III SAB/Lu 41/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca),, Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. T. na przewlekłość prowadzonego przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. postępowania w przedmiocie wydania decyzji dotyczącej przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2010. p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie; 2. zasądzić od Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem datowanym na 13 października 2011 r. M. T. wniósł skargę do sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania administracyjnego prowadzonego przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR lub Agencja) w Z., w sprawie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt za rok 2010. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż w dniu 15 maja 2010 r. złożył w Biurze Powiatowym Agencji wniosek o przyznanie wspomnianych płatności w ramach tzw. programu rolno-środowiskowego, objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006. Zgodnie z obowiązującymi przepisami decyzja w sprawie płatności powinna być wydana w terminie od dnia 1 czerwca do dnia 30 listopada roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. Jednakże zamiast wymaganej decyzji, w dniu [...] listopada 2010 r. organ wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania z urzędu. Postanowienie było wadliwe, co potwierdził Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR, który postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. stwierdził nieważność postanowienia o zawieszeniu, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący podniósł, że również decyzje dotyczące płatności za poprzednie lata – 2008 i 2009 były wydawane ze znacznym opóźnieniem, i to na skutek zażaleń skarżącego na bezczynność organu. W dalszej kolejności skarżący wskazał, że zamiast wydać decyzję w sprawie, w dniu 29 września 2011 r. organ wystosował doń zawiadomienie o niezałatwieniu sprawy w terminie, uzasadniając wydłużenie terminu nie zakończeniem wszystkich wymaganych prawem kontroli. W ocenie skarżącego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR bezprawnie i bez podania rzeczywistych przyczyn odkłada termin załatwienia sprawy, w konsekwencji czego skarżący nie otrzymał decyzji, nawet negatywnej, którą mógłby zaskarżyć. W związku z powyższym skarżący wniósł o zobowiązanie organu do niezwłocznego wydania decyzji w sprawie złożonego wniosku o przyznanie płatności, o stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o wymierzenie organowi grzywny. W odpowiedzi na skargę Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wniósł o jej oddalenie. Organ szczegółowo przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy, wskazując przy tym, że w dniu [...] października 2011 r. została wydana decyzja Nr [...], o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno-środowiskowych za rok 2010. W tym samym dniu decyzja została wysłana stronie. Odnosząc się do argumentów podniesionych w skardze organ stwierdził, że decyzja rozpatrująca wniosek skarżącego nie została wydana w terminie, z uwagi na zawiły charakter sprawy i ze względu na wyniki kontroli na miejscu, odnoszące się do gruntów rolnych deklarowanych do płatności w roku 2010, jak i w latach wcześniejszych. W trakcie postępowania skierowano do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień w związku ze stwierdzonymi we wniosku błędami. Dopiero złożenie wyjaśnień i korekty wniosku, w dniu 17 października 2011 r., umożliwiło prawidłowe zakończenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie w sprawie musi zostać umorzone jako bezprzedmiotowe, ponieważ nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie skargi. W badanej sprawie M. T. czyni przedmiotem swojej skargi do sądu administracyjnego przewlekłe, w jego ocenie, prowadzenie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt za rok 2010. Należy przypomnieć, że skarga do sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania administracyjnego jest instytucją stosunkowo nową. Wprowadzono ją ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18, ze zm.). Nowe regulacje weszły w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r. Zgodnie z przepisami art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), przedmiotem skargi do sądu może być bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a, czyli w sytuacjach, gdy organ powinien wydać decyzję, postanowienie albo podjąć innego rodzaju akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczącą obowiązków lub uprawnień wynikających z przepisów prawa. W badanej sprawie wniosek skarżącego o przyznanie płatności powinien być załatwiony w drodze decyzji, zatem skarga na przewlekłość jest w tym aspekcie niewątpliwie dopuszczalna. Nie budzi tez wątpliwości, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie wydał decyzji w terminie określonym przepisami prawa - § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809). Przepis ten nakazuje kierownikowi