III SAB/Lu 42/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis po rozpoznaniu w dniu 10 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. H. bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Lublinie w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich i wydania decyzji administracyjnej p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. Skarżący W. H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Lublinie w przedmiocie rozpoznania jego wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2021 i bezczynność w zakresie wydania w tym przedmiocie decyzji administracyjnej. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2025 r., sygn. akt III SAB/Lu 24/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił wniesioną przez skarżącego skargę w tej sprawie z uwagi na jej wniesienie w sprawie już prawomocnie osądzonej. Nastąpiło to z tego względu, że już uprzednio w sprawie ze skargi skarżącego na bezczynność w przedmiocie rozpoznania wniosku strony o przyznanie płatności bezpośrednich wydane zostało przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (sygn. akt III SAB/Lu 5/22) postanowienie z dnia 25 maja 2022 r. o odrzuceniu skargi, które stało się prawomocne. W takich okolicznościach, na skutek zażalenia pełnomocnika strony na postanowienie WSA w Lublinie z dnia 22 stycznia 2025 r. o odrzuceniu skargi, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 maja 2025 r., sygn. akt I GZ 174/25 – uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że prawomocne postanowienie sądu o odrzuceniu skargi nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), ponieważ w sprawie nie doszło w ogóle do merytorycznego rozpoznania skargi, a zatem prawomocnego osądzenia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Ponownie rozpoznając sprawę trzeba stwierdzić, że skarga w tej sprawie jest niedopuszczalna z innych przyczyn i podlega odrzuceniu. Zgodnie z przepisem art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje, m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosowanie zaś do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Według zaś art. 58 § 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie zwrócenia uwagi wymaga rzecz podstawowa, a mianowicie to, że kwestia dopuszczalności skargi jest przesłanką procesową i zawsze stanowi warunek jej merytorycznego procedowania, bowiem brak spełnienia przez skargę tego warunku stanowi nieusuwalną procesową przeszkodę merytorycznej oceny zasadności skargi i w konsekwencji skutkuje jej odrzuceniem. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej postępowaniu sądowoadministracyjnym była według zgłoszonego w skardze roszczenia bezczynność organu – Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Lublinie – w sprawie rozpoznania wniosku strony o przyznanie na jej rzecz płatności bezpośrednich i w konsekwencji także bezczynność organu w wydaniu decyzji administracyjnej w tym przedmiocie. W tym miejscu wyjaśnić należy, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy zobowiązany do podjęcia czynności organ administracji nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Ustawową definicję bezczynności określa przepis art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, ze zm.) według którego, stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność). W celu natomiast ustalenia, czy w sprawie doszło w ogóle do bezczynności organu w załatwieniu sprawy, musi zostać bezspornie ustalone, że nastąpiło skuteczne wszczęcie postępowania głównego w sprawie, w której organ administracji zobowiązany był do podjęcia przewidzianych prawem czynności w określonym ustawą terminie. Jeśli bowiem postępowanie takie nie zostanie skutecznie wszczęte, to organ nie będzie w ogóle zobowiązany do rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym nie ma żadnych podstaw do rozważania jakiejkolwiek bezczynności organu administracji publicznej w tej kwestii. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w tym postępowaniu. Trzeba przy tym zaakcentować, że postępowanie w sprawie głównej (o przyznanie płatności bezpośrednich) jest fakultatywne w tym znaczeniu, że jest ono wszczynane wyłącznie na wniosek strony (producenta rolnego), nie zaś z urzędu. Oznacza to, że postępowanie tego rodzaju może zostać zainicjowane dopiero po skutecznym złożeniu wniosku o przyznanie płatności przez producenta rolnego, który spełnia określone prawem warunki, jako podmiot uprawniony do przyznania płatności. Przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1775, ze zm.) przewidują w art. 8 ust. 1 pkt 2, że płatności obszarowe są przyznawane do powierzchni działki rolnej będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Natomiast zgodnie z art. 22 ust. 1 tej ustawy i art. 42 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298), wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i płatności PROW składa się za pomocą formularza udostępnionego na stronie internetowej Agencji (za pomocą aplikacji eWniosekPlus). Z art. 3 ust. 1 powyższej ustawy wynika, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W konsekwencji oznacza to, że – stosownie do art. 61 § 3 k.p.a. – datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tym samym sprawa główna w przedmiocie przyznania stronie płatności bezpośrednich mogła zostać skutecznie wszczęta wyłącznie na podstawie zgłoszonego przez nią wniosku. Tymczasem, jak wynika z akt administracyjnych w niniejszej sprawie skarżący nie złożył w 2021 roku w sposób skuteczny jakiegokolwiek wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. W aktach administracyjnych nie znajduje się jakikolwiek wniosek strony, na który powołuje się ona we wniesionej skardze na bezczynność organu. Natomiast z treści pisma Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lublinie z dnia 16 lutego 2022 r., nr [...] (k. 7-7v akt adm.), jasno wynika, że na koncie skarżącego jako producenta rolnego w aplikacji eWniosekPlus, która służy do składania wniosków o przyznanie płatności, wniosek na rok 2021 znajduje się jedynie w wersji roboczej, co jednoznacznie wskazuje na to, że nigdy nie został on skutecznie wysłany do organu. Natomiast z analizy rejestrów kancelaryjnych ARiMR wynika również, że przedmiotowy wniosek w ogóle nie wpłynął skutecznie do organu. Jednocześnie organ administracji klarownie wyjaśnił to, że "Potwierdzenie złożenia dokumentu" z dnia 16 czerwca 2021 r., godz. 15:47, oznaczonego nr [...] o sumie kontrolnej [...], na które powołał się skarżący w skardze (k. 9 akt sądowych i k. 27 akt adm.), dotyczy całkowicie innego wniosku pochodzącego od innego producenta rolnego. Skarżący bezspornie nie był i nie jest też pełnomocnikiem tego innego producenta rolnego, na którego wniosek się powołał oraz nie dołączył nigdzie stosownego pełnomocnictwa, w tym do pisma z dnia 4 stycznia 2022 r. stanowiącego ponaglenie (k. 17 akt adm.). Reasumując podkreślić należy, że z niebudzących wątpliwości informacji organu wynika, że w odpowiednich systemach nie zarejestrowano żadnego wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich złożonego przez skarżącego. Nie potwierdza tego również dołączone do skargi omówione wyżej "Potwierdzenie przyjęcia wniosku", bowiem w treści powołanego wyżej pisma organu wyjaśniono, że wydruk tego potwierdzenia dotyczy wprawdzie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, ale złożonego przez innego producenta rolnego o przyznanie płatności na jego rzecz, nie zaś na rzecz skarżącego. Mając powyższe okoliczności na względzie stwierdzić zatem należało, że skoro w ogóle nie doszło skutecznie do wszczęcia postępowania w sprawie rozpoznania wniosku strony o przyznanie na jej rzecz płatności bezpośrednich i wydania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie, to w organie administracji nie zawisła sprawa, w której organ mógłby dopuścić się bezczynności. W takich zaś okolicznościach skarga na bezczynność organu była zatem niedopuszczalna. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie obowiązany był stwierdzić, że skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a., o czym należało orzec w postanowieniu.