III SAB/Lu 7/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Strzelec po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie nienaprawienia szkody powstałej w związku z budową drogi oraz nieujawnienia danych wykonawcy postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 3 marca 2024 r., zatytułowanym jako "skarga na postępowanie Wójta Gminy, M. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie nienaprawienia szkody powstałej w związku z budową drogi oraz nieujawnienia danych wykonawcy. Skarżący wyjaśnił, że po zakończeniu robót drogowych w 2022 roku, nadzorowanych przez Urząd Gminy B., stwierdził zniszczenia siatki ogrodzeniowej na posesji, którą zamieszkuje. W związku z czym skarżący wnosi o naprawienie szkód, ukaranie w trybie administracyjnym sprawcy oraz zamieszczenie na stronie internetowej urzędu gminy przeprosin. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o stwierdzenie, że nie pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Warunkiem skutecznego wniesienia skargi skierowanej do sądu administracyjnego, aby mogła zostać ona merytorycznie rozpoznana, jest wniesienie jej w sprawie, która należy do jego właściwości rzeczowej. Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w przepisie art. 3 § 2 p.p.s.a. i obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie natomiast do treści art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Wymaga zatem zwrócenia uwagi, iż z powyższych uregulowań wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza przede wszystkim katalog skarg na działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. Katalog ten rozszerzają dodatkowo przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w powołanym przepisie. Według zaś art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, skarga podlega odrzuceniu. Odnosząc przytoczone regulacje do okoliczności niniejszej sprawy i podstaw wniesionej skargi stwierdzić należy, że zgodnie z jej treścią, przedmiotem zaskarżenia stało się według skarżącego postępowanie Wójta Gminy dotyczące nienaprawienia szkody powstałej w związku z budową drogi oraz nieujawnienia danych wykonawcy. Wniesiona skarga dotyczy zatem bezczynności organu w zakresie rozpoznania skarg złożonych w trybie postępowania skargowego uregulowanego w przepisach działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – dalej jako "k.p.a."). W myśl art. 227 k.p.a., przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że skarga wniesiona w trybie art. 227 k.p.a. jest odformalizowanym środkiem obrony i ochrony różnych interesów jednostki, których naruszenie nie daje podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. Skargi te są załatwiane w samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniu uproszczonym, kończącym się czynnością materialno-techniczną (zawiadomieniem o sposobie załatwienia sprawy będącej przedmiotem skargi). W postępowaniu tym nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, nie jest wydawany akt administracyjny, ani dokonywana czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zainteresowanemu podmiotowi nie przysługuje prawo do zaskarżenia niesatysfakcjonującej odpowiedzi (por. np. postanowienia w sprawach sygn. akt: IV SA/Wr 246/21, II SA/Ol 514/21, VII SAB/Wa 141/20 i powołane tam orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Podsumowując, forma działalności administracji obejmująca skargi powszechne w rozumieniu działu VIII k.p.a. nie została wymieniona w art. 3 § 2 p.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 1999 r. sygn. akt III SAB 7/99, CBOSA). Możliwość zaskarżenia działań realizowanych w ramach tego postępowania nie została także przewidziana w żadnej ustawie szczególnej. Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII k.p.a. nie podlega kontroli sądów administracyjnych. W konsekwencji w zakresie właściwości sądów administracyjnych nie pozostaje również sposób załatwienia skargi powszechnej przez uprawniony organ (art. 237 § 1 i 3 k.p.a.) niezależnie od formy, jaka zostanie temu nadana. Ponadto, odnosząc się do poszczególnych wniosków niniejszej skargi, wymaga podkreślenia, że problematyka związana z naprawianiem szkód oraz naruszeniem dóbr osobistych należą do sfery prawa cywilnego. Skoro są to sprawy cywilne, to stosownie do art. 2 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1550, ze zm.), powinny być rozpoznawane przez sądy powszechne. Właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje rozstrzygania kwestii wynikających ze stosunków cywilnoprawnych. W takiej sytuacji również bezczynność organu w tym w powyższym zakresie, nie może być poddana kontroli sądowoadministracyjnej (postanowienie WSA w Szczecinie z 17 maja 2019 r. sygn. II SAB/Sz 27/19). W konsekwencji stwierdzić należało, że skarga na bezczynność organu z powodu nienaprawienia szkody powstałej w związku z budową drogi oraz nieujawnienia danych wykonawcy nie należy do kategorii spraw, które podlegają kontroli sądów administracyjnych i jako niedopuszczalna z tej przyczyny podlega odrzuceniu. Zaś gwarancja ochrony dóbr osobistych należy do kognicji sądów powszechnych, a nie sądów administracyjnych. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.