biura powiatowego Agencji wydanie decyzji w sprawie przyznania kolejnych (jak w badanym przypadku) płatności rolnośrodowiskowych - w terminie od dnia 1 czerwca do dnia 30 listopada roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. Wbrew twierdzeniom organu, analiza jego czynności wskazuje na to, że postępowanie prowadzone było przewlekle, o czym świadczy chociażby całkowicie bezzasadne zawieszenie postępowania w sprawie, co zostało potwierdzone postanowieniem organu wyższego stopnia. Należy jednak zwrócić uwagę, że już po wniesieniu skargi do sądu, a przed jej rozpoznaniem, Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję z dnia [...] października 2011 r., rozstrzygającą negatywnie sprawę z wniosku o przyznanie płatności za rok 2010. W świetle art. 149 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 12 lipca 2011 r., sąd uwzględniając skargę na przewlekłość postępowania w sprawie, którą organ powinien załatwić poprzez wydanie decyzji administracyjnej, zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Uwzględnienie skargi obliguje ponadto sąd do rozważenia, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, co może stanowić jedną z przesłanek pociągnięcia urzędników winnych zaniedbań do odpowiedzialności cywilnej wobec Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, w sytuacji, gdy podmioty te musiały naprawić osobie poszkodowanej szkodę wynikłą z przewlekłego prowadzenia postępowania (ustawa z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa). Ponadto sąd z urzędu lub na wniosek może orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Nowe brzmienie art. 149 p.p.s.a. wskazuje, że podstawowym celem orzeczenia sądu w sprawie skargi na przewlekłość postępowania pozostaje zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu. Uwzględnienie skargi w badanej sprawie jest niemożliwe w sytuacji, gdy decyzja w sprawie została wydana, choć jest dla skarżącego niekorzystna. W sytuacji, kiedy decyzja w sprawie została wydana sąd nie może wydać podstawowego orzeczenia w sprawie skargi na przewlekłość postępowania, tj. zobowiązać do wydania aktu. Z powyższego wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, nawet wówczas, gdy rozstrzygnięcie podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania. Takie stanowisko było powszechnie przyjmowane w orzecznictwie dotyczącym skarg na bezczynność organu, tak też sądy przyjmują obecnie w sprawach dotyczących przewlekłości postępowania (por. m.in. wyrok NSA z 16 marca 2000 r., sygn. akt I SAB 201/99; postanowienie WSA w Warszawie z 16 września 2911 r. sygn. akt I SAB/Wa 316/11; postanowienie WSA we Wrocławiu z 4 października 2011 r., II SAB/Wr 39/11). Analogiczność argumentacji jest w tym przypadku uzasadniona faktem, że instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania jest w przepisach procedury sądowoadministracyjnej uregulowana w sposób dokładnie taki sam jak instytucja skargi na bezczynność organu administracji (por. wyrok WSA w Poznaniu z 25 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SAB/Po 42/11). Jeżeli zatem w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, organ administracji publicznej wyda akt lub podejmie czynność prowadzącą do załatwienia sprawy, to – mimo istniejącej zwłoki w załatwieniu sprawy i długotrwałego jej prowadzenia – postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego staje się bezprzedmiotowe (por. przytaczane wyżej postanowienia WSA w Warszawie z 16 września 2011 r. oraz WSA we Wrocławiu z 4 października 2011 r.). Skoro podstawowym celem skargi na przewlekłość postępowania jest zobowiązanie organu do wydania decyzji lub aktu (podjęcia innej czynności), to wydanie decyzji (aktu, czynności) przed rozpoznaniem sprawy przez sąd czyni orzekanie bezprzedmiotowym. Sąd nie może zobowiązać organu do wydania aktu, który już został wydany. W konsekwencji, skoro Kierownik Biura Powiatowego ARiMR rozpoznał, choć z opóźnieniem, wniosek skarżącego o przyznanie płatności, postępowanie w sprawie skargi na przewlekłość postępowania organu w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Skoro jednak w dacie wniesienia skargi, decyzji w sprawie jeszcze nie było, jej wydanie w dniu [...] października 2011 r. należy uznać za uwzględnienie przez organ skargi na przewlekłość postępowania. W tym stanie rzeczy wydanie wyroku w rozpatrywanej sprawie stało się zbędna, a zatem postępowanie, jako bezprzedmiotowe, należało umorzyć na podstawie 161 § 3 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. Skoro wydanie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzji w dniu [...] października 2011 r. nastąpiło w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a., istniały podstawy do przyznania skarżącemu zwrotu kosztów postępowania od organu, na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. Poniesione przez skarżącego koszty obejmują uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł. Mając powyższe na uwadze, sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.