III SAB/Lu 8/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak po rozpoznaniu w dniu [...] lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. S. na przewlekłość postępowania Prokuratora Okręgowego w Z. w sprawie zażalenia na stanowisko wierzyciela postanawia: odrzucić skargę. . Pismem z dnia [...] maja 2012 r. K. S. wniósł skargę do sądu administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prokuratora Okręgowego w Z. w przedmiocie zażalenia na stanowisko wierzyciela. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w dniu [...] stycznia 2012 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. przystąpił do realizacji zabezpieczenia, o którym mowa w postanowieniu prokuratora Prokuratury Okręgowej w Z. z dnia [...] czerwca 2011 r., w sprawie o sygn. akt: [...]. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. zobowiązany zgłosił zarzuty na podstawie art. 33 pkt 6 i 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954, ze zm.; dalej jako: u.p.e.a.). Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. Prokuratura Okręgowa w Z. przedstawiła, na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a., stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Na to postanowienie zobowiązany (skarżący) wniósł zażalenie pismem z dnia 14 lutego 2012 r. Zażalenie zostało przedstawione do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Z. Dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego skarżący oparł na tym, że w świetle przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola sprawowana przez sąd obejmuje postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Jak wynika z art. 34 § 2 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela służy zażalenie. Przewlekłości postępowania prowadzonego przez Prokuratora Okręgowego w Z. skarżący upatruje w tym, że zażalenie zostało błędnie przekazane do Sądu Rejonowego w Z., który nie jest właściwy rzeczowo w sprawie. W efekcie pomimo upływu 3 miesięcy od dnia wniesienia zażalenia nie nastąpiło jego rozpoznanie. W odpowiedzi na skargę Prokurator Okręgowy w Z. wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na to, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, iż pismem z [...] października 2011 r. zwrócił się do Drugiego Urzędu Skarbowego w G. o wykonanie w trybie art. 179 § 2 Kodeksu karnego skarbowego trzech postanowień o zabezpieczeniu majątkowym wydanych w śledztwie o sygn. akt: [...] dotyczącym m.in. podejrzanego K. S. Pismem z dnia 31 stycznia 2012 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego G. zwrócił się do Prokuratury Okręgowej w Z.jako wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie zarzutu zgłoszonego przez zobowiązanego w trybie art. 33 pkt 6 u.p.e.a. W postanowieniu z dnia 8 lutego 2012 r. Prokuratura Okręgowa w Z. zajęła stanowisko. W postanowieniu zawarto pouczenie, że służy na nie zażalenie, które powinno być wniesione do Sądu Rejonowego w Z., za pośrednictwem prokuratora, który je wydał. W ustawowym terminie K. S. wniósł zażalenie, kierując je jednak do Prokuratora Apelacyjnego w L. Zdaniem zobowiązanego pouczenie zawarte w postanowieniu jest błędne, gdyż wniesione zażalenie nie dotyczy postanowienia w przedmiocie zabezpieczania, zatem właściwym do jego rozpoznania jest organ wyższego stopnia, a nie sąd powszechny. Nie podzielając stanowiska zobowiązanego Prokurator Okręgowy przekazał zażalenie w dniu [...] lutego 2012 r. do Sądu Rejonowego w Z. Uzasadniając brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania skargi na przewlekłość postępowania Prokurator podniósł, iż nie jest organem administracji publicznej, a zaskarżone postanowienie, choć bezpośrednio dotyczy postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ skarbowy, wydane zostało w toku i w ramach prowadzonego m.in. przeciwko K.S. postępowania przygotowawczego, regulowanego przepisami Kodeksu postępowania karnego. W ocenie organu z art. 293 § 2 k.p.k. wynika właściwość sądu rejonowego do rozpoznania zażalenia. Prokurator wskazał ponadto, że Sąd Rejonowy w Z. rozpoznał zażalenie skarżącego, wydając w dniu [...] czerwca 2012 r. postanowienie oznaczone sygn. akt: [...]. Sąd w punkcie I postanowienia uznał swoją właściwość do rozpoznania zażalenia, w punkcie II utrzymał w mocy postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Należy przypomnieć, że działalność sądów administracyjnych polega na sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolę zgodności z prawem działań administracji publicznej (art. 184 Konstytucji RP, art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269; art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej jako: p.p.s.a.) Przedmiotem kontroli sądu są określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. lub przepisach odrębnych przejawy (formy) działalności organów administracji publicznej. Art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. pozwala również na zaskarżenie bezczynności lub przewlekłości postępowania prowadzonego przez organ administracji publicznej, jeśli miał on zająć stanowisko w jednej z form prawnych określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Z wszystkich powyższych regulacji wynika, że przedmiotem skargi do sądu, niezależnie czy chodzi o działanie czy zachowanie bierne (bezczynność, przewlekłość) mogą być tylko i wyłącznie przejawy działalności organów administracji publicznej. Obecnie obowiązująca regulacja postępowania sądowoadministracyjnego nie zawiera legalnej (ustawowej) definicji organu administracji publicznej. Nie ulega jednak wątpliwości, w świetle ugruntowanych poglądów doktryny i orzecznictwa, że chodzić może albo o organy administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym albo funkcjonalnym. W pierwszym przypadku są to podmioty, które ustawowo są umieszczone w strukturze ustrojowej administracji rządowej lub organów samorządu terytorialnego. W drugim przypadku decyduje to, czy dany podmiot, na podstawie przepisów ustawy, wykonuje funkcje organu administracji publicznej, nawet jeśli ustrojowo jest umiejscowiony poza strukturami administracji