III SO/Lu 11/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku S. B. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Izby Celnej w B. za nieprzekazanie w terminie skargi Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie postanawia: odmówić wymierzenia grzywny. Pismami z dnia [...] września oraz [...] października 2011 r. S. B. wystąpił z wnioskiem o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Izby Celnej w B. za nieprzekazanie w terminie skargi Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, iż w dniu [...] lipca 2011 r. wniósł skargę na postanowienie Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] kwietnia 2000 r. Do dnia złożenia wniosku skarżący nie otrzymał potwierdzenia, czy skarga została przesłana do sądu. Naruszenie ustawowych obowiązków w zakresie przekazania skargi do sądu uzasadnia ukaranie odpowiedzialnego organu grzywną. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Izby Celnej w B. stwierdził, że wymierzenie grzywny byłoby niezasadne. Organ wskazał, iż przedmiotowa skarga wpłynęła w dniu [...] lipca 2011 r. do Ministerstwa Finansów, skąd została przekazana do Dyrektora Izby Celnej w B., zgodnie z właściwością, celem nadania biegu prawnego w sprawie. Pismo wpłynęło do Izby Celnej w dniu [...] lipca 2011 r. W dalszej kolejności Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż centralny organ administracji państwowej w sprawach celnych – Prezes Głównego Urzędu Ceł został zniesiony w 2002 r., zaś jego kompetencje przejęli dyrektorzy poszczególnych izb celnych oraz minister właściwy do spraw finansów publicznych. W związku z wątpliwościami co do wskazania organu właściwego do złożenia odpowiedzi na wniesioną skargę Dyrektor Izby Celnej wystąpił z prośbą do Ministerstwa Finansów o udzielenie pomocy w uzyskaniu akt sprawy, w której zapadła zaskarżona decyzja. W toku czynności wyjaśniających ustalono, że akta administracyjne sprawy zostały zniszczone w związku z upływem przewidzianego prawem okresu przechowywania w archiwum zakładowym. Ostatecznie Dyrektor Izby Celnej przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę wraz z odpowiedzią oraz materiałami jej dotyczącymi w piśmie z dnia 26 września 2011 r. Odnosząc się do zasadności ukarania organu grzywną Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż nie mógł przekazać sądowi skargi wraz z odpowiedzią i aktami sprawy w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia. Skarga została wniesiona w dniu 18 lipca 2011 r., natomiast Ministerstwo Finansów poinformowało o wybrakowaniu akt organu celnego II instancji pismem, które do Dyrektora Izby Celnej wpłynęło w dniu 29 sierpnia 2011 r., to jest po upływie powyższego terminu. Ponadto organ nie mógł przekazać sądowi akt administracyjnych sprawy, ponieważ zostały one zniszczone zgodnie z przepisami dotyczącymi prowadzenia archiwów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 54 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.) skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Z kolei zgodnie z art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6, tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W badanej sprawie poza sporem jest, że przekazanie skargi wraz z odpowiedzią i dokumentacją w sprawie nastąpiło po upływie 30-dniowego terminu, określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a. Okoliczność tą potwierdza sam organ w odpowiedzi na skargę. Przekazanie skargi do sądu po terminie nie czyni jednak bezprzedmiotowym rozpoznania wniosku o ukaranie grzywną organu, ani samo w sobie nie stanowi przyczyny oddalenia wniosku (por. uchwałę NSA z 3 listopada 2009 r.; II GPS 3/09; ONSAiWSA 2010/1/2 oraz postanowienie NSA z dnia 9 lutego 2010 r.; I OZ 78/10; LEX nr 558239). W aktualnym orzecznictwie wskazuje się na mieszany charakter grzywny wymierzanej na podstawie art. 55 p.p.s.a.: dyscyplinujący, restrykcyjny oraz prewencyjny. Grzywna ma nie tylko zmusić organ do wykonania obowiązku przekazania skargi, ale także zapobiec na przyszłość tego typu naruszeniom oraz stanowić sankcję za uchybienie obowiązkowi. W świetle aktualnych poglądów orzecznictwa sądowoadministracyjnego przekazanie przez organ skargi wraz z odpowiedzią i aktami sprawy administracyjnej po upływie terminu 30-dniowego nie skutkuje ani umorzeniem postępowania, ani oddaleniem wniosku z tej tylko przyczyny. W orzecznictwie podkreśla się także, że rozstrzygając kwestię wymierzenia grzywny, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc także przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, a także, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ wypełnił ten obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2008 r.; I OZ 850/08 LEX nr 528357). W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie ukaranie grzywną Dyrektora Izby Celnej w B. na podstawie art. 55 p.p.s.a. nie jest uzasadnione i stałoby w sprzeczności z funkcjami tego instrumentu prawnego. Skarga została ostatecznie przekazana do sądu, organ zaś nie popełnił żadnych uchybień, które powinny podlegać sankcji, zapobiegającej ich powtórzeniu w przyszłości. Należy zwrócić uwagę na specyficzną sytuację, jaka miała miejsce w badanej sprawie. Przedmiotem skargi (nota bene wniesionej bezpośrednio do sądu) była decyzja Prezesa Głównego Urzędu Ceł z 11 kwietnia 2000 r. W chwili, kiedy skarga była wnoszona, od kilu lat (od 2002 r.) organ, którego decyzję skarżono już nie istnieje, a jego kompetencje przejęły inne organy. Rodzi to problem ustalenia organu właściwego do udzielenia odpowiedzi na skargę, kierowaną do sądu. Dodatkowo, w związku ze wspomnianymi zmiana w strukturach administracji celnej, skarga wpłynęła do Ministerstwa Finansów, skąd dopiero w dniu 26 lipca 2011 r. została przekazana do Dyrektora Izby Celnej w B.. Ponadto, jak obszernie wyjaśnia Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny, z uwagi na upływ terminów dotyczących przechowywania zasobów archiwalnych, akta postępowania administracyjnego zostały zniszczone. W tej sytuacji nie można stawiać Dyrektorowi izby Celnej w B. zarzutu, że dopuścił się naruszenia prawa poprzez nieprzekazanie skargi do sądu w terminie określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a., skoro zwłoka była podyktowana czynnościami zmierzającymi do ustalenia losów zarówno samej decyzji, jak i akt administracyjnych sprawy. Czynności organu były w pełni uzasadnione, gdyż bez akt administracyjnych sprawy lub jakichkolwiek innych dokumentów przedstawiających przebieg postępowania, niemożliwa byłaby kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny. W tej nietypowej sytuacji przekazanie skargi do sądu z uchybieniem terminu 30-dniowego było usprawiedliwione i nie może wiązać się z sankcją w postaci grzywny nałożonej na organ. Należy przy tym nadmienić, że przysługujące skarżącemu prawo do procesu nie zostało naruszone, gdyż jego skarga na decyzję z 11 kwietnia 2000 r. uzyskała już dalszy bieg. Z powyższych względów, na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 160 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.