przewlekłe wypełnianie przez Kolegium obowiązków określonych w k.p.a." Z akt sprawy wynika, że w dniu 16 września 2024 r. D. O. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie ponaglenie dotyczące niezałatwienia wniosku skarżącego z dnia 31 lipca 2024 r. o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Postanowieniem z dnia 30 września 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie uznało ponaglenie za nieuzasadnione. Pismem złożonym w dniu 23 grudnia 2023 r. skarżący wniósł o poinformowanie go, w jakim terminie od dnia doręczenia postanowienia z dnia 30 września 2024 r. może wnieść skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ pierwszej instancji. Pismem z dnia 23 stycznia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze poinformowało skarżącego, że skarga na bezczynność lub przewlekłość działania organu pierwszej instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie nie jest ograniczona terminem. W związku z dalszym pismem skarżącego z dnia 18 lutego 2025 r., Kolegium pismem z dnia 14 marca 2025 r. ponownie poinformowało skarżącego, że skarga na bezczynność lub przewlekłość działania organu pierwszej instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie nie jest ograniczona terminem, a skargę można składać po doręczeniu postanowienia uznającego ponaglenie na bezczynność organu pierwszej instancji za nieuzasadnione. Pismem z dnia 5 maja 2025 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, w której domagał się orzeczenia, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie dopuściło się co najmniej przewlekłego wypełniania obowiązków określonych w art. 9 k.p.a., polegających na pouczeniu skarżącego w jakim terminie, liczonym od dnia doręczenia mu postanowienia z dnia 30 września 2024 r., przysługuje skarżącemu jako stronie skarga na bezczynność i przewlekłość organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł także o orzeczenie, że przewlekłe wypełnianie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie obowiązków określonych w art. 9 k.p.a. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także o zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Lublinie do wypełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków określonych w art. 9 k.p.a., opisanych wyżej, oraz o zobowiązanie do wyjaśnienia przyczyn i ustalenia pracowników winnych co najmniej przewlekłego wypełniania obowiązków określonych w art. 9 k.p.a. Pismo skarżącego z dnia 5 maja 2025 r. zostało zakwalifikowane jako skarga na przewlekłe prowadzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie postępowania w przedmiocie ponaglenia. W piśmie z dnia 1 lipca 2025 r. skarżący podniósł, że przedmiot skargi z dnia 5 maja 2025 r. nie został właściwie określony. Skarżący wskazał, że skarga dotyczy niedopełnienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie w okresie od dnia 16 października 2024 r. obowiązków określonych w art. 9 k.p.a., polegających na pouczeniu skarżącego w jakim terminie, liczonym od doręczenia w dniu 16 października 2024 r. postanowienia z dnia 30 września 2024 r., przysługuje skarżącemu jako stronie skarga na bezczynność i przewlekłość organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Zgodnie z przepisem art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z powołanego katalogu spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych wynika, że katalog ten obejmuje określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów (akty lub czynności), jak również określone przypadki związane z zaniechaniem podjęcia w przewidzianym terminie określonych prawem działań. W świetle przepisu art. 37 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "k.p.a."), jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy – ma miejsce przewlekłość prowadzenia postępowania. Jak wynika z treści skargi z dnia 5 maja 2025 r., a także pisma skarżącego z dnia 1 lipca 2025 r., wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie dotyczyła podjętej przez organ czynności czy wydanego aktu, ale zarzucała opóźnienie w wypełnieniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie obowiązków określonych w art. 9 k.p.a., polegających na poinformowaniu skarżącego w jakim terminie, liczonym od dnia doręczenia skarżącemu postanowienia z dnia 30 września 2024 r., przysługuje skarżącemu jako stronie skarga na bezczynność i przewlekłość organu pierwszej instancji. Skoro zaś skarżący zarzucał opóźnienie w podjęciu przez organ czynności polegającej na udzieleniu mu stosownej informacji, to skarga podlegała zakwalifikowaniu jako skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie. Dla oceny dopuszczalności skargi istotne jest, że dotyczy ona opóźnienia w podjęciu czynności w ramach postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie prowadzonego w związku z ponagleniem wniesionym przez skarżącego na podstawie art. 37 k.p.a. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 k.p.a.). Organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym: 1) wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości: a) zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone, b) zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości (art. 37 § 6 k.p.a.). Z przytoczonych powyżej uregulowań wynika, że instytucja ponaglenia nie służy kontroli rozstrzygnięć podjętych w postępowaniu administracyjnym, lecz ma na celu wymuszenie na właściwym organie załatwienia sprawy poprzez zawiadomienie organu wyższego stopnia. Ponadto, rozpoznanie ponaglenia następuje w drodze czynności nadzorczej, na którą – nawet jeśli zostanie ona ujęta w formie postanowienia – nie przysługuje zażalenie i nie może być ona zaskarżona do sądu administracyjnego. Postanowienie to ma bowiem charakter wpadkowy (incydentalny) – nie kończy ono postępowania, nie rozstrzyga sprawy co do istoty i nie ma cech samodzielnego postępowania administracyjnego, na które przysługuje skarga do sądu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2012 r., II OSK 2259/10, brak szczególnych unormowań kodeksu postępowania administracyjnego o możliwości zaskarżenia postanowienia wydanego na mocy art. 37 k.p.a., należy intepretować jako brak przysługujących stronie środków odwoławczych na postanowienia wydane w powyższym trybie. Skoro zatem rozstrzygnięcie w przedmiocie ponaglenia z art. 37 k.p.a. nie jest żadnym z rozstrzygnięć podlegających właściwości sądu administracyjnego i w konsekwencji nie służy na nie skarga do sądu administracyjnego, to w świetle art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. uzasadnione jest stwierdzenie, że skarga nie służy także na zarzucaną w niniejszej sprawie przewlekłość w podjęciu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie czynności w ramach incydentalnego postępowania prowadzonego w związku z wniesieniem ponaglenia. Wniesienie takiej skargi, podobnie jak skargi na postanowienie wydane przez organ wyższego stopnia w przedmiocie ponaglenia, jest w ocenie Sądu niedopuszczalne, gdyż obowiązujące przepisy nie przewidują w takiej sytuacji kognicji sądu administracyjnego (por. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2019 r., I OSK 2897/19 oraz powołane w nim postanowienia NSA z dnia 2października 2019 r., II OSK 2823/19 oraz z dnia 24 września 2019 r., II OZ 820/19) Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, sąd odrzuca skargę. Zgodnie z art. 58 § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Z tych względów i na podstawie powołanych przepisów Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.