publicznej. W dalszej kolejności należy również zwrócić uwagę na konieczność rozdzielenie kognicji sądów administracyjnych i powszechnych. Z uwagi na wydzielenie tych struktur sądownictwa już na poziomie konstytucyjnym oraz przypisanie im co do zasady odmiennych funkcji, nie powinno dochodzić do sytuacji, w których ta sama rodzajowo sprawa jest rozpatrywana przez różne kategorie sądów. W związku z tym art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje odrzucenie skargi przez sąd administracyjny, jeżeli sprawa nie należy do jego właściwości. Z drugiej strony rozdzielenie pionów sądownictwa nie może prowadzić do sytuacji, w której żaden z sądów nie uzna się za kompetentny do rozpoznania danej sprawy. Stąd regulacja zawarta w art. 58 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którą sąd administracyjny nie może odrzucić skargi z powodu braku właściwości jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Innymi słowy gwarantowane Konstytucją i konwencjami międzynarodowymi prawo do sądu wymaga takiej interpretacji przepisów regulujących kompetencje sądów, aby strona miała możliwość poddania jej sportu prawnego pod ocenę niezawisłego sądu. Przenosząc powyższe uwagi na grunt badanej sprawy należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, że adresatem zarzutów skargi jest Prokurator Okręgowy w Z. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, że prokurator nie jest organem administracji publicznej, lecz został ustawowo określony jako organ ochrony prawnej (art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze; Dz. U. z 2011 r., Nr 270, poz. 1599, ze zm.). Wyjątkowo jedynie, w określonych kategoriach spraw prokurator pełni funkcje organu administracji publicznej, w konsekwencji czego jego działania podlegają kontroli sądu administracyjnego. Musi to jednak wynikać z wyraźnej regulacji ustawowej – czego przykładem są przepisy dotyczące udostępnienia informacji publicznej (por. m.in. postanowienie NSA z 24 stycznia 2012 r., I OZ 544/11; postanowienie WSA w Warszawie z 13 marca 2012 r., VII SA/Wa 41/12; postanowienie WSA w Gliwicach z 6 czerwca 2012 r., IV SAB/Gl 75/12; wszystkie orzeczenia dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych CBOSA na stronie: www.nsa.gov.pl). W badanej sprawie skarżący upatruje właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania skargi w tym, że dotyczy ona nierozpatrzenia stanowiska wierzyciela wydawanego w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący wskazuje, że stanowisko wierzyciela przybiera formę postanowienia, na które służy zażalenie (art. 34 § 2 u.p.e.a.). Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić – nie można bowiem tracić z pola widzenia przedmiotu sprawy, w ramach której podjęte zostały czynności egzekucyjne, w tym sporne stanowisko wierzyciela – Prokuratora Okręgowego w Z.. Stanowisko to zostało zajęte w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G., a dotyczącego egzekucji należności wynikających z postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym wydanego w toku postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w Z. w sprawie przeciwko skarżącemu. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jako lex generalis muszą być stosowane przy uwzględnieniu odmiennych uregulowań wynikających z przepisów szczególnych. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na treść art. 293 § 2 Kodeksu postępowania karnego, w świetle którego na postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia przysługuje zażalenie. Zażalenie na postanowienie prokuratora rozpoznaje sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzi się postępowanie. Użyte w przytoczonym przepisie sformułowanie: "postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia" jest interpretowane szeroko. Przyjmuje się, że zaskarżalna w tym trybie może być każda decyzja procesowa, której przedmiotem jest kwestia zabezpieczenia majątkowego (por. S. Steinborn [w:] J. Grajewski (red.), L. K. Paprzycki, S. Steinborn, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. II, LEX 2010, wersja elektr., tezy 10 i 13 do art. 293 oraz postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 15 lipca 2009 r., II AKz 390/09; LEX nr 523989). W związku z powyższym należy zgodzić się ze stanowiskiem Prokuratora Okręgowego, że na jego postanowienie z dnia [...] lutego 2012 r. zawierające stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego przysługiwało zażalenie do sądu rejonowego, o czym skarżący w treści postanowienia został pouczony. Co więcej – skarżący skorzystał z tej drogi i wniósł zażalenie do Sądu Rejonowego w Z. Sąd rozpoznał zażalenie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. (sygn. akt:) i utrzymał w mocy postanowienie Prokuratora z [...] lutego 2012 r. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę w pełni podziela rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego i jego uzasadnienie w zakresie dotyczącym właściwej drogi do rozpoznania zażalenia na stanowisko wierzyciela wyrażone w postanowieniu Prokuratora Okręgowego w Z. (s. 7-8 uzasadnienia postanowienia SR). W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, a skoro nie zachodzi wyjątek określony w art. 58 § 4 p.p.s.a., skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1. Skoro ustawodawca przewidział odrębną drogę zaskarżania postanowień dotyczących zabezpieczenia w postępowaniu karnym, co obejmuje również postanowienie wyrażające stanowisko wierzyciela w postępowaniu zabezpieczającym, to nie jest dopuszczalne również zaskarżenie do sądu administracyjnego bezczynności lub przewlekłości postępowania prokuratora w tym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że powyższe stanowisko w żadnej mierze nie ogranicza skarżącemu prawa do sądu, skoro ma on możliwość kwestionowania czynności prokuratora w trybie przepisów k.p.k., co zresztą uczynił. Dodać do tego należy, że w zakresie przewlekłości postępowania przygotowawczego skarżący może skorzystać ze środków prawnych, jakie gwarantuje mu ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.